23-10-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Младина без бог

Во деновите кога се појавија бројни примери за бескрајно затапувачки па и фашизоидни содржини од македонските учебници за основно и средно образование, пренесуваме одломка од романот „Младина без бог“ од Еден фон Хорват напишан 1937 година. Оваа славна книга предупредува на опасностите од сериското креирање сурови малограѓани кое води кон тоталитарна дехуманизираност и институционално злосторство

прочитај повеќе

До кога господине премиер Груевски???

Професорот Јове Кекеновски преку својата ФБ страница му се обрати на премиерот Груевски: До кога Вашиот министер за финансии Ставревски ќе си дозволува со месеци наназад на голем број граѓани навреме да не им ги исплатува одработените и чесно заработени пари кои минуваат преку трезорската сметка?.

прочитај повеќе

Дубравка Угрешиќ: Скопје стана најгротескната европска метропола

Очајната скопска интелигенција ги искористи сите демократски форми на протест, и ништо не помогна: целиот град го населиле со своите аматерски бронзени скулптури приучена скулпторка, нечија сопруга, сестра или љубовница

прочитај повеќе

Водач

Радоје Домановиќ: Слушателите, бледи, со испиено лице, со тап, матен, речиси бесвесен поглед, со рацете под појасот, како да оживеаја при овие мудри зборови. Секој веќе си се замислуваше себеси во некаков волшебен рајски предел каде што мачната и тешка работа се плаќа со богата жетва

прочитај повеќе

Синдром на стекната беспомошност

Станковиќ: Во држава како Македонија, како веќе да нема логика да се бае за слободата, за општествената солидарност, за уметничкиот дух што, нели, планини поместува, за местото на културата во општеството, за општествениот активизам, за убавата страна на животот...

прочитај повеќе

Македонија како тотална институција

Сашо Орданоски: Македонија под повеќегодишниот популистички апсолутизам на ДПМНЕ сѐ повеќе наликува на општество уредено според правилата на тоталните институции.Сите сме собрани на едно место, под една и неспорна власт, онаа на фамилијата. Ако не сте дел од фамилијата, дозволено е да ја носите униформата и да бидете исто третиран како и останатите во униформа.

прочитај повеќе

Злото во внатрешниот круг

Никола Гелевски: Груевизмот е идеологија и движење на чистото и незауздано насилство (токму зашто инсистира на незаузданоста, на неможноста кој било да му застане на пат, тоа насилство многу често е безразложно и манијакално)

прочитај повеќе

И Ал Капоне го реши неговиот сметководител

Приказната за Ал Капоне е интересна во моментов кога на секој нормален му станува нејасно како тоа Македонија е постојано со најголем раст во Европа и пошироко, а сепак и според признанието на гувернерот Богов, во последниве 5 години имаме просечна годишна стапка на реален раст на БДП од само 1,5%. ( со овааа стапка ни требаат над 40 години да го достигнеме европскиот просек на БДП пер капита, под услов Европа да има за цело тоа време нулта стапка на раст, односно да не чека

прочитај повеќе

Гласна најава за воведување на полициска држава

Хелсиншки Комитет: Начинот на приведување на сите судии и останати вработени е шокантен и намерно медиумски покриен, со што се повторуваат претходните практики на МВР за јавно приведување на осомничените со медиумска експонираност, што секако влијае на презумпцијата на невиност на осомничените

прочитај повеќе

Наместо „Честит 11 октомври“

Промената на власта, остранувањето на етнократската дикататура, во мигов е повеќе од нужност. Меѓутоа, немањето силна и вистинска демократска опозиција и опција која ќе биде контратежа на тоталитарниот режим, е всушност најголемиот проблем за граѓаните на земјава

прочитај повеќе

Како политичките партии ја надмудрија Европската унија

Џејмс Паничи: Ако политичките дебати до мајските избори за Европскиот парламент не ги исполнија очекувањата, тоа веројатно е затоа што очекувањата биле превисоки

прочитај повеќе

Рушењето на груевизмот не е единствената цел

Гелевски: Добога, да е само уништената зграда на владата, Груевски во историјата ќе остане запаметен како еден од најкичерските и најдеструктивните европски владетели

прочитај повеќе

За еден настан без сенс, деликатност и одговорност

Софија Куновска: Имам силна потреба да напишам збор-два за сопственото чувство во врска со посетата на дел од раководството на СДСМ и лидерот на ЛДП на настан кој се случи во Новиот Стар театар пред неколку дена и кој предизвика лавина реакции во јавноста

прочитај повеќе

Против мртвилото на „Скопје 2014“

Плоштад Слобода: Не сметаме дека секој посетител на „барокниот театар со златни вецеа“ е стока, буржуј и љубител на кичот. Но, сметаме дека водачите на опозицијата просто не смеат да организираат сопствени приеми и прослави во најозлогласените објекти на лудиот груевистички проект

прочитај повеќе

Важен дел од невладиниот сектор даде забелешки по нацрт амандманите на Уставот

Невладин сектор: Како никогаш досега овие измени на Уставот се спроведуваат со голема брзина, несоодветна консултација со јавноста и во отсуство на опозицијата од Собранието на РМ. Дополнително, неприфатлво е носење крупни уставни измени без за тоа да постои соодветна стратегија и јасна цел

прочитај повеќе

Пропагандата на Русија излезе од рамките на било каков морал

Украинскиот амбасадор во Македонија, Јуриј Гончарук, во колумна за НОВА ги анализира најновите настани околу украинско-руските односи: Измислените обвинувања се насочени на одвлекување на вниманието на светската заедница од реалните злосторства против човештвото, извршени од руските платеници и терористи, и од неизвршувањето од страна на Русија на Минските договори

прочитај повеќе

Мојата линија на раздвојување е СК014

Никола Гелевски: Нема што да бара во политиката оној кој не разбира дека СК014 е македонското диво месо

прочитај повеќе

Три билети за Данска

Либералната демократија останува најдобриот систем за совладување на современите предизвици и тешко е да се помисли дека кинеската, руската или исламистичката алтернатива би можеле да понудат разновиден спектар економски, социјални и политички добра кон кои тежнеат сите луѓе.

прочитај повеќе

СОНК - некогаш „виновници“ за победа, сега рушители на розовата слика

Мисли критички: Познатиот штрајк во образованието и во културата во сега веќе далечната 2005 година во кој се бараше достоинствени плати за професорите и културните работници, беше полн погодок во предвечерие на редовните парламентарни избори во 2006 година за тогашната опозиција на чело со Никола Груевски да покаже дека тогашните функционери не успеаа да обезбедат примања за достоен живот на просветните и културните работници. Тогаш, како и сега постоеја сериозни притисоци за најавениот протест да не биде одржан

прочитај повеќе

Косовското општество поделено околу џихадот

Косовската полиција неодамна уапси имами кои наводно регрутирале џихадисти. Оттогаш кружат гласини дека некои полицајци одбиле да учествуваат во апсењето. Колку ваквите настани го потресуваат косовското секојдневие

прочитај повеќе