31-07-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Македонија на работ

Jулските протести укажуваат на основната неправда, отежната со голема невработеност и мали можности за младите Албанци (и Македонци) надвор од партиските структури. Авторитарните тенденции, етничкото и националистичкото градење на нацијата и поделбата на двете најголеми заедници создаваат запалива мешавина.

прочитај повеќе

Што навистина сака Хамас?

Влијателниот израелски новинар Гидеон Леви: Горчливата вистина е дека кога Газа не испукува ракети врз Израел, никој не се грижи за неа. Погледнете ја судбината на палестинските водачи на кои им беше доста од насилство. Израел направи сè што можеше за да го уништи Махмуд Абас. Депримирачка порака? Само силата успева.

прочитај повеќе

Мрачната страна на македонскиот „текстилен рај“

И покрај законската одредба за минималните плати, во Македонија многумина не добиваат ни целосна минимална плата. Кога станува збор за текстилната и кожната индустрија, законите како да не важат

прочитај повеќе

Осум години економска преродба во Македонија

@EmilitoAtanez: Промовирај ја Македонија како конкурентна земја, ама по плати. (Биди ѝ конкурентен на Индија со 8.100 ден минималец кој странските инвеститори им го плаќаат на вработените. Не важи минималецот за шивачите од Штип)

прочитај повеќе

Прекарни работници

Како што сега стојат работите, обврската за уплата во пензискиот и здравствениот фонд нема да биде на газдите, односно правните лица, туку ќе падне на товар на прекарните работници, што ги става во целосно нерамноправна и апсолутно незавидна положба

прочитај повеќе

Балада за пастирот и неговите фасади

Пандалф Вулкански: Пастирот владеел веќе цела декада. Среде реката изѕидал арки и антички аркади. Изградил плејада згради со колонади. Со боксови кршел носови, чела и аркади.

прочитај повеќе

ФОТО: Еден поинаков графит - по националност сум сиромав

Скопјани во последно време веројатно навикнале на графити чија содржина е далеку од креативна и чии слогани не носат никакви идеи освен партиските или оние кои шират меѓуетничка нетрпеливост и национализам. Но, ова е еден поинаков графит...

прочитај повеќе

Сегашната состојба не е природна - Македонија е осудена на демократија

Во интервју за „Утрински весник“ Генерал Тодор Атанасовски, претседател на Сојузот на борците на Македонија, зборува за значењето на АСНОМ, стекнувањето на државата и независноста, но и за горливите општествени прашања како меѓуетничките односи

прочитај повеќе

Верзии за ново македонско знаме

Актуелната социо политичка ситуација во Македонија го инспирираше познатиот дизајнер Небојша Гелевски да изработи предлози за ново македонско знаме кое би било соодветно на реалноста во која живееме. Погледнете ги предлозите

прочитај повеќе

Купи ден помини

И во што – извинете што ќе прашам – е подобра, уметнички посилна и творечки покомплексна Есма наспроти еден Петар Хаџи Бошков, па првата да ти биде национален уметник, а вториов, со неговите осумдесеттина години, да не е? Или извиканион Милчо Манчевски, ако сме веќе кај тоа?

прочитај повеќе

Во потрага по тоталитарното дно

Mафијата ги заштитува клиентите од самата себе, прекривајќи ги со тешкото ќебе на својата татковска грижа; под тоа ќебе тие се чувствуваат безбедно и немоќно доколку редовно го плаќаат својот „пицо“, рекеташкиот данок

прочитај повеќе

Камерун на ФБ: Авионската несреќа како хоророт од Локерби во 1998

За шест недели Велика Британија ќе биде домаќин на самит на НАТО во Велс на кој односите со Русија ќе бидат повторно во центар на вниманието. Од Русија зависи кој пат сега ќе го одбере, напиша Камерун на ФБ

прочитај повеќе

Устав

Ѕвездан Георгиевски: Уставот е темел на една држава. Затоа темелното непознавање на неговото значење доведува до темелни грешки, а од криви темели права градба не се гради

прочитај повеќе

„Македонска банка“ – слатко изгубена невиност

Во принцип, самата афера „Македонска Банка“ и нема за цел барање на правна одговорност од главниот актер во неа. И врапчињата знаат дека евентуалното дело е застарено а ако продолжиме во стилот на Зврлевски, и да не е застарено, тука е Иванов кој најверојатно веќе го има потпишано документот за евентуална аболиција

прочитај повеќе

„Недоволно писмена нација“

Oстанува прашањето дали патетиката од типот „бев приморан“ и „бев корумпиран“ е првото и последното уметничко / творечко „вјерују“ на овие уметници? Дали едно вакво признание – нека е и само од еден од учесниците – ни ги појаснува и двојниот идентитет, и судирот на концепти, и целосната деперсонализација на нивната уметност?

прочитај повеќе

Скопје по земјотресот: Никаква трага за благодарност за солидарноста

Даница Павловска- Циги: Во име на моралната парадигма што ја носат сите скопјани се поставува прашањето: како тоа да нема ништо за паметење на моментот на солидарноста по земјотресот? Парк, скулптура, комплекс, каква и да е уметничка творба, урбана структура со социјална димензија...? Нешто постоеше, но го снема. Потребата е сеуште тука

прочитај повеќе

Гондарчук: Трагедијата со малезискиот авион не е случајна

Eксклузивно за НОВА украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук: Ние имаме непобитни докази за извршување на ова злосторство од страна на терористите и нивните покровители, но од тоа не е полесно

прочитај повеќе

„Животинско“ судство во 21 век

Мирослав Грчев: Случајот со македонското правосудство е структурално идентичен со неговите екстремни историски пандани, при што македонските судски процеси веќе наликуваат на средновековните „животински“ процеси, само што анималниот недостаток на свест, разум, волја, морал и хуманост се манифестира кај службениците на правосудниот систем, а не кај обвинетите

прочитај повеќе

Дали Русите сакаат мир - 2

Eксклузивно за НОВА украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук: Во последно време колони од оклопна техника од Русија преминуваат преку границата секој ден, дури два пати на ден, како што тоа беше на 13 јули. При што тоа се прави дење, а не ноќе, како што тоа беше порано. Веќе никој ништо не крие. Сега го очекуваме појавувањето на првите авиони

прочитај повеќе

Финале

Ѕвездан Георгиевски: Агресивни навивачи уште има во спортски неизживеаните земји, во кои, јасно, спаѓа и Македонија. И во теоријата и во практиката се смета дека овие групи се лесно подложни на (дневно)политичка манипулација...

прочитај повеќе