30-07-2015 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Никола заминува. Што понатаму?

Груевски ќе замине но дали со него ќе се збогуваме и од груевизмот како парадигма на состојбата на духот во кој е затечена Македонија во изминатите 25 години. Како ќе обезбедиме општество во кое не сме слуги на државата -партија туку држава која е слуга на граѓанството? Ова е прашање во чиј одговор не е содржано било чие име на некој нов лидер туку дека сме вградени сите ние

прочитај повеќе

Бојаровски: Подалеку партиските раце од телевизијата на народот

Крајно апсурдна и бесмислена е идејата дека МРТВ, односно нејзините ТВ-канали, треба да си ги поделат позицијата и опозицијата. Тоа е недоветна опција која е во спротивност со сите принципи за радиодифузните сервиси што ги застапува ЕУ, како и УНЕСКО

прочитај повеќе

Гробови и Ѕвезди

НОВА пренесува дел од необјавениот Дневник на Трпе Јаковлевски, министер за култура и наука во 1963 година. Овој негов запис посветен на трагедијата која му се случи на главиот град пред точно 42 години е напишан само неколку дена по катастофалниот земјотрес.

прочитај повеќе

Граѓанинот наречен (стар) скопјанец

Томислав Османли: Доколку се повеќе не му припаѓаме на Градот, од секој поединечен вид на нашето поведение, залудно и несреќно ќе се премолкнува напуштеното село: ниту тоа ќе се фати во урбаниот простор, ниту пак тој ќе заживее во овој урба центар

прочитај повеќе

Дарк сајд оф Пивофест

Кој ли ќе се запраша од каде сета таа дрога што како пуканки можеше да се набави на секој ќош, како да се излее на крај со масовната појава на проституирање и тоа на загрижувачки млади девојки, кои не пребираат нација, вера, возраст, се додека “клиентот“ не се ценка за нивните услови

прочитај повеќе

Медиумска моќ: Лидерство на случајните

Александар Шољаковски: Можат ли случајни личности да достигнат врвови во политиката? Можат, но во моментот кога ќе ја приграбат власта, тие престануваат да бидат „случајни“! Токму тоа двојство е причина заради која селекцијата во власта треба да биде ригорозна

прочитај повеќе

Орвел во Македонија: Дали скандалот со прислушувањето беше предвиден во 2010?

Трајаноски: Предупредувањата за можни масовни злоупотреби од власта или од Министерството за внатрешни работи беа бројни во 2010 година, кога се донесоа измените во Законот за електронски комуникации, со кои на тајната полиција ѝ се дадоа технички можности за неограничено прислушување

прочитај повеќе

Спасов: Истражувањето на ИРИ е конфузно

Спасов: ИРИ Мири пак прави конфузија, да појаснам каде е проблемот. Прво, истражувањето е спроведено, реално постои. Во рамки на редовните истражувања (кои и не се секогаш редовни) се спроведува. Анкетата е теренска на репрезентативен примерок

прочитај повеќе

Сообраќај

Ѕвездан Георгиевски: На врвот на сообраќајната хиерархиска пирамида стои пешакот

прочитај повеќе

"Македонскиот барок" е стапица на национализмот

Светски познатата историчарка Марија Тодорова, вчера, во преполниот клуб ГЕМ, одржа предавање насловено „Дали постои слаб национализам и дали е тоа корисна категорија?“ Таа на предавањето изложи свои најнови сознанија, од кои дел, се уште не се објавени.

прочитај повеќе

Учените подучуваат, неуките слушаат

Теодосиевски: Овој урбан тероризам отиде дури дотаму што среде Скопје, до Камениот мост, мафијашиве ни направија „Градска плажа“, да сме се разладувале во летните месеци. Ама сега, „плажата“ веќе не им се допаѓа и ја преораа. А таман не’ навикнаа да одиме на бањање

прочитај повеќе

Дивиот Волунтаризам

Што е проектот „Скопје 2014“ на Груевски ако не е токму брутален социјален инженеринг кој сака да го редефинира националниот идентитет на Македонците? Стара вистина е дека секое насилство раѓа сила која, порано или подоцна, му доаѓа до главата на насилството, пишува Атанас Вангелов

прочитај повеќе

Грчката трагедија

Бранимир Јовановиќ: Се солидаризираме со грчкиот народ денес, затоа што утре истото го чека и народот на Македонија – некои идни генерации – нашите деца и внуци – ќе треба да ги враќаат огромните долгови направени во времето на Груевски, со камата!

прочитај повеќе

Парите (а најмногу оние буџетските) се отепувачка

Кире Наумов: Подготвеноста на актуелната власт во Македонија да се бори за да остане на својата позиција дури и по цена на физичко истребување, единствено мора да се бара во дискрецијата да располага со јавните односно народните пари

прочитај повеќе

Апсурдот на грчката должничка криза

Многумина сметаат дека дури и враќањето на драхмата нема да придонесе за економскиот мир на земјата. Банкротот и во тој случај би бил неминовен поради потребата од огромна девалвација на Новата Драхма, и дополнителната примарна емисија (печатење пари) во количини кои сигурно ќе предизвикаат хиперинфлација

прочитај повеќе

Ограда

Ѕвездан Георгиевски: Не знам во кој друг клуч би можело да се чита и оградувањето на Владата, освен како инсталирање на дополнително обезбедување од несаканите натрапници, а како што сега стојат работите, такви што би се приближиле на релативно опасна оддалеченост од Владата се сè повеќе

прочитај повеќе

Кон општество со поголема еднаквост

Томас Пикети: Ентони Аткинсон е единствена појава меѓу економистите. Во средиштето на неговите интереси во изминатиот половина век – во опозиција кон доминантните трендови – беше проблемот на нееднаквоста, што јасно покажува дека економијата за него, пред сè е општествена и морална дисциплина

прочитај повеќе

Општ молк

Теодосиевски: Некои нешта ни се својствени само нам. Некои нешта се можни само кај нас како форма на локален фолклор, дури и кога станува збор за сериозни работи. Некои нешта се толку неразбирливи, а разбирливи ни се само нам

прочитај повеќе

Индивидуална или споделена одговорност?

Партијата што се идентификува со таа група, не е партија; и државата што тоа го прави, не е држава; и Обвинителството не е Обвинителство; и Судот не е Суд; и Претседателот на РМ не е Претседател на РМ...Тоа е демонстрација на сила на деструкцијата на европските вредности

прочитај повеќе

Две нации – еден народ?

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук, во колумна за НОВА: Зошто на Русија не и одговара нашиот стратешки избор? Зошто од нејзина страна беа направени сите напори за да го попречат пристапувањето на Украина во НАТО на самитот на Алијансата во Букурешт?

прочитај повеќе