Серијал на НОВА за лустрацијата- следува сведоштвото на ќерката на скулпторот и  академик Томе Серафимовски, Соња Серафимовска. 

Еден од методите на тие времиња, меѓу што спаѓа и самата лустрација, беше јавно жигосување и организирање на линч и прогон кон непослушните, критичарите- но, кон оние оставиле силна трага во историјата на оваа земја, кои ги поставиле темелите на државата, но и кои го претставуваат самиот темел.

Всушност, нападот кон овие луѓе- беше напад кон самата држава. 

 

Секуловска: Кое е официјалното образложение- за што беше лустриран вашиот татко

Серафимовска: Татко ми беше лустриран од причини кои мене лично не ми се јасни ,а и нему не му беа јасни, затоа што мислеше дека тоа што го правел во тоа време, било должност на еден чесен граѓанин. Во неговото време кога тој бил активен, млад, бил на специјализација во Париз, кадешто, можам слободно да кажам дека голем број на интелектуалци што тогаш биле во Париз, се состанувале како членови на Комунистичката партија, каде што разгледувале одредени работи- што е случува со дијаспората во тоа време. Тоа е од 1964 до 1969 година.

Во Париз беше една година како стипендист на југословенската влада тогаш, беше во ателје на Апениција Апеналба, меѓутоа кога му завршила стипендијата, не сакале да се вратат со мајка ми веднаш во Македонија, останале уште три години и работел како дизајнер на детски играчки кај една многу позната фабрика за детски играчки. Мислам дека ја има во Рим, во Париз и во Израел ја има, затоа што дотичниот господин бил Евреин.

Му оставил впечаток татко ми, без разлика што, нели, во тоа време Франција била комунистичка земја и секогаш имале добра соработка, меѓутоа како вреден, како човек кој може да му помогне во ликовни решенија за детски играчки, тој му понудил работа, татко ми прифатил. И после тоа и понатаму останал, значи без разлика што му завршила нему стипендијата, тој останал да работи за плата кај истата вајарка кадешто бил специјализант.

Во Југославија било комунизам, тогаш сум била дете, меѓутоа во Париз се состанувале разни интелектуалци што тогаш биле во Париз, меѓу кои, јас можам слободно да кажам, и Паскал Сотировски, кој е еден од нашите врвни луѓе со научни достигнувања.

Како и сега, што на одреден начин имаме непријатели за земјава, сега што некој ги смета за непријатели, а некој ги смета за пријатели. Истите работи се случувале и тогаш. Значи, имате дијаспора на југословенско ниво, имате Срби, Хрвати, Македонци и се тоа се на одреден начин луѓе кои во тоа време работеле против тој систем. Не дека тие не ја сакале Југославија, можеби тие ја сакале повеќе од овие другиве. Меѓутоа, системот бил друг.

Е, сега тука имаме некое непишано правило, најверојатно, за тоа време, сега не знам, иако и сега мислам, ако те повика тебе министер за внатрешни работи или Државна безбедност, дека ти си должен да појдеш кај него, како граѓанин. Ти не знаеш зошто тој те вика. Меѓутоа, ако те викне, ти ќе одиш.

Татко ми и мајка ми доаѓаа во Македонија многу често. Доаѓаа два пати годишно во Македонија, на пример, некаде околу Нова Година, па после доаѓаа преку лето. Подоцна осознав такви работи, затоа што пред малку реков дека бев дете, дека татко ми редовно го викале во, како сега што е МВР, тоа било некоја подрачна единица можеби во Гостивар, затоа што ние тогаш живеевме во Гостивар. Го викале кај нив секогаш кога ќе се врател од Париз- во смисла- кажи како стојат таму работите со нашите иселеници, со дијаспората, со привремено вработени во Паиз.

Е, сега татко ми таков каков што беше… имаше пргав карактер, морам да признаам. Не сакаше да биде… некој, нешто нему да му каже, ако тој тоа не го сака, да го прави, и мислам дека со текот на годините, уште повеќе тоа му земаше замав, меѓутоа, секогаш оправдан, затоа што едноставно, имаше свој став, свое размислување, и сакале или не, многу луѓе можеби не го сакале, меѓутоа мора да му признаат дека тоа му беше доблест, дека нема да остане должен за нешто што не треба да остане должен.

