Законот за судови и Уставот дозволуваат основање на судско одделение кои ќе се бави со обвиненијата за предметите кои ќе произлезат од Специјалното обвинителство, коментираат правните експерти.
Формирањето на Специјално судско одделение надлежно за специфична проблематика е познато во светската пракса, а за него нема никакви правни пречки ниту во македонскиот правен систем, велат познавачите.
Според професорот Осман Кадриу, Уставот забранува вонредни судови и затоа доколку не се промени Уставот не е можно да се формира Специјален суд, кој наликува на вонреден суд.
„И сега остана другата правна можност, во рамките на дегашната судска власт, формирање на Специјално одделение при Кривичниот суд. Постапката мора да се уреди со измени во Законот за судовите, во кои ќе се наведе како и на кој начин би се извршил изборот на специјалното кривично одделение. Најдобро би било Парламентот да го има главниот збор“, вели Кадриу.
Тој додава дека Собранието може да постапи слично како и за Специјалното обвинителство, кога со посебна глава на одредби се интервенираше во Законот за јавно обвинителство, во кој се вгради посебен дел за СЈО.
„Во тој закон, треба да се предвиди каква надлежност ќе има Специјалното кривично одделение и конкретно за кои кривични дела ќе делува. Покрај надлежноста, треба да се предвиди бројот на судиите и постапката за нивен избор. Или ќе биде овластен Судскиот совет да го врши изборот, или можеби и самиот парламент, да го изврши изборот бидејќи се работи за една специфична функција на судот кој ќе се занимава со аферите од ‘бомбите’“, вели Кадриу.
Уставната судијка Наташа Габер- Дамјановска во интервју за НОВА рече дека доколку се појави потреба, законот го дозволува функционирањето и основањето на судови кои се бават со одредена надлежност.
„Мислам дека Законот за судови има одредба и веќе го дозволува тоа, ако праксата го покаже тоа, можеби и би требало да се основа. Не би можела да кажам некој цврст став, бидејќи не сум внатре во институцијата, не можам од прва рака да видам како функционира, но ако нема ефективно процесуирање на предметите, тогаш најверојатно би требало“, коментираше Габер- Дамјановска.
Ваквите специјални судски одделенија се познати во светската пракса. Специјален суд постои во Белград, додека во многу места како на пример во Италија се формирани посебни одделенија кои се занимаваат со конкретна проблематика, велат правните експерти.
Според адвокатот Александар Тортевски, во Македонија повторно се зависи од политичка волја.
„Треба да се изберат судии кои чесно ќе си ја вршат функциијата. Најважно е кој орган ќе ги бира судиите. Ако ги бира Републичкиот судски совет како досега, таму владејачкото мнозинство има клучно влијание и пак ќе ги избере истите. Затоа основно прашање треба да биде на кој начин ќе се изберат квалитетни судии“, вели Тортевски.
Од ДУИ преку медиумите вчера најавија дека тие би поддржале формирање на Специјално одделение во Кривичниот суд, кое ќе се занимава со предметите кои ќе произлезат од содржината на „бомбите“.
„Ова е сериозна тема, која не може да биде прашање на медиумски разговори или по кругови. Ако има таква волја, тоа треба да помине институционално, првин преку разговори на релевантните партии потписнички на Пржинскиот договор. Ако во тие преговори се отвори таа иницијатива, ДУИ принципиелно е за формирање на канцеларија или посебен оддел кој ќе се занимава со случаите на СЈО“, рече Бујар Османи за Алсат.
Во јавноста се шпекулира дека формирањето на специјалното одделение е дел од преговорите на партиите потписнички на Пржинскиот договор, но засега тие негираат дека предлогот е на маса.
Анализата е изработена во соработка помеѓу НОВА и ПортАлб.