29-03-2015 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Бомбастично и одвратно #6: „Да не е многу бе, а? Да не се претера?!“

Графички приказ: Небојша Гелевски

прочитај повеќе

КОЈ ЌЕ ГО БРАНИ ГРУЕВСКИ ОД „ЖРТВИТЕ НА ПРЕРОДБАТА“?

Никола Младенов, 2010: Преродбенициве ќе завршат многу лошо. Сосе Груевски, разбира се, на нивно чело. Пастиров ќе падне толку ниско, што со боринче ќе ја бара и тажната судбина на Љубчо после фамозниот 15 септември. Како што одат работиве, и црниот 15 септември има да им се види како наивен цртан филм во однос на судбината што ќе ја доживеат после губењето на власта. Да, дури и по Хари Костов ќе плачат, оти тој ќе изгледа како наивна Црвенкапа во однос на човекот што за прв пат ќе направи вистински џандар збира во Македонија!

прочитај повеќе

Срамота во Санкт Петербург

На 22 март во Санкт Петербург се одржа таканаречениот “Меѓународен руски конзервативен форум”, со учество на претставници на партии и организации од низа европски земји и Русија кои имаат сомнителна репутација, а исто така и на омразени политички дејци

прочитај повеќе

Отворено писмо до Горан Петрески

Бранко Тричковски: Дали разбираш, Горане, за што зборувам, односно дали ја разбираш комплетната димензија на својата ситуација и на ситуацијата во која под твоето раководство се доведени голем број од вработените во МРТВ?!

прочитај повеќе

Член сум на Наставничкиот пленум и тој е единствената „партија“ во која членувам

ОБРАЗОВАНИЕТО е мојата партија и се надевам најважната партија на сите колеги од пленумот. И затоа ќе продолжам да се борам. Заедно со сите членови на пленумот и со оние кои не се, но ги делат со мене истите идеали за подобро образование и подобра иднина на децата, сегашните и идните. Во името на претходните генерации на кои безрезервно им го посветив и подарив сиот свој живот

прочитај повеќе

Нелегитимна министерке, сами си признавте што сте сториле!

Затоа, нелигитимна министерке ќе ви кажам. Како поранешен полициски службеник, со долгогодишен стаж во областа на економскиот криминал, верувам дека има основи на сомневање (сознанија кои врз основа на криминалистичкото знаење и искуство може да се оценат како доказ за сторено кривично дело), вие нелигитимна министерке да бидете кривично гонета, затоа што:

прочитај повеќе

Неселективно објавување нови бомби и опозициско окрупнување

Бесим Небиу: Пропагандата сега веќе има ограничен ефект, бидејќи и за најспособните пропагандисти е скоро невозможно да се спинува содржината на прислушкуваните разговори

прочитај повеќе

Македонија под сеништето на пучот

Колумна на поранешниот министер и ексамбасадор Димитар Димитров: „Бомбите“ на Заев не се само дел од меѓупартиска конфронтација. Тие се дел од широко демократско движење: штрајкувањето на лекарите специјалисти, херојската демократска офанзива на гласачите од Центар, протестите на етничките Албанци против МВР, Судот и Обвинителството, отпорот на архитектите против Скопје 2014, студентите...

прочитај повеќе

Бомбастично и одвратно #3: „ Многу е логичен концептот зошто“

Визуелизација на разговорите од објавените снимки на опозицијата за злоупотребата на функцијата и криминалите на власта

прочитај повеќе

СКАНДАЛ: Националната срамота наречена Центар за азиланти

Ориент Њуз објави ексклузивни снимки од „логорите во македонскиот главен град Скопје“ (се мисли на Центарот за азиланти), за кој се вели дека е „дом на стотици раселени Сиријци кои таму се задржуваат долги периоди и се подложени на понижувања од највисок степен секој ден“.

прочитај повеќе

СКАНДАЛ: Националната срамота наречена Центар за азиланти

Ориент Њуз објави ексклузивни снимки од „логорите во македонскиот главен град Скопје“ (се мисли на Центарот за азиланти), за кој се вели дека е „дом на стотици раселени Сиријци кои таму се задржуваат долги периоди и се подложени на понижувања од највисок степен секој ден“.

прочитај повеќе

Што да се прави?

Будејќи се од кошмарот во кој живеевме последните неколку години, некои до нас се фатени во мрежата на омразата и гневот. Опсесијата со минатото придонесува кон продлабочување на општиот мамурлак, мачнина и тегобност. Како да се вратиме во нормала и да ја пресоздадеме заедницата во пристојно место за живеење?

прочитај повеќе

Твитер-реакции: Народе македонски, сега си позакрепостен отколку во турско време

Лавина реакции на Твитер предизвика и осмата бомба на СДСМ со наслов „Изборен грабеж“, која опозицијата вечерва ја објави во Универзалната сала во Скопје. Настанот го следеа стотици граѓани внатре во салата, но и надвор на два видео - бима пред Универзална, додека публиката на интернет не ги штедеше коментарите за објавените разговори на луѓето од власта

прочитај повеќе

Карневалот почнува

Теодосиевски: Ваквите кокичиња се предвесници на бурата што дефинитивно доаѓа и ќе ја помете македонската политичка сцена. За некои можеби ќе треба и ураган, или багери, ама иднината им е веќе зацртана

прочитај повеќе

Има излез од авторитарниот модел на владеење

На фашистите и на партизаните во Македонија, време е некој да им јави дека Втората светска војна е завршена. Затоа се случува појавата на умерени гласови од едната или од другата страна да биде дочекувана на ножпишува професор Ѓорѓи Спасов реагирајќи на изјавата на Ѓунер Исмаил во која се најавува "левичарска инквизиција"

прочитај повеќе

Сто нијанси на црно

Орданоски: Некои анализи покажуваат дека само во 15-тина минути разговор меѓу министерката Гордана Јанкуловска и секретарот на Владата, Кирил Божиновски, има директни индиции за десетина тешки кривични дела за кои се суди казна затвор подолга од пет години!

прочитај повеќе

Отворено писмо до ЕУ и САД

На крајот, зошто го пишувам ова писмо до вас, личности кои ги сметам за пријатели на Македонија? Го правам тоа затоа што многумина сметаат дека ова е круцијален момент за нашата држава која сите неизмерно ја сакаме. Ова е моментот кога отворено кажуваме: Што е доста, доста е!

прочитај повеќе

Синдром „Шупраиш“

Синдромот „Шупраиш“ е тешко психо-социопатско нарушување кое предизвикува екстремно разорување на живите организми, многу често со смртни последици. СЗРО (Светска здраворазумска организација) смета дека синдромот „Шупраиш“ е најголемата закана за човечката цивилизација и вредности кои истата ги градела со векови

прочитај повеќе

Бомбастично и одвратно #1

ОКНО: Извадоци од најпотресните изјави на луѓето од власта, кои се спомнувааат во бомбите на Заев

прочитај повеќе

Твитер-реакции за седмата бомба на Заев: Немаме институции, ниту Влада

Седмата по ред, бомба на опозициската СДСМ, повторно предизвика реакции на социјалните мрежи. НОВА ви прикажува дел од коментарите на социјалната мрежа Твитер, кои се однесуваат на денешната бомба за кражба на изборите која ја објави Зоран Заев

прочитај повеќе