28-08-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Берлин ќе продолжи онаму каде што застана Вашингтон

Би сакал да тој оптимизам го ставам во корелација и со нашата земја. Но, односот на нашата влада ме принудува да имам резерви дали сме искрено спремни на такви промени. Пред се, менталниот склоп на нашето водство е сеуште фокусиран врз “градење држава” неспремен за новиот, пост-американски, приод на “градење општество”

прочитај повеќе

Јас имам АЛС

Ви се обраќам вам, македонско граѓанство. А особено ве адресирам вас, Премиере, и вас, министре Тодоров. Далеку е Америка, веројатно си се утешивте себеси. И тоа им се случува на некои други луѓе од кои вие сте на безбедна дистанца. Ако така помисливте, за жал, згрешивте многу. Затоа што АЛС се случува и тука, и во оваа кутра Македонија

прочитај повеќе

Отпишувањето на долговите – не толку позитивна владина мерка!

Ако стапката на сиромаштија е речиси иста (поточно, е нешто повисока), тогаш една влада која сака да тврди дека ги исполнува своите социјални обврски треба барем да одржува приближно ист број на приматели на социјална парична помош. А не да го намали нивниот број за 49,2%, односно да го преполови! Освен ако нема пари во буџетот

прочитај повеќе

Филип Јовановски: Како не гњавеа 68. шите

Често, дури и кога не сакам да мислам, дури и кога се обидувам како уметник, културен работник и активист да ги избегнам тие прашања - каде тоа стигнавме, временски или просторно - заглавувам во точно една врска: помеѓу возможното, да се издржи, и реалното, да се уништи сето она што постои или, пак, да се пропадне во хронична депресија во границите на возможното

прочитај повеќе

Ричард Докинс: Неморално е да не се абортира фетус со Даунов синдром

Професорот од Оксфорд испрати порака на Твитер како одговор на корисничка на оваа социјална мрежа, која напиша дека ќе се соочи со "вистинска етичка дилема" дали таа да остане бремена откако дознала дека бебето ќе се роди со Даунов синдром

прочитај повеќе

Писмо до министерот Спасов: Македонија не е автошкола па ти да се учиш на неа

Долгогодишна членка на ВМРО – ДПМНЕ и вработена во центрите за социјална работа, испрати текст до НОВА во кое го образложува своето мислење за начинот на работа на министерот за труд и социјална политика Диме Спасов, нарекувајќи го „Црни Диме - киндер министер“

прочитај повеќе

Листерија или кога професионалците клечат под нозете на министрите

Случајот со листеријата која одзема пет човечки животи ја обелодени целата несериозност на нашето општество. Општество во кое професионалците клечат пред директивите на политичките центри на моќ, но чии изрази на лица не можат да го сокријат грчот од клечењето без разлика на насмевките со кои се фотографираат со разнo разни министри

прочитај повеќе

Белешка на денот: Во дворот на патриотите ќе заечат „ѕвезде гранда“

Инаку, на оваа телевизија редовно држат лекции за патриотизам, пребројуваат србомани, гркомани, бугарофили, странски платеници, непријатели на татковината...Во меѓувреме и турскине серии им ги плаќаме ние

прочитај повеќе

Откриена мистеријата околу листеријата

Луѓе умираат и се разболуваат, но изворот на листеријата се уште е непознат. И додека институциите се препираат едни со други, „монти пајтон“ атмосферата околу смртоносната бактерија најдобро ја отсликуваат сатиричните фото-илустрации на социјалните мрежи

прочитај повеќе

Неојаничарите во сарајот на Груевски Паша

Кире Наумов: Можеби стварно калешата Анѓа пред некој век издржала анама да не бидне, ама таа не била далековида. Таа не знаела да претпостави дека таму на Босфорот ќе дојде нов султан, и денес еден куп нејзини потомци ќе се потепаат како да станат неојаничари – доброволци

прочитај повеќе

Лицата на луѓето од Средниот Исток

Со препознатливата комбинација на интимен портрет и коментар и изјава од фотографираното лице, фотографот Брендон Стантон ги доловува тагата, радоста и борбата на луѓето од Средниот Исток во сите сфери на животот. Неговите фотографии на луѓето се необично моќни во овој контекст и овозможуваат поглед во личните животи на индивидуи чиишто приказни и проблеми често се игнорирани од медиумите

прочитај повеќе

Подобро невработен отколку да работиш без пари

Здравко Савевски: Работникот што не ја зема својата заработена плата има трошоци кои ги нема невработеното лице

прочитај повеќе

Најдобрите патувачки фотографии од 2014

По неколку месеци уживање во извонредните прилози од конкурсот на National Geoographic за најдобра патувачка фотографија, време е да се прогласат победниците! Од пристигнати 18.000 фотографии од фотографи од целиот свет, Марко Корошец ја освои големата награда за неговата извонредна фотографија од една драматична бура.

прочитај повеќе

Ердоган и парадоксот на популизмот

Јан-Вернер Милер: Кога ќе ја освојат власта, сите партии гледаат прво да се погрижат за своето гласачко тело. Меѓутоа, на популистите им е својствено да го прават тоа отворено и со чиста совст. На крајот на краиштата, бидејќи само нивните гласачи се вистинскиот „народ“, сите останати се недостојни.

прочитај повеќе

Сведоштва за Рамковниот договор

Клучна улога во креирањето на Рамковиот договор кои обезбеди крај на конфликтот имаше претседателот Борис Трајковски. Погледнете ги сведоштвата за улогата на Трајковски од докуметарниот филм на Зоран Бојаровски

прочитај повеќе

Запад на погрешен пат

Габор Штајнгарт: Сега ни е потребна политика на рамнотежа и уважување на обостраните интереси. Соработка за територијални гаранции. Министерот за надворешни работи Штајнмаер веќе ги најде вистинските зборови - партнерство за модернизација

прочитај повеќе

Управуваната Темида

Гончарук: Веќе кој месец Владимир Путин се обидува да ја земе во свои раце Украина, користејќи за тоа широкиот комплет на средства, којшто може да се нарече „Кодекс на срамот“. Едно од нив е систематски напад врз правата и слободите на граѓаните на Украина, тотално кршење на универзалните норми и принципи на меѓународното право

прочитај повеќе

Наталитет

Ѕвездан Георгиевски: Не е тешко да се погоди што се крие зад таканаречената фондација за многудетно семејство „Свети Никола“ на Тодор Петров, ниту пак тој се обидува тоа да го камуфлира

прочитај повеќе

Диаспоризација на македонската економија!

Математиказицијата на дијаспората само за финансиска и изборна придобивка претставува најтежок облик на нејзино понижување. Дури и од невнимание, често ги советуваме да дојдат и да садат „пиперки и краставици“. На дијаспората се сеќаваме само кога имаме потреба од некаква финансиска или изборна поддршка

прочитај повеќе

Великодушност со туѓа крв

Марио Копиќ: Ако веќе не можеме комплексно да го просудуваме Блискиот Исток, тогаш треба да помогнеме и да сочувствуваме. Не да бираме дали ќе бидеме на страната на Израел или на страната на Палестина - туку да бидеме за мир.

прочитај повеќе