Ова се го кажав затоа што тој имаше двајца вујковци кои работеа- еден беше во Државна безбедност во тоа време, а другиот беше… јас не знам тоа што е денеска, ама во тоа време беше како да си шеф на сообраќајна полиција на Македонија. И тогаш,  на гостиварските инспектори и началници им викал:

– Ако треба некој да напредува во својата струка со мојата изјава, јас ќе ја дадам на вујко ми, па нека напредува тој, а не ти.

И никогаш ништо не кажал во Гостивар.

Меѓутоа, дома, имаш ручек, имаш вечера, луѓе ти идат, ти одат, нели, доаѓаат вујковци, правиш муабет, ти си на семеен ручек. Тоа е роден вујко, на мајка му брат. Значи, може да направи муабет дома, веројатно, со него. Можеби тој вујко, буквално она што го викал Томе, дека ќе напредува тој, можеби заради тоа дал некаков извештај, кај што стои дека- со внук ми бев. Не стои со Томе Серафимовски бев. Не е тоа… не е тоа официјален документ.

Значи- внук ми беше во Париз и кажа тоа и тоа.

Еден документ само има, каде што е Томе потпишан, меѓутоа што не држи вода за лустрација. Апсолутно не држи вода за лустрација.

Во еден документ најдов нешто со Владо Харалампиев, кого јас многу добро го познавам, за жал, изгубивме контакт, не знам дали човекот е жив или не. Тој беше директор на Авторската агенција на Македонија. Човекот беше Бугар. Подоцна, во муабет со Томе, вели:

-Никогаш Владо не беше про-бугарски настроен.

Значи, тој не бил непријател на земјава. И на крај, краишта, како непријател на земјата барем во тој систем не можел да биде тоа што бил. Тогаш се знаело кој е- што е.

Тоа е единствено нешто зошто го лустрирале.

Доаѓал во Авторска агенција некој господин, не знам, сега сериозно не се сеќавам, меѓутоа вели:

– Јас него сум го гледал како пријател, кој не може доволно финансиски сам да си се… сум го помагал дури и финансиски.

Тоа што го помагал финансиски, не значи дека, мислам… Човекот е Македонец, значи… Не знам дали е етнички Македонец, меѓутоа е од Македонија. Се среќавале во Авторска агенција и… тоа е некакво образложение што апсолутно…

Мислам, јас, апсолутно, лустрацијата на Томе не ја сфаќам. Јас не знам зошто Томе е лустриран.

Ни тој не знаеше.

Мислам, тоа е тоа. Ако е тоа нешто дека треба да се лустира, океј.

Секуловска: Како вашиот татко дозна дека е лустриран

Серафимовска: Имав закажано еден состанок, одев често кај него во МАНУ, меѓутоа, дента имавме некоја обврска, кај што требаше јас да одам, кај што бевме договорени во 1 часот.

(Томе Серафимовски на ќерка му)

-Дојди, ќе те чекам во ателје. И, ќе одиме кај што ќе одиме.

Јас таа слика нема никогаш да ја заборавам.

Не бев сама, бев со маж ми. Влеговме во ателје, имаше тој еден така, негов ќош, еден агол, работен, како работна маса, нешто такво.

Беше вознемирен, смирено вознемирен. Имаше некој лик на него… мислам дека првпат видов таков лик на него.

Сме имале дома разни ситуации, добри и лоши, се случувале и смртни случаи и се се случува дома во едно семејство, во една куќа, меѓутоа тој лик никогаш нема да му го заборавам.

И кога влеговме внатре, во ателјето, ја крена главата и ги имаше потпрено лактите на колената и надоле ги држеше и со главата беше надоле. Па дури ни главата не ја дигна добро, туку поглед само дигна и рече:

– Седнете, седнете, имате чест да бидете со еден… тукушто ќе го… тукушто му ја одлучуваат судбината за лустрација. Најверојатно некаде кај 3 (15 часот) ќе ме кажат дека сум лустриран.

Во моментот, мојот сопруг е малку воздржан, не е од тие што ќе изреагира некако. Јас сум поексплозивна, таква, по… Меѓутоа, сфатив дека не смеам ништо да му кажам и реков… единствено нешто што му реков:

-Па, што? Па што ако те лустрираат? Не ти беше јасно дека ќе те лустрираат?

Тој вика:

-Јасно ми беше, ама мислев можеби малку ќе почекаат да ме лустрираат, да пројде гужвава со Славко Јаневски. Па и не мораа баш денеска на роденден да ме лустрираат.

Ама рече:

-Па, океј. Всушност, па што?

Јас викам:

– Знаеш што, тато? На крај краишта е глупо да не си лустриран денес. Денес секој што вреди е лустриран- му велам. Супер- велам- што те лустрирале.

