12-02-2016 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

За македонската самодеструкција

Избори може да има на 24 Април, на 5 Јуни, или на било кој друг ден во годината, но вистински демократски промени и било какви други промени во Македонија нема да има. Тие во овој момент и во следните десетина-петнаест години не се можни. А, причините за тоа, не се политички, туку културолошки

прочитај повеќе

Илина Арсова: Вистината за фамозниот Лагадин

Илина Арсова: Не можев ни да претпоставам дека бранење на боите на природата, и заложбите за зачувување на природните реткости, по кои Македонија е препозната во светот, ќе ми донесат етикета на државен непријател

прочитај повеќе

Македонија е жена - дефинитивно!

Зоран Бојаровски: Доста веќе овие ВКВ „мажи“ (како што ги нарекуваше еден писател и академик), ја присилуваа и сексуално ја злоупотребуваа Македонија. Кутрата таа, со сите тие државници, војводи, пастири, лидери на опозицијата и на позицијата, „сељаци“ и „дечки“… Да не правиме муабет дека тоа ѝ го правеа уште додека беше малолетна…

прочитај повеќе

Политичари, „отворете ги картите“ на ТВ дуел!

прочитај повеќе

Режимите паѓаат, Големиот брат останува

Факт е дека не само македонската, туку и руската држава не била имуна на демнеење и снимање од домашни агенти кои во наводна соработка со странски разузнавачки служби подготвувале материјали што потоа би можеле да бидат употребени како компромитирачки материјал, и тоа против самиот Путин, пишува во својата колумна за НОВА, Борис Камчев

прочитај повеќе

Укинување на малограѓанштината

Нам сите треба да ни стане јасно – Груевски и неговите содружници нема да си заминат без изблик на незадоволство по улиците и плоштадите по македонските градови. Без масовен митинг пред зградите на Собрание и на Влада каков што беше оној на 17 мај 2014, еден блип, светла точка на македонскиот опозициски, граѓански и студентски активизам кои се немаат случено од осамостојувањето на земјата. Тоа треба да се повтори

прочитај повеќе

Како да се заштити судството од влијанијата врз неговата независност

Се почесто судовите наликуваат на арена во која се одвиваат жестоки политички пресметки, за што сериозно придонесува и самиот суд со својата сервилност кон власта. Судскиот совет има реална можност судиската функција да ја врати на вистинскиот колосек преку креирање на здрави кадровски политики, градење на култура на професионален и личен интегритет на судиите, нивното перманентно стручно усовршување и нивна заштита од сите притисоци

прочитај повеќе

Сонцето секому му заоѓа

Колумна на актерот Бајруш Мјаку: Сонцето заоѓа и за тие кои мислат дека се предодредени само за подеми, додека падот им се случува само на другите... и таквите владетели доаѓаат до ситуација да се соочат со својот пад, со својата немоќност, со фактот дека и за нив сонцето заоѓа. Нема владеење без крај, нема сонце кое не заоѓа...

прочитај повеќе

„Академците по белиот свет“: Отворено писмо до проф. д-р Тања Каракамишева

Академци - иселеници: Иако можеби Вие се сметате за духовно исполнета до некој степен, можеби ќе добиете уште поголема душевна среќа ако вашето професорско место го одстапите на некој друг, кој можеби е позаслужен, за вие да имате повеќе време за вашето семејство и покрај другите ваши обврски

прочитај повеќе

Психо Квазимодo ПОП

Александар Петров: Самоволието против скверување на архитектурата како пракса и професија продолжува,како што впрочем се случува и во секој останат сегмент од нашето веќе запуштено општество

прочитај повеќе

Како медиумите ги претвораат мигрантите во опасни терористи

Во последните месеци мигрантската криза најпрвин го разниша европското единство и ги доведе во прашање вредностите на толеранцијата, мултикултурноста и солидарноста како основа на европскиот проект, а по крвавите напади на Исламската држава во Париз, преку ноќ ги претвори мигрантите во потенцијални терористи во очите на јавното мислење

прочитај повеќе

За растот на вработеноста

Како е можно да има толкав пораст на вработувањата во трговијата, кога има пад на активноста? Што се случува? Едноставно е - луѓе кои работеле во трговијата, а не биле регистрирани, сега почнуваат да се регистрираат

прочитај повеќе

Никој во Македонија не знае точно колку е загаден воздухот

Информациите за загадувањето на воздухот во Македонија, нас, граѓаните, не доведуваат во состојба како кога имаш камче во чевелот што ти пречи, но не знаеш колкаво е, од каде е, колку време ти е во чевелот и како ќе влијае врз твоето здравје

прочитај повеќе

Отворено писмо до министерката за труд и социјална политика Фросина Ременски

„Овој случај засегнува нешто повеќе од двесте луѓе, јас ќе ви се обратам само во мое име од две причини. Првата, јас сум со стопостотно телесно оштетување, и не сум во можност да ги исконтактирам за мислење или согласност, а втората многу од тие луѓе кои ги тангира ова, се членови или симпатизери на владеjaчката партија, па во никој сучај не би се согласиле“

прочитај повеќе

Напуштање на татковината јазикот

Во преводите на македонски јазик елементарната коректност како да е невозможна. Прерано, пребрзо и прелесно им свртевме грб на централните говори врз кои е заснован македонскиот литературен јазик и се свртевме кон уличниот јазик на предградијата на Скопје

прочитај повеќе

Транспарентни преговори се услов за демократски промени

Надежите за демократска иднина на Македонија во моментов се сконцентрирани во политичкиот процес за спроведување на Договорот од Пржино. За Договорот да го оствари својот потенцијал неопходна е транспарентност во процесот

прочитај повеќе

J'ai honte (Се срамам)

Колумна на реисот Сулејман Реџепи: Се срамам затоа што тоа што се случи во Париз е бестијално, а таа бестијалност ѝ се припишува на мојата вера. Се срамам затоа што невидената бруталност на таму некои заведени и загубени души ја дискредитира мојата вера и верите воопшто

прочитај повеќе

Герила акција: Топлиот ноемвриски ден ги извади тетовци на „градската плажа“

Невообичаено топлиот ноемвриски ден беше совршена причина за тетовци да излезат и да ја посетат новата градска плажа во Тетово, се вели во реакцијата на тетовските активисти кои денеска испратија фотографии покрај реката Пена опкружени со смет

прочитај повеќе

Болест со која од готово направивме вересија

Праксата вели дека лечењето на болеста трае скоро толку колку и нејзиното создавање. Така што процесот на помирување ќе биде долг и мачен: само што се научивме да се мразиме, сега ќе треба да се научиме да се сакаме.

прочитај повеќе

„Народ дава ама народ и зема“

Зоран Ќука: Не е прв пат премиерот Никола Груевски да се повикува на народ и да повикува народ и тоа најчесто кога демек бил натеран нешто да прифати. И многу други лидери, разно разни диктатори, режими, ептен леви и крајно десни, се повикуваа(т) на народ. Многумина од нив неславно завршија

прочитај повеќе