23-09-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Така е, тази долг – не е долг

Кире Наумов: Задоволните кредитори на оваа власт можат да продолжат да си ги тријат рацете и да калкулираат и идна заработувачка од крвта и потта на граѓаните кои ќе ги враќаат долговите кои во нивно име им ги потпишале Груевски и Ставревски. Ова погоре е само некогаш да не испадне дека не сме кажале

прочитај повеќе

За републики е лесно – ѓубрето и асфалтот се тешки

Искусни во подемите и падовите на фаличната демократија, изморени од манипулациите и шемите за политичка рециклажа, гласачите го изостриле сетилото за мирис. Оттука, тешко веруваат во планови за референдум и не се палат на фолклор за знаме, Скендербег или мапи со поминат рок.

прочитај повеќе

За „Античкиот Македонец“ и „ослободувачкото лудило“

Гелевски: „Вдахновениот водач“ стана токму слика и прилика на подвоено „отелотворување на нацијата“: тој истовремено е злосторник и жртва, мал онеправдан Македонец и водач на сите обесправени Македонци

прочитај повеќе

Шкариќ, Гошев и Милчин ги коментираат обидите да се измени Уставот

Голема заблуда е што парламентарната власт се изедначува со народот. Во народот не влегуваат власта и привилегираните слоеви. Народ се оние што денеска се ништо, а утре треба да станат сè

прочитај повеќе

Од американското знаме на ДУИ може да им остане стапот

Очигледно е дека некој ќе се потруди да ги избрише од колективната меморија на Албанците митовите кои самата ДУИ ги шири во јавноста дека е политичка структура блиска до САД

прочитај повеќе

Зошто новинарите игнорираат системска дискриминација?

Жарко Трајаноски: Новинарите имаат должност да се оградуваат од промовирање на стереотипи и дискриминација дури и тогаш кога таквото промовирање на стереотипи или дискриминација доаѓа од владата или пратениците

прочитај повеќе

Национален уметник - кој и кога?

Климе Поповски: Врвните уметници со огромен труд и одрекувања долги години се одржуваат на сцената. За нив не важи малку пеење, малку садење дрва и пак пеење. За другите тоа важи

прочитај повеќе

Даночен рај

Ѕвездан Георгиевски: Фразата „даночен рај“ е една од „среќните“ грешки во македонскиот јазик

прочитај повеќе

НИКОЈ НЕ МЕ ПЛАЌА БРАТ

Не бе брат! Не сме исто!!! И не сме у исти гомна. Ти си до колена а јас до врат. Ти имаш (добиено) работа, партиска книшка, ти тече стаж, имаш стан, исполнуваш нечија туѓа агенда, групишеш се…а јас сум 24/7 (Остварувам) активен во реализација на својот сон, нон-стоп на патишта во оскудни услови

прочитај повеќе

Книжевност: Поетска збирка „Многудетна“

Поетска збирка „Многудетна“ ги опева заложбите и идеите за плодење и множење на македонскиот народ, сесрдно поддржани од актуелната власт

прочитај повеќе

Солидарност: Реакција по повод антиработничките одредби за штрајк во образование

Солидарност: Правото на штрајк, кое е гарантирано со Уставот на Република Македонија, и пред овие измени беше премногу рестриктивно регулирано

прочитај повеќе

Дали НАТО има политичка волја за да се соочи со Русија?

Лидерите кои го водат самитот на НАТО во Њупорт веруваат дека можат да го искористат овој момент, и загриженоста предизвикана од последните настани во Украина, за да ги притиснат членките да престанат со расклопувањето и демонтирањето на нивните одбрани, што се случува во последните две декади

прочитај повеќе

Закон кој треба да ги брани не смее да биде нивна смртна казна

Анима Мунди: Повлекувањето на забраната за еутаназија значи давање можност за произволно, нехумано и масовно усмртување на бездомните животни во Македонија, нешто за што со години има реакции и критики на македонската и меѓународната јавност и институции, вклучително и на претставниците од Европскиот Парламент

прочитај повеќе

Палата

Ѕвездан Георгиевски: Овдешната извршна власт, значи Владата сосе министерствата, себеси се доживува како неприкосновен суверен, како некој со мандат на апсолутна моќ, која не може да биде предмет на никаква дискусија. А тоа, ќе признаете, е доволно тешка душевна болка за нејзиниот господар, односно за народот

прочитај повеќе

Со голо око ќе може да се погледне „ Сиромаштија на мост“

Томе Христов: Бидете стрпливи извадете билет и сите ќе добиете јадење. И волкот сит и овците на број. Вака од денеска градот Скопје ја намалува сиромаштијата, а ќе ги здружи луѓето по етничка и духовна основа.Имбецилна формула која гласи: „Да се радуваш што гледаш колку гладни луѓе имаш во градот“

прочитај повеќе

Дали НАТО има иднина? За подобро или полошо

Атлантската алијанса е во неизвесна ситуација: Нема консензус меѓу нејзините членки за неколку клучни прашања. Никој не сака да ја плати сметката или да придонесе со повеќе војници. Дали е НАТО остаток од Студената војна кој ја изгуби важноста? Или дали денешната низа на безбедносни предизвици го прави да биде позначаен од било кога?

прочитај повеќе

Каде исчезна зборот НЕПОКОР?

Владимир Милчин: Македонија прилега на „Титаник“. На бродот се лумпува, а сантата се наѕира во мракот, чамците се подготвени за спасување на номенклатурата на власт и нејзината камарила, а оние под палубата не можат да се пробијат горе

прочитај повеќе

На кого му треба НАТО? На сите нас

Денешното НАТО е сојуз кој е ангажиран повеќе од кога било, алијанса која соработува со повеќе партнери од кога било, алијанса која им е потребна на луѓето повеќе од кога билo. Причините се јасни. Живееме во свет на комплексни и непредвидливи предизвици и закани за безбедноста

прочитај повеќе

Калковска и пресуди на јавната дебата

Сепак премиерот може би и ќе најде утеха во 50 000 евра за неговите душевни страдања но колку пари ќе ни требаат нас како општество за да ја надокнадиме болката од загубата на демократијатата и сите перспективи кои таа со себе ги носи

прочитај повеќе

Зошто НАТО денес е повеќе релевантен отколку што беше пред 30 години

Јасен сигнал ќе биде испратен, Камерон ветува дека НАТО е смртно сериозен во однос на исполнување на неговите задачи за меѓусебна самоодбрана за државите на НАТО, според член 5, вклучувајќи и прераспоредување на НАТО трупите

прочитај повеќе