23-11-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Студентите се храбри, но треба нешто пожестоко

Ивор Мицковски: Не станува збор за минимизирање на улогата на младите и студентите, туку за разбирање на одговорностите кои секоја категорија, секоја група, секој еснаф, па и секоја индивидуа ја сноси во ова општество

прочитај повеќе

Од студент за студентите - Битката е добиена, но не и војната!

Мисли критички: Па кој е Никола Груевски или кој било Претседател на Влада на Република Македонија да дојде, да го оцени и да му каже, момче/девојко ти не си за тука? Кој и со кое право го оценил Никола Груевски, Абдулаќим Адеми или Спиро Ристовски и му дозволил да заврши и да се стекне со високо образование?

прочитај повеќе

Украина се сеќава на Поморот од глад

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук, во колумна за НОВА пишува за сеќавањето на милионите негови сонародници кои станаа жртви на Поморот од глад 1932-1933 година

прочитај повеќе

„Самото твое име е мој непријател“

Никола Гелевски: Фиксираните идентитети повеќе влечат кон смрт и археологија отколку идентитетите што се прилагодуваат и менуваат

прочитај повеќе

Писателот Башевски изрази поддршка за студентите: Вашиот глас е охрабрувачки

„Вашиот глас е големо охрабрување дека студентското слободарско движење не било сосема успано, дека не било сосема под контрола, и дека е способно да ги препознае своите легитимни интереси и интересите на народот и земјата“, пишува помеѓу другото Башевски

прочитај повеќе

Писмо од загрижен студент до Министерот за образование

„Не знам како да го започнам текстов (текст, бидејќи не сакав да напишам дека е писмо затоа што така ќе кажевте дека нема на која адреса да одговорите)...“

прочитај повеќе

Кога ќе помислиш дека можеш да живееш подобро, на пленумот си!

...Кога ќе помислиш „Не за екстерно“, кога ќе помислиш на идеја како може да се активираш, кога ќе помислиш како можеш да живееш во подобро општество, честитам, на пленумот си!

прочитај повеќе

Европа, разбуди се

Европа се соочува со предизвик од Русија, кој го загрозува нејзиното постоење. Ниту европските лидери, ниту европските граѓани не се комплетно свесни за овој предизвик, а исто така и не знаат како најдобро да се справат со него

прочитај повеќе

#СтудентскиМарш главна тема на Твитер

Илијадниците студенти кои излегоа на протест предизвика бура на социјалните мрежи. Прочитајте ги најпопуларните твитови

прочитај повеќе

Ушите на големиот братучед

Сашо Орданоски: Како што зборува упатената чаршија, наскоро би требало да се забавуваме – бидејќи демократските солзи одамна ни пресушија – со еден фељтонизиран и документиран список на државни злоупотреби и илегални активности откриени а ла Сноуден, во кои ќе има за секого по нешто

прочитај повеќе

МПЦ: Табу-тема

Александар Шолјаковски: Безмалку да нема настан на кој не му кумуваат, односно попуваат свештени лица. Камен-темелник не се става ако не присуствува поп или владика. На МПЦ ѝ беа вратени вредни имоти со кои очигледно не многу домаќински знае да раководи и тие стануваат предмет на сомнителни финансиски конструкции

прочитај повеќе

Тврдоглави

Емил Алексиев: Оваа неверојатна антиципација (имагинарна држава како колективна фантазија, первертиран систем на вредности, корупција, апсолутен кич како естетски идеал, митологија како историја...) овозможува подобро да ја разбереме нашата стварност денес.

прочитај повеќе

Скопје метропола, ама пола

Климе Поповски: Никнат објекти на секој и најмал празен простор, создаден е вистински „градежен бум“, со кој се фали власта, бидејќи тоа го зголемувало индустриското производство. За краткорочно задоволување на нечии апетити, се прават ненадоместливи штети, кои ќе ги чувствуваат многу генерации по нас

прочитај повеќе

Раскошот и бедата на Русија

Мислам дека авторот на „Злосторство и казна“ ја имаше во предвид првенствено моќта на духовните богатства, а не моќта на жолтиот метал, како што не мислеше и на моќта на гасот и нафтата, кои во тоа време не играа таква улога како сега

прочитај повеќе

Гаранција

Ѕвездан Георгиевски: По искуството со Субрата Рој, македонската држава веројатно многу потешко ќе пронаоѓа банки-гаранти за своите чудни инвеститори. Злобниците би рекле дека е добро малку и Владата на Република Македонија да влезе во кожата на обичните смртници, кои ги бркаат потенцијалните жиранти низ цела држава

прочитај повеќе

Популарната култура – поглед од страна

Аргументот дека гледањето на К-15 влијае младите да не го владеат стандардниот (или-ти литературниот) јазик e како некој кој да ви каже дека не знаете да возите автомобил затоа што имате научено да возите велосипед. Нема „везе“ едно со друго.

прочитај повеќе

Земја на чудата

Борис Камчев:Обезвреднувањето на заштедите и галопирачката инфлација е цената што обичните Руси треба да ја платат за, како што вели антикорупционерот и опозициски лидер, Алексеј Навални, империјалистичкиот жар и желба за „војна до победа“ на еден човек

прочитај повеќе

Зошто чувствуваме дека сме „скренале“?!

Ивор Мицковски: Општествено-социјалните маки денес се поголеми и ги надминуваат приватните проблеми. Делумно затоа што приватните проблеми денес потекнуваат од нашата социјална мизерија и општествена нерелевантност

прочитај повеќе

„Сојузот за Македонија“ некогаш концепт, денес услуга за ВМРО ДПМНЕ

Денес не е дилема дали власта не чини. Одговорот е познат – да, не чини и е штетна и за граѓаните и за државата. Клучното прашање, за жал, е уште колку Македонија треба да тоне додека опозицијата и натаму му остава простор на ВМРО-ДПМНЕ со својата неубедливост

прочитај повеќе

Вежби по критичко мислење: Дали зборот „Словени“ е навредлив за Македонците?

Дали треба да се срамиме од Крсте Петков-Мисирков, кој во книгата „За македонцките работи“, пишува за „наiсилната македонцка народност – Словените“ и се залага за „iедно обшчо за сите македонцки словени име – името „Македонец“?

прочитај повеќе