16-04-2014 

Надежта за медиумска слобода урната во Македонија

од НОВА | објавено на: 12-07-2013 12:21:24

  • Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз специјалниот известувач на ОН, Ла Ру
  • Заклучоците од мисијатана Ла Ру беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува
  • Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа
  • Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот

Автор: Тања Милевска

На 21-ви јуни, на македонските новинари, интелектуалци, уметници и слободари им олесни за миг. Специјалниот известувач на Обединетите Нации за промоција и заштита на слободата на мисла и изразување, Франк Ла Ру, го посети Скопје и ја одржа една од најотворените и најчесните прес конференции за слобода на медиуми што сме ја виделе во години.

Заклучоците од неговата мисија беа дека иако правната рамка за медиумска слобода во Македонија е задоволителна, политизираната пракса сериозно загрижува. Еве неколку од главните точки кои ги истакна известувачот:

Најголемата критична телевизија, А1, беше затворена. После речиси едногодишен процес, по полициски упад и приведување на сопствениците, медиумот беше целосно затворен во 2011 поради даночна измама. Властите одбија плаќање на рати кое ќе му овозможеше на медиумскиот конгломерат и на новинарите да продолжат да работат.

Во март годинава, Никола Младенов, газдата на весникот Фокус, еден од последните печатени критични медиуми, почина во необјаснета сообраќајна несреќа. Остануваат многу мистериозни прашања околу несреќа – зошто не е пронајден неговиот мобилен телефон, и покрај тоа што истрата првично соопшти дека телото било пронајдено благодарение на мобилниот сигнал? Зошто истрагата не собира докази од патарините низ кои поминал Младенов таа ноќ? Зошто камерите на патарините не функционирале? Властите и натаму го третираат овој случај како банална сообраќајка, создавајќи се поголем сомнеж кај јавноста. Во меѓувреме неговиот дневен Фокус замина со него. Неделната верзија ќе се печати повторно од оваа седмица благодарение на поддршката на Фондацијата Отворено Општество. Но, до кога?

Истражувачкиот новинар, Томислав Кежаровски, беше уапсен на крајот на мај за наводно откривање на идентитетот на заштитен сведок во кривична постапка од 2008, сведок кој потоа се испостави дека е лажен, и незаштитен во периодот на објавувањето на новинарскиот текст. Привремениот притвор на Кежаровски беше продолжен за дополнителни 30 дена, а на известувачот од ОН не му беше дозволено да го посети во затворот.

Повикувајќи се на неговото лично искуство од Гватемала, Ла Ру објасни како и во неговата земја, оние кои ги откриваат нарушувањата на човековите права се етикетираат како предавници на државата. Конечно сите ние “предавници“ се почувствувавме разбрани и се понадевавме дека владата ќе обрне внимание, бидејќи таа самата и го покани Ла Ру да дојде.

Но, и тоа беше преголемо барање.

Помалку од една недела по заминувањето на известувачот, провладините медиуми – односно сите мејнстрим медиуми – организираа напад врз Ла Ру, врз основа на овој текст (http://dailycaller.com/2011/10/27/un-internet-agenda-tied-to-george-soros/). Со денови едниствено што можеше да се слушне е дека Франк Ла Ру е “платеник на Џорџ Сорос“. Колку и ова да звучи чудно за странската јавност, македонската влада успеа последниве години да наметне идеја дека унгарскиот милијардер би бил на некој начин поврзан за македонската опозиција и дека охрабрува некаков обид за насилна промена на демократски избраната влада на Никола Груевски, иако голем број на членови на партијата на власт во минатото уживале во Соросовите пари за разни проекти.

Опсесијата со овој заговор стана толкава што провладините медиуми измислија и посебен збор – “Соросоиди“- за критичните новинари и невладините организации критични кон власта, без разлика дали истите воопшто добиле некогаш фондови од Фондацијата Отворено Општество. Тоа стана синоним за “предавник“ во секојдневниот говор.

Франк Ла Ру допрва треба да го напише својот извештај врз основа на собраните факти. Се плашам дека кога тоа ќе го стори, неговите заклучоци нема да бидат земени предвид од владата и од медиумите кои и се блиски. Тој е дискредитиран и ништо од тоа што ќе го каже или напише нема да направи разлика таму каде што треба. Исто како што ништо од тоа што ние предавниците го пишуваме не прави веќе никаква разлика.