Маж ми само тоа му рече:

-Па добро, постојат правни поуки, нели.

(Томе Серафимовски)

-А, не, јас правна поука, јас лустрација, јас тоа не признавам. Јас не ја признавам ни Комисијата, јас не ја признавам ни лустрацијата, нити ќе примам документ. Јас ништо не признавам од ова.

Мене, јас нема да дозволам да ме лустрира човек, што освен телефонски именик и мени во кафеана, друго не прочитал. Тој не заслужуваше ни името на Славко Јаневски да го спомне, не ни моето име, а на Славко Јаневски не сакам ни да зборувам. Значи, еден човек кој не прочитал ни два реда од некоја книга, тој не е достоен името на Славко да го спомне.

А мене Славко цел живот ми бил брат и јас морам да го бранам. И секогаш ќе стојам позади Славко, затоа што јас не бранам нечовек, туку бранам човек.

Нему му беше јасно, значи, не знам, можеби имаше некои 20 дена. Така, Славко беше во јуни лустриран, Томе во јули… 20 дена некоја разлика. Значи, само што го лустрираа Славко, Томе веднаш… значи, на следните вести Томе се појави.

И мислам дека дури истото ова што го кажуваше за себе, дека не ја признава (лустрацијата) истото го кажа и за Славко, со тоа што… тоа исто му беше многу добро кажано. Брзо мислеше, знаеше што да каже. Него го фатија на препад, на улица, него не го спремаа- Сега ќе правиме интервју, па ајде сега што ќе зборуваш за Славко.

Не, на препад го фатија. Имаше чиста мисла, умре со чиста мисла. И само тоа рече:

– Славко си ја предвидел судбината кога ја пишувал Орачот. Тој знаел дека скелетот некои битанги ќе му го мелат. Така да, се е јасно. Мислам, ние живеевме тогаш во таква држава, во таква диктатура. Само требаше некого да величиш, за да бидеш прифатен од тој некој. Томе никогаш не величел ништо, ако не е за величење.

Знаел во облаци да крене квалитет. Една од основните пароли во животот му беше- Јунака убиј, ал’ му јунаштво признај (Убиј го јунакот, но признај му го јунаштвото). Значи, ти можеш некого да не го сакаш, меѓутоа она што го работи, она за што е способен, треба да му се признае. А ти можеш и понатаму Томе Серафимовски да не го сакаш. Никој не те тера.

Јас знаев дома да изреагирам: Што му стана (на некој), види го што зборува за тебе? Па, зошто не те сака.

Томе секогаш велеше- Чекај, ќерко, не може мене сите да ме сакаат. Мене Господ нека ме сака, другите и не мора. И фала му на Бога, Господ го сакаше.

Секуловска: Дали добивте официјален документ за лустрацијата на вашиот татко

Серафимовска: Официјален документ мислам дека… требаше да му дојде како препорачано (писмо) дома. Знам дека на мајка ми и на жената која им беше домаќинка им рече дека не смеат да примаат никаков документ. Исклучиво им кажа дека никаков документ што треба да се потпише да не примаат.

Мислам дека… тука не сум сигурна… ама мислам дека и во МАНУ биле кај него, не го примил, и после тоа го оставиле во пријавница во МАНУ.

Меѓутоа, тој документ кај нас дома не е. Што стои во документот- јас го симнав после некое време од компјутер, така да видов… Мислам дека се што пишува треба да си… не знам, треба да си тенденциозен- некому да сакаш да направиш нешто, и да го лустрираш, во случајов со лустрацијата.

Јас баш сакам… нели во тоа време беше Мијалков нели, државна безбедност, баш ме интересира кој од тие нивни… Морам да речам нивни и наши, иако јас не сум ни наша ни нивна, јас сум од Македонија, јас сум Македонка. Сите сме тука, на ова тло, проклето, кај што се потепавме.

Баш ме интересира кој можеше на Мијалков, во времето негово, ако те викне на разговор, да му рече- Не ти доаѓам.  Ме интересира (кој можеше).

Секуловска: Како вашиот татко ја доживеа лустрацијата, а како вие, како негова ќерка

Серафимовска: Јас морам да кажам дека ми беше многу тешко. Сега можам да кажам дека ми беше тешко, затоа што… и жив кога беше, јас никогаш не му го реков (тоа). Меѓутоа, дома си правев муабет со децата, со сопругот, со фалимијата.

Тој никогаш не сакаше да признае дека му е тешко. Кажа дека нема да се жали, дека не признава.

