Во Македонија се зголемува стапката на смртност на родилки и доенчиња. Според податоците на Државниот завод за статистика, стапката на смртност на новороденчиња до седмиот ден изнесува 14.3 и е највисока од сите земји на ЕУ, односно тројно повисока од европскиот просек кој изнесува 5.2.
Во исто време се зголемува и стапката на смртност на доенчиња до една година возраст. За споредба, стапката на смртност во Србија е 8.9, во Хрватска е 5.7 во Турција 10.2.
Со ова државата и годинава очигледно ќе биде водечка во Европа по смртност на новороденчиња, место кое го држи во последните пет години.
Бројката на јавно достапни случаи на смрт на родилки и бебиња годинава во Скопје, Гевгелија, Тетово укажува дека ситуацијата нема да биде подобрена, предупредуваат во Платформата за родова еднаквост која опфаќа 21 невладина организација.
„Поразителен е фактот што токму во периодот на имплементација на Стратегијата на безбедно мајчинство од 2010 година, смртноста на доенчињата се зголемува од 7.5 во 2011 на 9.9 во 2014 година. Најголемо зголемување на смртност на доенчиња во последните пет години имало во 2012 година кога само за една година бројот на починати доенчиња се зголемува за 25.2 процент, во споредба со претходната година, а бројот на живо родени се зголемил само за 3.4 проценти“, изјави Марија Башевска од Реактор, платформа за родова еднаквост.
Како причина за ваквата катастрофална состојба од Платформата го наведуваат недостигот на матични гинеколози во внатрешноста и немање на родилишта, кои постепено се затвораат во помалите општини.
Како најдрастичен пример е посочена општина Шуто Оризари каде жените цели осум години немаат матичен гинеколог. Доколку успеат да изберат матичен гинеколог надвор од општината гинеколозите им наплаќаат незаконски за ПАП тестови, ЕХО и прегледи.
Дури 41 процент од жените изјавиле дека платиле од 150 до 500 денари и 31 процент платиле од од 300 до 500 денари за нешто што им следува бесплатно.
Незаконската наплата од страна гинеколозите е проблем кој државата мора под итно да го санкционира, велат оттаму.
Министерот Тодоров вчера изјави дека и покрај казните од страна на Фондот, не може да изнајде решение за овој проблем.
Овој проблем го препозна Комитетот за човекови права при ОН и ја прашува државата како мисли да се справи со овој проблем, особено во делот на сиромашните и маргинализираните групи.
„Поради ова жените ги избегнуваат гинеколошките прегледи. Институциите имаат обврска да ги тргнат овие пречки на кои граѓанските организации постојано укажуваат“, рече Елизабета Божиновска од ХЕРА, Платформа за родова еднаквост.
Од Платформата предлагаат Фондот да најде решение во ситуација кога казните не даваат резултати. Да се зголеми бројот на специјализациите за да се намали недостигот од гинеколози, да се стимулираат со одредени мерки постоечките, да се укине партиципацијата за жените надвор од матичните гинеколози во секундарно и терцијално здравство.
„Ние неколку пати побаравме одговорност од министерот за здравство и сите одговорни чинители во овој процес“, изјави Савка Тодоровска од Платформата за родова еднаквост.
Нивните препораки се новата Стратегија за безбедно мајчинство да се базира на квалитетни статистички податоци и докази од терен за да се детектираат слабостите и соодветно да се реагира. Да се зголеми буџетот за оваа намена, да се зголеми бројот на специјализациите за да се намали недостигот од гинеколози, да се најде решение за незаконската наплата и да се укине партиципацијата за жените надвор од матичните гинеколози во секундарно и терцијалното здравство.