Она што е уште потрагично е што отвореноста на Ла Ру претставува нешто ново од страна на меѓународните организации. Тој се фокусираше исклучиво на слободата на медиуми без никаква политичка агенда во позадина.

За разлика од него, Европската Унија се покажа многу слаба во пренесувањето пораки до македонските власти кога станува збор за медиумските слободи. Се е извалкано од спорот со Грција околу името. Брисел е толку одлучен да го затвори прашањето што дипломатите и комесарите имаат тенденција да минимизираат секаква критика од страв да не изгубат влијание кај македонскиот Премиер.

Но, не би било фер да се поштеди македонската опозиција од секаква критика. СДСМ е во опозиција седма година по ред и не покажува знаци на излез од политичката апатија. Поранешниот претседател на партијата, Бранко Црвенковски, кој ја напушти фунцкијата пред неколку недели, изрази жалење што не застанал поенергично во одбрана на А1 во 2011. Опозицијата ја гледа деградацијата на човековите права и медиумските слободи како се одвива пред нејзините очи со години. Дали е тоа затоа што се премногу консензуални или се плашат да заземат цврст став? Притворен новинар и мистериозната смрт на најголемиот бранител на слободата на говор, Никола Младенов, не се прашања кои смеат да се третираат лесно. Демократијата, вклучително слободата на изразување, мораат да претставуваат највисок национален интерес.

Сите релевантни играчи, дома и во странство, мора да се отрезнат и да ја стопираат ова авторитарна тенденција пред да биде доцна.

(Преведено од оригиналниот текст на англиски, објавен на 11 јули 2013 во Комитетот за Заштита на Новинари, со седиште во Њујорк.
http://cpj.org/blog/2013/07/hopes-dashed-again-for-more-press-freedom-in-maced.php)


Не е дозволено преземање на оваа содржина или на делови од неа, што се однесува на текст, фотографија и видео, без дозвола од редакцијата на НОВА.

Останато од Идеи

Кој се плаши од молкот лош? 2

Студентската организација „Излез“ ве кани на второто продолжение од прикаската „Кој се плаши од молкот лош?“ , завршен целодневен настан на проектот „Креативна младинска акција“

прочитај повеќе

(Интегрално) Отворено писмо на Проф. Светомир Шкариќ до претседателот Иванов

Не покажа разбирање ни за медиумските слободи, иако беше новинар пред да дојдеш на Универзитетот. Не те трогна ни случајот ,,Кежаровски“, иако тој случај доби меѓународна димензија. Човекот е во затвор затоа што во вршењето на професијата се држел за медиумските слободи гарантирани со Уставот на РМ. Забележав дека и за тебе зборот „устав“ нема речиси никакво значење

прочитај повеќе

Тони Михајловски со одговор до Александар Поповски

Тони Михајловски со одговор на отвореното писмо на Александар Поповски, во кое тој вели: Јавно и гласно кажувам за кого ќе гласам затоа што не мислам дека се сите исти... Нека биде запишано, јас Александар Поповски ќе гласам за Стево Пендаровски

прочитај повеќе

Александар Поповски: Нека биде запишано, ќе гласам за Стево Пендаровски

Јавно и гласно кажувам за кого ќе гласам затоа што не мислам дека се сите исти. Можеби често така било, ама сега не е така. Овој пат, само заслепениот или партиски ослепениот може да тврди дека се сите исти. Ѓорги Иванов и Стево Пендаровски не се исти

прочитај повеќе

ВМРО ДПМНЕ настапи на местото на поп ѕвездата Адил

Запис од прославата на денот на Ромите како илустрација за игнорантноста на оваа власт кон проблемите на оваа етничка заедница и нивната опсесија сите ние да бидеме ставени во функција на партиските интереси

прочитај повеќе

збор, два за вработувањата...

Па каде е тогаш проблемот, во пласираната информација за 119186 нови работни места или во граѓаните? Се чини дека одговорот на поставеното прашање лежи во бројките и нивното толкување. Па затоа, ајде да ги погледнеме официјалните бројки кои ги соопштува Државниот завод за статистика

прочитај повеќе

Изборната хистерија, политиката и образованието

Повод за ова што ќе го раскажам е една случка во основното училиште „Браќа Миладиновци“, која ме натера да размислувам до каде се изместени работите, каде се границите, каква атмосфера и еуфорија владее таму каде што треба да надвладее разумот и да дојде до израз педагошкиот момент

прочитај повеќе

Твитер #Дебатамк – Кој ќе јаде лењир по раце после дебата

Остриумни и критични - на твитер е пожестоко отоколку во студиото на МТВ на дебатата која во моментов тече помеѓу кандидатите за претседател. Прочитајте го вториот дел кој од најинтересните твитови кој го подготви НОВА

прочитај повеќе

Зошто Партијата повторно ќе победи?

