25-04-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Синдикален проглас за 1.Мај

Соочени со реалноста на секојдневно газење на правата и достоинството на работниците и континуирано менување на законските одредби на нивна штета, под единственото мото РАБОТНИЦИТЕ ВО МАКЕДОНИЈА НЕ СЕ ЕКОНОМСКО РОБЈЕ!

прочитај повеќе

Јас сум лута.

Лута сум затоа што невоспитани, необразовани маалски мрсули од луѓе ми ја уништуваат земјата која што и те како ја сакам. Лута сум затоа што систематски и неселективно не затупувуваат и туркаат кон пропаст која не е само метафоричка

прочитај повеќе

Македонија: Новата политичка ситуација

Артан Садику: Нова политичка ситуација која наложува потребата за итно мобилизирање на прогресивните сили во Македонија, со што би се формирал голем сојуз на политички, невладини организации и други граѓански платформи, со цел - борба против понатамошното размножување на националистичката имагинација на двете најголеми етнички групи во земјата.

прочитај повеќе

Чума

Ако ја искинеш душата – станува попослушна... вакви души нема никаде да најдеш. Само во мојот град. Безраки души..., глувонеми души..., души на синџир, птичји души, проклети души..., продадени души, озлогласени души, мртви души...

прочитај повеќе

Зврлевски на следниот Ромски бал ќе го прашал Грујо дали гласот е негов

Прва прилика, ќе го прашам. Глупо е да отвораме случај без претходно да го прашаме. Ако е негов гласот, ќе почнеме пистапка. Ако не е, бесцелно е да трошиме ресурси.

прочитај повеќе

Афера Поткуп: Милион, јака штикла

Фесјсбук креативци: Како Марко Зврлевски, Ивона Талевска, Велија Рамковски и Субрата Рој ја коментираат аудио снимката за наводниот примен поткуп од страна на Груевски врзан со приватизацијата на Македонска банка

прочитај повеќе

Писмо од студент: Сериозно размислувам да ја напуштам Македонија

А знаете ли дека никад у историја нa Канада не се десило на билборди да има нешто друго освен коли и хамбур- гери... Политичари?... Ар ју факин' џоукин' уит ми!? Нормално е човек да се запраша – немогуќе е и за избори да не се рекламираат. Е тука се предавам; се рекламираат ама на специфичен начин

прочитај повеќе

Кој се плаши од молкот лош? 2

Студентската организација „Излез“ ве кани на второто продолжение од прикаската „Кој се плаши од молкот лош?“ , завршен целодневен настан на проектот „Креативна младинска акција“

прочитај повеќе

(Интегрално) Отворено писмо на Проф. Светомир Шкариќ до претседателот Иванов

Не покажа разбирање ни за медиумските слободи, иако беше новинар пред да дојдеш на Универзитетот. Не те трогна ни случајот ,,Кежаровски“, иако тој случај доби меѓународна димензија. Човекот е во затвор затоа што во вршењето на професијата се држел за медиумските слободи гарантирани со Уставот на РМ. Забележав дека и за тебе зборот „устав“ нема речиси никакво значење

прочитај повеќе

Тони Михајловски со одговор до Александар Поповски

Тони Михајловски со одговор на отвореното писмо на Александар Поповски, во кое тој вели: Јавно и гласно кажувам за кого ќе гласам затоа што не мислам дека се сите исти... Нека биде запишано, јас Александар Поповски ќе гласам за Стево Пендаровски

прочитај повеќе

Александар Поповски: Нека биде запишано, ќе гласам за Стево Пендаровски

Јавно и гласно кажувам за кого ќе гласам затоа што не мислам дека се сите исти. Можеби често така било, ама сега не е така. Овој пат, само заслепениот или партиски ослепениот може да тврди дека се сите исти. Ѓорги Иванов и Стево Пендаровски не се исти

прочитај повеќе

ВМРО ДПМНЕ настапи на местото на поп ѕвездата Адил

Запис од прославата на денот на Ромите како илустрација за игнорантноста на оваа власт кон проблемите на оваа етничка заедница и нивната опсесија сите ние да бидеме ставени во функција на партиските интереси

прочитај повеќе

збор, два за вработувањата...

Па каде е тогаш проблемот, во пласираната информација за 119186 нови работни места или во граѓаните? Се чини дека одговорот на поставеното прашање лежи во бројките и нивното толкување. Па затоа, ајде да ги погледнеме официјалните бројки кои ги соопштува Државниот завод за статистика

прочитај повеќе

Изборната хистерија, политиката и образованието

Повод за ова што ќе го раскажам е една случка во основното училиште „Браќа Миладиновци“, која ме натера да размислувам до каде се изместени работите, каде се границите, каква атмосфера и еуфорија владее таму каде што треба да надвладее разумот и да дојде до израз педагошкиот момент

прочитај повеќе

Твитер #Дебатамк – Кој ќе јаде лењир по раце после дебата

Остриумни и критични - на твитер е пожестоко отоколку во студиото на МТВ на дебатата која во моментов тече помеѓу кандидатите за претседател. Прочитајте го вториот дел кој од најинтересните твитови кој го подготви НОВА

прочитај повеќе

Зошто Партијата повторно ќе победи?

Народот не знае дека сета оваа “хуманост” на Партијата со сите тие зголемувања на плати, пензии и субвенции за скоро време ќе му се удри од глава и ќе дојди време на големо штедење на сите страни. Народот не знае дека во овие 8 години партијата му скрати многу права и слободи

прочитај повеќе

Навивачите и партиите најодговорни за растечкиот говор на омраза во спортот

Високи 63% од граѓаните сметаат дека говорот на омраза во спортот се појавува многу често. Ваквата појава најмногу ја забележуваат највозрасните испитаници (68%), испитаниците на возраст од 30 до 49 години(69%), како и оние со високо образование (69%)

прочитај повеќе

Конформирај се!

Залудно е да се борам, некој тоа ќе го искористи.. И пак, бла бла бла, дремка муабети. Приспивно досадни. Ајде студенту, смисли уште некој изговор, зошто не ти, зошто не овде и зошто не сега. Ајде, конформирај се!

прочитај повеќе

Како станав лeвичар – Димитар Апасиев

Нешто се скрши во мене. Ги зимам. Понижено и бесно. Одам на станица. Купувам билет у еден правец. Знам. Повратниот е поевтин, ама нема. Се качувам. Седнувам покрај џамот. Ги кријам солзите, ама течат како споулавени. Не можам да ги контролирам. Од дете немав плачено. Сигурно нешто заебано ми се дешава. Гадно, а големо. Прелом!

прочитај повеќе

Геополитика

Русија уверува дека нема да ја воведе армијата во Украина. Тоа е така, но до оној момент додека не ја замолат за заштита на «прогонуваните» сонародници: сценариото на «Руската пролет» се обидуваат да го реализираат сега на Донбас

прочитај повеќе