28-04-2015 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Сергеј Лавров: Во наш интерес е да не се распарчи Укрaина

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук: Расколот на Украина е поволна само за Западот, бидејќи тоа «значи само едно – веднаш од европската страна, од натовската страна ќе има обиди да се направи Украина антируска», иако за тоа најмногу придонесува самата Русија

прочитај повеќе

Наставнички пленум: АПЕЛ до Адеми да ги повика средношколците на разговор

-Образованието е вашата област на делување. Вие сте одговорен за сите случувања и турбуленции кои денес се случуваат пред очите на целата македонска јавност и пошироко, реагираат од Наставничкиот пленум

прочитај повеќе

Има разлика!

Кочо Андоновски, директор на ЛГБТИ Центар, Македонија: На деветнаестти април, се навршуваат точно десет години од моето прво јавно излегување како геј маж. Реакциите беа бурни. Луѓе ми кажуваа дека многумина наместиле аларми, да „не заборават да го видат педерот, кој јавно ќе каже дека е тоа“. Тие можеби гледале во „педер“ секој ден, но не знаеле за тоа. Она што за мене беше шокантно е поддршката која ја добив.

прочитај повеќе

Наставнички пленум: Тажно е министре! Најдобрите училишта немаат настава

Наставничкиот пленум реагира на игнорантискиот однос на министерот за образование Абулаќим Адеми, кој иако вети, не ги повика средношколците на дебата. Поради тоа, речиси 18 илјади средношколци веќе 7 дена ја бојкотираат наставата во повеќе средни училишта во Македонија

прочитај повеќе

Средношколскиот Пленум направи ремикс на легендарната песна „Неправда“

Песната „Неправда“ од Лева Патика доби свој ремикс направен од страна на Средношколскиот Пленум

прочитај повеќе

Илустрирана библиска етика

Дел од илустрациите на четворица македонски уметници (по ред, одозгора надолу: Ивановски, Лукаш, Радуловиќ и Јовановиќ) и дел од двата текста поместени во книгата и изложбата под наслов „Илустрирана библиска етика“

прочитај повеќе

ЕИУ – изгубена во рангирањето: Македонија демократска денес исто како и во 2006

Од 2006 година, па се до лани, британската компанија за деловни истражувања, ЕИУ, во својот Индекс за демократија смета дека со македонската демократија е се во ред и во овој период на демократски план не гледа речиси никакви промени

прочитај повеќе

Нашите деца не се збирштина на безрбетници #поздравпленумци

Нашите деца се малолетни, тие се образуваат со наши пари а вие во владата како слуги на граѓанството (civil servant) ќе се помачите да го испорачате најдоброто можно решение за иднината на нашите деца. Тоа значи дека понизно треба да се обратите до нив, со респект за нивната бунтовност

прочитај повеќе

Велепредавство

- Пуч е ако откриеш криминал на Груевски. А велепредавство ако откриеш криминал на братучедот, пишува на својот Фејсбук профил екс-министерот за правда, проф. Ѓорѓи Спасов

прочитај повеќе

Десет точки – што, зошто и како: Средношколски Пленум

Средношколскиот пленум претставува иницијатива, здружување на средношколците(кое им е загарантирано и на граѓаните со Уставот на Република Македонија и со Конвенцијата за правата на детето) кое функционира преку принцип на директна демократија и одлуките ги носат средношколците со една единствена цел: да посочиме на сериозните последици од лошите реформи во образованието и да издејствуваме за промена на тие реформи кои според силината на аргументите несомнено не придонесуваат за подобрување на образованието

прочитај повеќе

Сцената во Скопје, трагедија за Македонија

За разлика од Министерството (за финансии), тука (објектот на ВМРО ДПМНЕ) столбовите се направени од вистински камен. Дали тоа што министерстото е украсено со гипсени столбови, укажува дека државата е лажна, но партијата вистинска?, пишува австрискиот експерт Флориан Бибер

прочитај повеќе

Томе - Жута штампа!

Лустрацијата на Јадранка Костова е показна вежба за другите новинари, предупредување дека секој новинар може да биде „сотрен“ доколку продолжи да ги објавува снимените телефонски разговори

прочитај повеќе

До министерката Елизабета Канческа-Милевска

Ви текнува ли воопшто нешто врзано со театарската уметност во Македонија, а тоа да не е Старо-новата зградурина и памфлетот „Вечна куќа“, моја почитувана госпоѓо министерке Елизабета Канческа-Милевска?“

прочитај повеќе

Бомбастично и одвратно #6: „Да не е многу бе, а? Да не се претера?!“

Графички приказ: Небојша Гелевски

прочитај повеќе

КОЈ ЌЕ ГО БРАНИ ГРУЕВСКИ ОД „ЖРТВИТЕ НА ПРЕРОДБАТА“?

Никола Младенов, 2010: Преродбенициве ќе завршат многу лошо. Сосе Груевски, разбира се, на нивно чело. Пастиров ќе падне толку ниско, што со боринче ќе ја бара и тажната судбина на Љубчо после фамозниот 15 септември. Како што одат работиве, и црниот 15 септември има да им се види како наивен цртан филм во однос на судбината што ќе ја доживеат после губењето на власта. Да, дури и по Хари Костов ќе плачат, оти тој ќе изгледа како наивна Црвенкапа во однос на човекот што за прв пат ќе направи вистински џандар збира во Македонија!

прочитај повеќе

Срамота во Санкт Петербург

На 22 март во Санкт Петербург се одржа таканаречениот “Меѓународен руски конзервативен форум”, со учество на претставници на партии и организации од низа европски земји и Русија кои имаат сомнителна репутација, а исто така и на омразени политички дејци

прочитај повеќе

Отворено писмо до Горан Петрески

Бранко Тричковски: Дали разбираш, Горане, за што зборувам, односно дали ја разбираш комплетната димензија на својата ситуација и на ситуацијата во која под твоето раководство се доведени голем број од вработените во МРТВ?!

прочитај повеќе

Член сум на Наставничкиот пленум и тој е единствената „партија“ во која членувам

ОБРАЗОВАНИЕТО е мојата партија и се надевам најважната партија на сите колеги од пленумот. И затоа ќе продолжам да се борам. Заедно со сите членови на пленумот и со оние кои не се, но ги делат со мене истите идеали за подобро образование и подобра иднина на децата, сегашните и идните. Во името на претходните генерации на кои безрезервно им го посветив и подарив сиот свој живот

прочитај повеќе

Нелегитимна министерке, сами си признавте што сте сториле!

Затоа, нелигитимна министерке ќе ви кажам. Како поранешен полициски службеник, со долгогодишен стаж во областа на економскиот криминал, верувам дека има основи на сомневање (сознанија кои врз основа на криминалистичкото знаење и искуство може да се оценат како доказ за сторено кривично дело), вие нелигитимна министерке да бидете кривично гонета, затоа што:

прочитај повеќе

Неселективно објавување нови бомби и опозициско окрупнување

Бесим Небиу: Пропагандата сега веќе има ограничен ефект, бидејќи и за најспособните пропагандисти е скоро невозможно да се спинува содржината на прислушкуваните разговори

прочитај повеќе