Многумина го убедуваа- Ако не се жалиш, утре може да се смени Законот, зошто не си се жалел, никој не може да се жали…

Велеше- Не, не сакам ниту (моите) децата да се жалат, ниту јас се жалам, ниту признавам.

Значи, тој едноставно, пред сите нас дека покажуваше некоја големина дека не се грижи. Иако потсвесно не може да не се грижел. Јас потсвесно снам дека тој сигурно во себе многу се јадел, мислам дека… Се јадел и затоа што Томе беше човек кој многу малку луѓе можеа да го разберат. Едните мислеа дека е со ВМРО-ДПМНЕ, другите мислеа дека е со СДСМ.

Томе секогаш, откако се родил, е левоориентиран. Ние сме такво семејство- левоориентирани. Дали е СДСМ, дали е не знам кој, тој бил левоориентиран, никогаш не бил десноориентиран. Никогаш не бил член на ниедна партија, никогаш. Тој не беше никаде, не беше ничиј, тој си беше со свое лево убедување. Тоа му беше- Тито-Партија и ништо друго. А морам да кажам дека во денешно време беше наклонет на СДСМ, не беше на ВМРО-ДПМНЕ никогаш наклонет.

Меѓутоа, ВМРО-ДПМНЕ, тоа не е доблест, најверојатно знаеле дека можат да го искористат и како име и како презиме. Како еден, може некој не сака да го слушне тоа, меѓутоа, еден, врвен, европски скулптор, не македонски скулптор. Јас исто бев кај татко ми и мајка ми, не знам која година, кога се јавија од Кабинетот на Никола Груевски, кажаа дека го бара премиерот. Јас страшно се изнервирав, затоа што сум јас нели СДСМ. Јас не го кријам тоа.

(Серафимовска)-Ајде сега, што таму ќе одиш, без врска. Не сакам да те гледаат.

Тој вели- Чекај, ало. Може тој да е таков и ваков, ама тој е институција, тој е премиер, тој мене ме вика, и јас морам се одзвам на тоа.

Отиде, утредента или по утредента, не знам како беше.

(Томе Серафимовски) – Се сретнавме, ми кажа што била работата.

Е, сега тука е еден момент, кај што секој академик, значи секој академик, покрај пензија, покрај плата, во времето на татко ми, сите тие примаат околу 30.000 месечно, за што се должни, за се, кога ќе ги повика премиер, претседател на држава, Министерство за наука, култура, здравство, економија, не е важно… од браншата… се должни да одат и да помогнат за тоа што ги бараат.

Никола Груевски го побарал Томе да оди по ателјеа, да му ги гледа спомениците. Томе тоа не го одбил, затоа што тоа му е должност. Меѓутоа, кога Никола Груевски му понудил пари за тоа, Томе тие пари му ги одбил затоа што му кажал- дека него државата веќе го плаќа за тоа. И нему дополнителни пари не му требаат.

Меѓутоа, поставил услов- со него да одат академик Цветан Грозданов и академик Петар Хаџи-Бошков. Затоа што, не сакал да биде сам, утре сенешто… (може да се каже)- Томе рече, Томе кажа…. Не, вака се тројца, значи двајца скулптори, еден историчар на уметност, двајцата одлучуваат за дадени споменици, чинат-не чинат, меѓутоа и тоа му го кажал на Никола Груевски.

-Можам да интервенирам во глина, јас не можам да интервенирам во гипс, не можам во бронза, јас не можам да интервенирам во готов споменик. Само во глина можам да интервенирам, ако мислам дека нешто не е во ред.

И на старт му рекол на Никола Груевски:

-Премиере, добар ден, ме поканивте, дојдов. Да ви кажам- дека во ниеден момент не можете никако да ме придобиете партиски. Јас сум комунист цел живот. Впрочем, како и вашиот вујко како што беше комунист, Јордан Мијалков. Така да, не знам зошто ме викате, ама на старт ви кажувам значи, партиски со мене немате ништо.

И Томе одеше… едно време одеше по ателјеа, до еден момент кога сфати дека нема причина да се оди. Само се губеше во време, пак си се тераа истите работи.

Имаа распишано конкурс, Томе конкурираше, не е тоа никаква тајна. Томе го направи Климент кај црквата (Соборен храм, Скопје), Томе го направи Крсте Петков Мисирков, меѓу Судот и меѓу МАНУ, и Томе го направи Наум, пред Рибниот (ресторан) во Охрид. Тој ги направи тие три споменици, факт е тоа, меѓутоа Томе ги направи кога беа готови, значи на конкурс, конкурирано, добиено.

