02-02-2015 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

За колапсот на образовниот систем во Република Македонија

Во овие тешки времиња, на Р. Македонија ѝ се случува колапс на целиот образовен систем: основно, средно и високо образование, не исклучувајќи ја и раната детска едукација, која е во надлежност на Министерството за труд и социјална политика. МОН и Владата на Р. Македонија ја сносат целосната одговорност за континуираните експресни, лоши и непромислени реформи. Возљубени во себе, никогаш не побараа соработка, став и мислење од оние на кои директно се однесуваат реформите или кои образуваат и обучуваат воспитувачи, наставници, професори, студенти

прочитај повеќе

Отворено писмо на Јаким Неделков до министерот Адеми

Со нужно почитување и со надеж дека конечно ќе прифатите да дојдете на седница на највисокиот орган на одлучување на СОНК, ете одлучив да Ве поканам со вака отворена покана, иако добро знам дека тоа не е многу вообичаено

прочитај повеќе

Отворено писмо од наставник Биљана Димковска: На што да ги учиме сега децата?

Димковска:Со секоја насила усвоена законска измена ни покажавте колку вреди образованието денес во Македонија, колку е почитуван наставникот и колку треба да биде „награден“ што е столб на општеството. На што да ги учиме сега децата? На она што не научивте нас?

прочитај повеќе

ЗВО: Мотивациски техники или финансиска голгота до титулата редовен професор?

-Редовниот професор во трајно звање е веќе осиромашен за цели 35 800 ЕВРА кои ги вложил само за исполнување на основните услови за задржување на работното место. Да ја поставиме до оваа бројка просечната професорска месечна плата во Македонија која изнесува 32 000 ДЕНАРИ

прочитај повеќе

Отворено писмо до просветните работници кои не штрајкуваат

- Колеги, каде сте? Се повлековте во вашите оклопчиња, во меурчиња од сапуница кои секој момент можат да пукнат. Зарем мислите дека со вашето молчење се заштитивте од казните, од деградацијата? Зарем вие не треба да бидете пример за вашите ученици?, се вели во писмото

прочитај повеќе

Западно од Тонга, северно од Руанда

Таман кога ти стана доволно мачно од висината на патните трошоци на македонските пратеници, добивме уште една „прекрасна“ вест од траги-комичната, бесконечна драма наречена „Поранешна Југословенска Република Македонија“. Трагична, оти повторувачи, незнајковци и препишувачи ни ја водат државата. Комично, оти ако не се смеевме на сопствената мака ќе требаше да имаме 100% стапка на самоубиствa

прочитај повеќе

Мој је живот Швицарска!

Сатиричен приказ на животот на Силвана Бонева, пратеничката без станбен проблем ама со многу патни трошоци!

прочитај повеќе

Тетово во аларманта состојба

- Тетово ја надминува дозволената граница од 35 дена во годината кога П10 честичките се над 50 микрограми/м3. Во градот ваквата состојба е 300 денови во годината, пишува Арбен Таравари - лекар невролог

прочитај повеќе

Здружение НаТочак: Владата да се заложи за развој на градскиот велосипедизам

Здружение НаТочак: Во насока на актуелните заложби на Владата за здрав начин на живот, кампањи за безбедност во сообраќајот, воведување мерки за намалување на загадувањето на воздухот, зарем нема да се сложите дека инвестицијата во развој на урбаниот велосипедизам, ќе донесе долгорочно решавање на сите горенаведени области? Искрено апелираме во услови кога сè повеќе граѓани со велосипеди може да се забележат по улиците, користејќи ги како секојдневни превозни средства, и покрај лошите и небезбедни постоечки услови за сообраќање, Владата да се заложи за раст и развој на градскиот велосипедизам.

прочитај повеќе

Како Законот за високо образование дефинира што е тоа „национално“?

д-р Илина Јакимовска: Со оглед на материјалните околности во кои ние ја изведуваме наставата и се обидуваме да вршиме истражувања – дотраени бараки кои буквално пропаѓаат заради лизгање на земјиштето, во кои често снемува вода и интернет, со скапоцен архив кој секој момент може да биде жртва на некаква природна непогода, со вработени кои самите отпушуваат ВЦ-иња и месат пити кога треба да се почастат дипломираните студенти – можеби вистинското егзотично племе вредно за истражување во земјава всушност ќе бидеме самите ние

прочитај повеќе

За фантазмите на Македонецот

Елена Михајлова: Вистинскиот демократски напредок во Македонија нема да се случи кога ќе се ослободиме од идентитетските потреби и потребите за национални митови, или кога исфрлени од факултетите и институциите ќе просветуваме од „нашите кафичи“

прочитај повеќе

МОН, срам да ви е!

Остра критика на професорката Јасна Котеска на новиот Закон за високо образование

прочитај повеќе

СКАНДАЛ: Националната срамота наречена Центар за азиланти

Ориент Њуз објави ексклузивни снимки од „логорите во македонскиот главен град Скопје“ (се мисли на Центарот за азиланти), за кој се вели дека е „дом на стотици раселени Сиријци кои таму се задржуваат долги периоди и се подложени на понижувања од највисок степен секој ден“

прочитај повеќе

Злоупотреба на жртвите од бомбардирањето на РТС

Отворено писмо на Жанка Стојановиќ во име на семејствата на жртвите од бомбардирањето на РТС во април 1999та година

прочитај повеќе

Ги поделија студентите,професорите, работниците,уметниците а сега и наставниците

Знаат ли сегашниве сопартијци дека последната буква (Е) од вториот дел од името на нашата партија ВМРО ДПМНЕ, означува заложба за ЕДИНСТВО или тоа не ги интересира!?- прашува Јове Кекеновски на неговиот ФБ профил

прочитај повеќе

Се тече, но ништо не се менува

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук, во колумна за НОВА анализира дел од историската врска околу украинско-руските односи

прочитај повеќе

Грбот на најкревките крепи најмногу

Лицата што остваруваат приходи по основ на договор за повремено вршење услуги се скоро најсиромашни, со просечен годишен приход од 78.038 денари. Правото за остварување пензија за овие лица изгледа како гулаб на гранка

прочитај повеќе

Владин контрапротест - НИЕ СМЕ КЕШАРОВСКИ!

Иако очекувавме денеска власта не организираше контрапротест како што досега имаше навика тоа да го прави. Новинарите и граѓаните се собраа, извикуваа „Ние сме Кежаровски! - меѓутоа никој не им се спротистави. Затоа решивме да ја употребиме фантазијата и да замислиме како ќе беше доколку членовите на Владата и други видни функционери решеа да излезат на денешните протестите икое ќе беше нивното кредо.

прочитај повеќе

Реакции за апсењето и скандалозната пресуда за Кежаровски

...„Ова е брутален чин на демонстрација на сила откако новинарската заедница во Македонија едногласно ја отфрли казната затвор од две години за Кежаровски како неприфатлива и побара негово ослободување“...

прочитај повеќе

Антонио Грамши: „Мразам индиферентни"

Мразам индиферентни. Верувам, како и Фридих Хебел, дека „да се живее значи да се биде пристрасен". Не можат да постојат само луѓе, туѓинци во еден град. Оној кој навистина живее мора да биде граѓанин, мора да биде пристрасен. Индиферентноста е безволност, паразитирање, кукавичлук, тоа не е живот.

прочитај повеќе