20-12-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Писмо на актерот Мијаку до Министерство за култура, ССМ, СОНК и Албански театар

- На моите почитувани колеги, уметниците од Албански театар им посакувам да го продолжат животот среќни и насмеани иако живеат дискриминирани токму поради небрежноста на управата и синдикатот на театарот, како и поради небрежноста на Министерството за култура, пишува покрај другото Мијаку

прочитај повеќе

Граѓаните: НЕ за државен испит и НЕ за странски Ректор/Декан

Анкетата спроведена во пет дена (14-ти до 18-ти декември) ја одговорија 1052 испитаници, а вклучува 10 прашања, односно 10-те најглавни точки од новите предлот-закони на Министерството за образование

прочитај повеќе

Креативни постери против новите давачки за хонорарите

Во понеделник ќе има протест насочен кон законските промени кои предвидуваат од 1 јануари 2015 државата да наплаќа придонеси за пензиско и за здравствено осигурување од сите исплатени хонорари

прочитај повеќе

Судијката Габер - Дамјановска за членот 6 од Законот за финансиска дисциплина

прочитај повеќе

Топло тивко место

Игор Исаковски

прочитај повеќе

Ерван Фуере за Студентскиот марш: Крик за почит

И покрај малтретирањата, заплашувањата и кампањата предводена од Владата која ги поддржува медиумите да ги дискредитираат учениците и студентите, тие маршираа со цел Владата да го повлече својот план - испит пред дипломирање

прочитај повеќе

Слобода? Што е тоа слобода?

Иво Гиевски: Размислував подолго време што и како да напишам во врска со маршот и сите тие случувања што го опкружуваат. Дојдов до заклучок дека не знаеме што е слобода. Знаеме по книга, ама немаме почувствувано. Никогаш

прочитај повеќе

Ме цензурираа

Видеото „Ти се Македонија – Проект на студентите на Р. Македонија“ веќе не можете да го гледате на мојот канал на YouTube

прочитај повеќе

Анархистички гест зад тоа

Конечно сфативме, Никола. Доволно беше да го видиме видеото од средното прилепско индустриско училиште и сликата на корчагинци која ја обиколи Македонија, за да сфатиме дека се работи за строга и проста командна одговорност која оди хиерархиски како пирамидално партиско штедење

прочитај повеќе

Малчески: Адеми и Ристовски, поднесете си оставки

Писмо на проф. д-р Ристо Малчески упатено до министерот за образование Абдулаќим Адеми и Министерството за образование, во кое наведува дека граѓаните веќе 40 дена биле манипулирани околу „есктерното“ и за тоа дека ќе има јавна дебата за оваа идеја на власта

прочитај повеќе

Студентскиот протест – будење на реалноста

Лина Ќостарова- Унковска:Сепак, најмногу изненади Премиерот, кој во повеќе наврати, на сите нему блиски телевизии, отворено и промптно ги испорача манипултативно-коруптивните решенија – прво, до студентите, да се повлечат, екстерното нив немало да ги снајде, а потоа и до професорите, дека тие овојпат немало да бидат вреднувани, да не случајно решат да застанат зад студентите

прочитај повеќе

Амбициозни занаетчии

Златко Теодосиевски: Почнуваат дури и перверзно да звучат сите оние самонаречени културни политики, „проекти“ и „фестивали“ на коишто оваа држава троши огромни пари, а под наводното мото за унапредување на културата и уметноста

прочитај повеќе

Харлем Шејк и западната илузија за слобода

Харлем Шејк видеата станаа толку популарни бидејќи го драматизираа идеалот за слобода кој лежи во центарот на западната култура. Овој идеал, замислен како бунтовен и неконформистички, всушност е длабоко во согласност со логиката на капитализмот

прочитај повеќе

Колку години живот губиме поради загадувањето?

прочитај повеќе

Каде за Нова година: Зврле кај Амди, Гоца во Сектор, Заев ќе фрла петарди

Некој во Сектор, некој во Сушико, а некои не се откажуваат од журките на Амди. Измислена, но забавна и сатирична Фејсбук комуникација

прочитај повеќе

Марш надвор!

Студентски пленум: На маршот повикуваме секој да маршира како индивидуа - дозволена е само единствената значајна книшка - индексот! Студенти, донесете ги индексите! И знајте го ова: колку повеќе нѐ има, толку потешко е да нѐ заокружат!

прочитај повеќе

Државата-лавиринт и маките на граѓаните кои едвај врзуваат крај со крај

Сведоштво на анонимна сограѓанка: Пасош немам ниту странски, ниту Македонски, ама затоа документирано сум Државјанин на РМ – за секој документ, ако се пројдени 6 месеци од издавањето на Државјанството, вадам ново. Академски сум образована, уште од времето кога на прсти се броеја магистрите и доктори на науки

прочитај повеќе

Прилог за македонскиот фашизам „кој го нема“

Александар Литовски: Јас мислев и велев дека бесен национализам е кога измислувате „библиски народ“ а сите останати соседни народи ги прогласувате за „небиблиски“ и неавтохтони, кога за еднопартиски и еднонационални споменици, спомен обележја, „уметност“, барокни фасади и згради во центарот на Скопје трошите повеќе од половина милијарда евра..., но сум грешел

прочитај повеќе

Без љубов, знам, ќе те проголта овој град!

Александар Петров: Развојот на градот се крои преку тендери без притоа да се води сметка за потребниот квалитет и стандарди. Секое парче градежно земјиште се сведува на таблични параметри. Развојниот проект го добива најевтиниот понудувач, а тоа делува негативно по квалитетот и оформувањето на хабитатот (приватниот и јавниот)

прочитај повеќе

Пасош

Ѕвездан Георгиевски: Изјавите на високиот функционер на МВР Иво Котевски (секој можел да собере пасоши од семејството и да ги сними!?), на министерката Јанкуловска (никој не е оштетен), на партијата на власт (кориците на пасошите можат да се купат како разгледници на секоја тезга), дадени експресно по објавувањето на спорниот видео-материјал, како и молчењето на Јавното обвинителство, доведуваат до заклучок дека станува збор за основани сомневања за сериозен организиран, односно државен криминал

прочитај повеќе