Предлогот е добар и треба да го поддржиме доколку покрај реторички, доследно моделот на постепена интеграција што би ѝ се понудил на Украина важи и за другите држави кандидатки од Западниот Балкан и доколку води кон полноправно членство. Само со рамноправен третман би се превенирале сериозни домашни политички ризици.
Тони Поповски
Германскиот канцелар Фридрих Мерц предложи нов модел на постепено проширување на Европската Унија заснован врз концептот на „асоцијативно членство“ за Украина, но и забрзана интеграција за Западен Балкан и Молдавија.
Во писмо испратено до врвот на ЕУ, Мерц нагласува дека проширувањето е геополитичка неопходност, но дека сегашниот пристапен процес е премногу бавен, особено во услови на војна.
Неговиот предлог предвидува Украина да учествува во институциите на ЕУ без право на глас, постепено да го усвојува европското законодавство, да добива фазен пристап до европските политики и единствениот пазар, како и посилни политички и безбедносни гаранции уште пред полноправното членство.
Истовремено, Мерц предлага слични механизми на постепена интеграција и за земјите од Западен Балкан и Молдавија, преку поблиско институционално учество, постепена економска интеграција и секторско вклучување во структурите на ЕУ.
Суштината на иницијативата е постепено да се замени сегашниот ригиден модел на проширување со фазен пристап што ќе ги наградува реформите чекор по чекор, додека полноправното членство останува крајната цел.
Како да се поставиме како држава (надпартиски) на овој предлог на германскиот Канцелар?
Предлогот е добар и треба да го поддржиме доколку покрај реторички, доследно моделот на постепена интеграција што би ѝ се понудил на Украина важи и за другите држави кандидатки од Западниот Балкан и доколку води кон полноправно членство. Само со рамноправен третман би се превенирале сериозни домашни политички ризици. Доколку Украина добие институционален напредок, а балканските кандидати останат блокирани, тоа би можело дополнително да поттикне евроскептицизам, да предизвика националистички реакции и драматично да ја зголеми постоечката перцепција за двојни стандарди во ЕУ.
Треба да се залагаме за паралелна постепена интеграција на Западен Балкан преку учество како набљудувач во институциите на ЕУ, постепен пристап до единствениот пазар, вклучување во европските агенции и фондови, како и побрза инфраструктурна и енергетска интеграција доколку ова асоцијативно учество и транзициска интеграција води до полноправно членство. Ваквиот модел би создал поголема предвидливост, би ја намалил блокадата на проширувањето и би ги наградувал реформите постепено, при што би се зачувале принципите на условеност и владеење на правото.
Оттаму, препорачана дипломатска позиција е јавно да ја поддржиме европската солидарност и Украина, но истовремено да нагласиме дека сите нови модели на интеграција треба да ја забрзаат и европската перспектива на Западен Балкан. Ваквиот избалансиран пристап би нѝ овозможил да ги поддржиме Германија и Украина без да ги жртвуваме сопствените интереси или поради страв од неизвесна иднина на полноправно членство да останеме пасивни и воздржани.
Доколку се управува внимателно, предлогот на Мерц создава реална можност за оживување на проширувањето и постепено интегрирање на Македонија со конкретни краткорочни придобивки.
Од Фејсбук ѕидот на авторот