Народот не знае дека сета оваа “хуманост” на Партијата со сите тие зголемувања на плати, пензии и субвенции за скоро време ќе му се удри од глава и ќе дојди време на големо штедење на сите страни. Народот не знае дека во овие 8 години партијата му скрати многу права и слободи

прочитај повеќе

Навивачите и партиите најодговорни за растечкиот говор на омраза во спортот

Високи 63% од граѓаните сметаат дека говорот на омраза во спортот се појавува многу често. Ваквата појава најмногу ја забележуваат највозрасните испитаници (68%), испитаниците на возраст од 30 до 49 години(69%), како и оние со високо образование (69%)

прочитај повеќе

Конформирај се!

Залудно е да се борам, некој тоа ќе го искористи.. И пак, бла бла бла, дремка муабети. Приспивно досадни. Ајде студенту, смисли уште некој изговор, зошто не ти, зошто не овде и зошто не сега. Ајде, конформирај се!

прочитај повеќе

Како станав лeвичар – Димитар Апасиев

Нешто се скрши во мене. Ги зимам. Понижено и бесно. Одам на станица. Купувам билет у еден правец. Знам. Повратниот е поевтин, ама нема. Се качувам. Седнувам покрај џамот. Ги кријам солзите, ама течат како споулавени. Не можам да ги контролирам. Од дете немав плачено. Сигурно нешто заебано ми се дешава. Гадно, а големо. Прелом!

прочитај повеќе

Геополитика

Русија уверува дека нема да ја воведе армијата во Украина. Тоа е така, но до оној момент додека не ја замолат за заштита на «прогонуваните» сонародници: сценариото на «Руската пролет» се обидуваат да го реализираат сега на Донбас

прочитај повеќе

„Како можам да бидам среќен“

Британскиот актер Стивен Фрај, прашањето за значењето на животот и за тоа како да се биде среќен, го објаснува со кратка теорија претставена во три-минутно видео; „Начинот да се најде значење за животот е да се продолжи да се живее целосно и што е можно подобро“

прочитај повеќе

Деца и избори: политичка злоупотреба и право на критичко мислење

Децата имаат право да го кажат своето мислење и треба да се најдат соодветни начини тоа и да го направат. А, за да може нивното мислење да биде релевантно, тие мора да бидат од најмали нозе обучувани во смисла на развивање на нивното тнр. „критичко мислење“ (во некои поразвиени едукациски системи со ова се почнува буквално од градинка)

прочитај повеќе

Една година без Никола Младенов- почит за другарот и колегата

Во знак на длабока почит кон драгиот и непрежален другар и колега, големиот бард на македонското новинарство и слободната мисла, Никола Младенов, Фронтот за слобода на изразување синоќа организираше средба на новинарите, активистите за човекови права и слободномислечките луѓе- за да се потсетиме на неговите зборови и дела

прочитај повеќе

Една година од трагичната смрт на великанот на македонското новинарство Младенов

Никола Младенов беше новинар, сопственик на дневниот и неделниот Фокус, еден од највлијателните и најпочитуваните новинари и поборник за слобода на медиумите и критичното новинарство. Младенов беше еден од најголемите критичари на работата на секоја власт

прочитај повеќе

Кои се вашите права за престојните избори?

Тој што при избори или при гласање ќе ја повреди тајноста, ќе се казни со затвор најмалку три години. Ако делото го стори член на изборен орган или друго службено лице во вршењето на службата во врска со изборите или гласањето, ќе се казни со затвор најмалку пет години

прочитај повеќе

Томе Серафимовски во слава на Матеја Матевски

Оваа година Македонија го слави 85-от роденден на академик Матеја Матевски. Ви ја претставуваме беседата на неговиот колега и пријател, академик Томе Серафимовски, во чест токму на Г. Матевски во МАНУ

прочитај повеќе

Бакнежот на смртта

Не знам дали се’ уште има некој кој се сомнева дека, кај нас, денес, прегратката на политика е ѓаволска, а политичкиот бакнеж е бакнеж – на смртта

прочитај повеќе