05-07-2015 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Парите (а најмногу оние буџетските) се отепувачка

Кире Наумов: Подготвеноста на актуелната власт во Македонија да се бори за да остане на својата позиција дури и по цена на физичко истребување, единствено мора да се бара во дискрецијата да располага со јавните односно народните пари

прочитај повеќе

Апсурдот на грчката должничка криза

Многумина сметаат дека дури и враќањето на драхмата нема да придонесе за економскиот мир на земјата. Банкротот и во тој случај би бил неминовен поради потребата од огромна девалвација на Новата Драхма, и дополнителната примарна емисија (печатење пари) во количини кои сигурно ќе предизвикаат хиперинфлација

прочитај повеќе

Ограда

Ѕвездан Георгиевски: Не знам во кој друг клуч би можело да се чита и оградувањето на Владата, освен како инсталирање на дополнително обезбедување од несаканите натрапници, а како што сега стојат работите, такви што би се приближиле на релативно опасна оддалеченост од Владата се сè повеќе

прочитај повеќе

Кон општество со поголема еднаквост

Томас Пикети: Ентони Аткинсон е единствена појава меѓу економистите. Во средиштето на неговите интереси во изминатиот половина век – во опозиција кон доминантните трендови – беше проблемот на нееднаквоста, што јасно покажува дека економијата за него, пред сè е општествена и морална дисциплина

прочитај повеќе

Општ молк

Теодосиевски: Некои нешта ни се својствени само нам. Некои нешта се можни само кај нас како форма на локален фолклор, дури и кога станува збор за сериозни работи. Некои нешта се толку неразбирливи, а разбирливи ни се само нам

прочитај повеќе

Индивидуална или споделена одговорност?

Партијата што се идентификува со таа група, не е партија; и државата што тоа го прави, не е држава; и Обвинителството не е Обвинителство; и Судот не е Суд; и Претседателот на РМ не е Претседател на РМ...Тоа е демонстрација на сила на деструкцијата на европските вредности

прочитај повеќе

Две нации – еден народ?

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук, во колумна за НОВА: Зошто на Русија не и одговара нашиот стратешки избор? Зошто од нејзина страна беа направени сите напори за да го попречат пристапувањето на Украина во НАТО на самитот на Алијансата во Букурешт?

прочитај повеќе

Младите лекари бараат да бидат платени за време на специјализацијата

-Бараме итно решавање на најгорките прашања, бараме решение на нашите проблеми за да не мораме да заминеме од овде, зошто во ситуацијата во која се наоѓаме и функционираме, секој еден млад лекар кој останал во Македонија е најголем патриот и тоа го прави на своја како и на директна штета на своите најблиски, велат од Асоцијацијата на специјализанти и млади лекари

прочитај повеќе

(ФОТО) Голготата на Сиријците, на раскрсница меѓу војна и засолниште

Илјадници Сиријци ја пробија граничната ограда и поминаа во Турција во неделата, бегајќи од интензивните борби во северна Сирија помеѓу курдските борци и милитантите на ИСИС. Бодликави жици, ровови беа во неделата беа нивниот нов “непријател“

прочитај повеќе

Отворено писмо до комесарот Хан

Во овие драматични мигови за мојата држава предизвикани од експлицитните докази за непримерниот и вулгарен однос на носителите на највисоките функции во државата токму кон начелата на владеењето на правото, вашата супериорност ви овозможува да бидете многу повеќе од Стефан Лангдон кој како медијатор меѓу одметнатите барони и забеганиот Крал Џон од Англија го понуди текстот на Магна Карта како решение за нивно помирување

прочитај повеќе

Мигрантите, барокот и крикот на болката

Менче Атанасова Точи: Владата ги одобри измените на Законот за азил, но не го спаси образот на оваа држава, на овој народ. Мачениците конечно ќе можат да се качат во воз или автобус и како слободни луѓе, достоинствено да поминат низ нашата држава. Верувам дека дури тогаш светот ќе дознае за нашите логори, во кои условите се полоши од затвор

прочитај повеќе

Tопографија на глупоста и примитивизмот

Сашо Орданоски: Кога ќе дојде време од скопските улици и објекти да се тргаат „артефактите“ од владеењето на груевизмот, предлагам тие да не се уништуваат или да се напикаат и да се заборават во подрумите на нашите музеи, туку, напротив, да се изложат во постојана поставка во Историскиот музеј на Македонија

прочитај повеќе

Театар на апсурдот

„Кој ја поседува уметноста, нека каже веднаш или нека молчи засекогаш…“

прочитај повеќе

Сите трикови на Али Ахмети

Колумна на Ѓорѓи Спасов за НОВА: Али Ахмети е дел од фамилијата на власт. Тој и Груевски од 2008 година до денес си создадоа една мафијашка спрега во власта која водеше сметка само за зачувување на нивните политички позиции, преку елиминација на политичката конкуренција во нивниот двор

прочитај повеќе

Логично е!

Логично е Груевски да го обвинува Заев за страв од избори, како што е логично истиот тој Груевски да се плаши од изборен пораз, бидејќи потоа ќе бидат активирани правните механизми против него и неговите најблиски соработници

прочитај повеќе

Ние веќе немаме што да му понудиме на светот

Теодосиевски: Кај нас денес за се’ е потребно образложение. Образложение дури и да си го живееш животот. И одобрение

прочитај повеќе

Политичките андроиди од градот Стирополис

Говор на Андреј Јованчевски изречен по повод еден месец од бруталниот напад на македонската полиција врз студентите од Библиотеката „Браќа Миладиновци“ – Скопје: Се сеќавате како, откако со модри тела и души се обидовме да го нагрдиме тој замок, почнаа да не гонат по улиците на овој Стирополис. На голите раце и торбите со книги се спротиставија со штитови, палки и водени топови. Упаднаа дури и во последното наше засолниште, во домот на книгата, за да видат од каде ја црпеме смелоста да протестираме

прочитај повеќе

Екс-вработен во Археолошки музеј: Ме избркаа од работа затоа што не станав ВМРО

Мартин Стефановски: Немам партиска книшка ниту планирам некогаш да земам. Сакам да успеам во животот со мои раце и мој мозок без да позајмувам од партијата. За жал државните институции ни се киднапирани од партиски насилници и тие во заложништво го држат нормалниот живот на граѓаните во оваа држава

прочитај повеќе

Бомбастично и одвратно #11: „Нешто ни фали на нас!“

Цитати на валдините функционери од политичките бомби на опозицијата

прочитај повеќе

Сам со својот срам

Гордана Попсимонова: Има ли поголем срам за еден политичар да биде фатен на дело во злоупотреба на функцијата? Не зборувам за одговорност, за отчет, или за разбирање за специфичните барања на професијата, туку за обичен, човечки срам. Срам од семејството, срам од роднините, од колегите, од пријателите, од соседите, срам и од граѓаните, бидејќи злоупотребата на довербата на избирачите значи нивно изневерување, нивно предавство

прочитај повеќе