Кога беа готови, првиот споменик, Климент, кога беше готов, нему му дојде Комисија, да го видат споменикот. Тие му го бараа споменикот да го носат во Фиренца, кајшто Томе не им го даде.

Томе рече- Јас досега сум направил можеби 30 споменици по светов, мене во Фиренца споменик ниту еден не ми се лиел, освен на Авала, кај браќата Јеремиќ. Тоа е моја ливница, јас таму ќе го лијам споменикот.

Тие се едни прекрасни двајца возрасни луѓе, сега дали се живи или не, не знам, меѓутоа, после тоа, знаете како, сега тоа… Децата се веќе нешто друго. Децата можеби се одлика на родителите, ама во принцип не знаеш што ќе ти се роди. Па испаднаа нивните деца поврзани со овие вмровци.

Меѓутоа, спомениците на Томе за цела среќа се правеа со старите Јеремиќи и се испадна онака како што треба да испадне. И затоа сите споменици на Томе се по 180 илјади евра бруто, значи не нето, а бруто за еден споменик… 180 илјади евра е ништо. Да се направи еден споменик од пет метри верувајте дека, луѓе, скоро како куќа да правиш.  Значи од таа основа железна… вклучен материјал, вклучен превоз, вклучени асистенти, вклучено лиење, вклучена бронза, вклучени гипсови. Мислам… 180 илјади евра бруто.

Дури, имаше една анегдота, многу интересна, на времето, 90.те години. Не знам, зошто, ама јас со Томе многу се дружев во животот. Повеќе ми беше како другар, отколку како татко.

Бев со него и со Гуштеров (Ристо Гуштеров, македонски бизнисмен), во Галија (поранешна пицерија- ресторан во Скопје). На другата маса седеа Мане Јаковлевски, со Змејковски (Борис), (генерален) секретар на ВМРО- ДПМНЕ и во еден момент, стана Мане и му рече на Томе:

-Те молам дојди ваму, некој муабет имаме.

Томе му вели на Мане- Тие се соселани, нели од Зубовце, гостиварско… Рече- Нема проблем, кој ти е човеков, донеси го. Од овие луѓе што седам не кријам ништо. Го викна, и му се претстави- кој бил. Томе вели- Мане кажи сега што е работава.

Мане вели- Па, знаеш како, ми требаат сега ликови вакви, да се приклониш.

(се смее) Во стилот на Томе- Извини, што беше човеков? Вели- генерален секретар на ВМРО-ДПМНЕ.

-Аха, вели (Серафимовски). Можеш една песна да ми испееш за генералниов секретар твој?

Вели (Јаковлевски)- Ајде сега не се зафркавај

(Серафимовски) – Не се зафркавам.

(Јаковлевски)-Е па, не можам

(Серафимовски)- Е, јас за мојот секретар генерален што ми бил, таа мајка што ми умрела, можам три дена и три ноќи да ти пеам песни. Кога ќе почнете и вие да имате таков репертоар за пеење песни, можеби некаде, во некоја партија и ќе се приклучам.

Сакам да кажам дека го викаа за советник.

Секуловска: Како реагираа колегите и  јавноста за лустрацијата на вашиот татко

Серафимовска: Поширокото семејство регираше- што се случи, како се случи, зошто, па не требаше, океј, требаше-не требаше, тоа се случи,  предмалку рековме, тоа е диктатура, рекол некој некому дека мора некого да лустрираш и тука нема мрдање. И со семејството беше океј.

Јавноста беше поделена. Морам да речам пак пред малку реков- некои го мислеа за вмровец, некои го мислеа за сдсмовец. Одреден број на луѓе, кај што навистина бев изиритирана, што мислиш дека се со некоја интелигенција, интелектуалност во нив, не го ни прочитале Томе како човек. А меѓу другото, го познаваа, не дека не го познаваат.

Еден од тие, на пример, не мора име да му се спомне, Томе го има скоро спасено, му има речено- Ај тргни се од масава, не те сакаат. Тоа му се има случено на изложба во Варна. Ако некогаш тој господин ова го слушне или прочита, ќе знае кој е. Тој на пример, просто бев изненадена, како, зошто, на одреден начин, не дека така  многу јавно (излезе), меѓутоа во пишан збор беше (објавено),  не дека му е многу драго што го лустрирале, ама, и не му е ни многу гајле што го лустрирале. Па, тогаш човек може и да сфати кој што мисли за тебе, без разлика колку ти е близок или не, дали по политичко убедување.

Можеш и да не зборуваш со некого, тоа се случи со Златко Теодосиевски на пример, кајшто Томе и Златко не зборуваа со години. Меѓутоа, Златко излезе јавно, пишано, кај што застана позади Томе, кајшто застана позади квалитетот, кајшто застана (со став) дека лустрацијата е една лудница, кајшто не можеш да лустрираш човек кој зборувал со вујко му дома на ручек, што му кажал… Значи, тоа Златко го напиша. За разлика од многу пријатели на Томе што му беа, па никој ништо не кажа.

На пример, изненадена сум… Ајде сега да направиме (споредба) ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, лево и десно. Изненадена сум од еден Ристо Никовски, кој исто застана позади Томе. Значи… не можете луѓево секогаш да ги гледаме вакви или такви.

Секуловска: Оценка, став на Томе Серафимовски- вистинските причини зошто бил лустриран

Серафимовска: Изгледа како што почнавме, така и ќе завршиме. И нему не му беше јасно зошто е лустриран. И мене исто не ми е јасно зошто е лустриран. Прва и основна причина беше што излезе (со став за осуда на лустрацијата) за Славко (Јаневски). Со тоа Томе ја прели чашата кај Никола Груевски.

Затоа што, Никола Груевски мислеше ако го придобие, да оди по ателјеа, дека ќе го придобие, дека ќе го исплати, ќе го искешира, како сите други, многу всушност, не сите, како што многумина нели, ќе ги платиш дебело, и ќе застанат зад тебе. Тоа кај Томе не му пројде. Значи, пари не му зеде.

Мислеше дека, океј, ги доби спомениците на конкурс, меѓутоа сега, ќе делиме пари со Фиренца. Нели? И тоа не му успеа. Значи, и покрај три споменика Томе што ги доби на конкурс, не дека Никола Груевски му ги подари, Томе пак, чат-пат ќе излезеше на телевизија, и ќе кажеше дека во градов имаме многу сјај, меѓутоа немаме уметност. Дека од тоа 90% треба да се тргне. Јас не знам, можеби некој се сеќава, можеби не, Томе објаснуваше секогаш дека на Шанзелизе има само два споменика и дека најверојатно дека Париз нема добри урбанисти и добри скулптори. И затоа е тоа така.

Значи, ваму добива споменици, ваму не делиш пари со нив, ваму те носат по ателјеа, пари не им земаш, ваму ги критикуваш јавно на телевизија. Меѓутоа се тоа не беше доволно, најверојатно за лустрација. И она што ја прели чашата во ВМРО, поточно во ДПМНЕ, се прели чашата кај Никола Груевски, беше лустрацијата на Славко, кајшто Томе не застана само позади Славко, туку Томе најдрско ги искритикува. И не најдрско, така заслужуваа. Тоа беше тоа што Томе многу луѓе и не го сакаа. Затоа што, никогаш на никого, ништо не му премолчи.

Секуловска: Дали е можно да се спроведува лустрација, без политички мотиви- на политички прогон

Серафимовска: Секое време си носи свој белег. Комунизмот, па плурализмот… Како што се менува системот или времето, едното со другото не соодветствува, затоа се сменило, затоа што тоа претходното не било добро, нели, па сега ова другото е многу добро. И сега тука ние секогаш ќе имаме расчекор- генерациски, во размислувања. Јас не знам зошто е таа лустрација воопшто. Мене апсолутно не ми е јасно. А и ако е за нешто, треба најмалку да биде политичка. Затоа што, лустрацијата нели беше- да не биде политичко прогонство. Комунизмот не чинеше заради Голи Оток. А сега нас ни требаат многу Голи Отоци.

Секуловска: Дали треба да се поништи лустрацијата

Серафимовска: По некој закон знам, дека ако лично не си ја обжалил лустрацијата, дека поколението нема, наводно, право. Меѓутоа, и татко ми сам не тужеше. Апсолутно треба да се поништи лустрацијата. Ова и го кажав- татко ми не се жалел, значи јас немам право да се жалам, или сестра ми, или кој било од нашето семејство, немаме право, значи јас немам ништо да добијам дали ќе се укине или нема да се укине. Не гледам само за себе, туку гледам за сите лустрирани.

Ова е жива глупост, ова треба под итно да се стопира. Лустрација не треба да постои. Сите сме живееле во некакво време, и сме функционирале така како што било тоа време.