Девојка од 16 години која престојува во Јавната установа за згрижување на деца со социјални и воспитни проблеми „25 мај“ во Скопје користи дроги. Tеренскиот тим на ХОПС ја пронашле девојката и . Тие ја мотивирале девојката да се лекува, но пречка се институцииите меѓу кои не постои меѓуресорска соработка.
Во Македонија не постои унифициран меѓуресорски пристап за препознавање, документирање и следење на деца и млади кои се под ризик, покажало истражувањето на ХОПС насловено „Децата и младите во ризик во Република Македонија – рамноправни членови на социјалната држава или категорија за креирање фиктивни политики?“.
Иако дел од надлежните институции имаат воспоставено електронски бази на податоци, истражувањето покажало дека, видливо е неконзистентно бележење на услугите, што пак ја оневозможува проценката на потребите на ранливите категории на деца и млади. Од ХОПС велат дека голем број од институциите имаат пишани документи, стратегии и програми, каде што се дефинирани или опфатени децата и младите во ризик, но отсуството на податоци за реализација на сите акции предвидени во тие документи го попречува следењето и оценувањето за спроведувањето на зацртаните политики.
„Добра пракса за бележење на податоците за децата и младите во ризик се забележува единствено во документацијата и работата на Државниот совет за превенција од детско престапништво и на Народниот правобранител“, велат од ХОПС.
Нема координиран и суштински институционален пристап кон потребите на децата и младите во ризик, поради што дел од неопходните услуги ги обезбедуваат здруженијата на граѓани, потенцираат од таму.
Иако во граѓанскиот сектор постојат солидни професионални капацитети, тие имаат ограничени овластувања за работа со ранливи категории на деца и млади. Нивните активности се претежно финансирани од меѓународни извори, а државата многу малку инвестира во развојот и одржливоста на услугите кои ги обезбедуваат граѓанските организации. Дел од локалните власти имаат воспоставено добра практика за соработка со граѓанскиот сектор, па таквите иницијативи треба да се препознаат и усвојат од страна на поголем број на општини, велат од ХОПС.
„Посебно загрижува инертноста на институциите за решавање на проблемите на малолетниците кои употребуваат дроги. ХОПС многу години наназад предупредува за зголемување на бројот на малолетни корисници на дроги кои се соочуваат со значително нарушување на нивното здравје. И покрај организирањето на повеќе тркалезни маси, конференции и студиски посети за собирање на искуства од други земји, надлежните немаат превземено конкретни чекори за решавање на овој проблем“, потенцираат од ХОПС.
Во соопштението се вели дека, иако Министерството за здравство има изработено протокол за лекување на малолетни корисници на дроги, истиот веќе две години е во подготвителна верзија и сè уште не е усвоен.
Во меѓувреме, ХОПС формира теренски тим за поддршка и работа со овие деца. Тимот до сега има исконтактирано вкупно 85 малолетници кои употребуваат дроги, од кои најмладото кое користи дрога со инјектирање има само 8 години. Само во 2016 година, теренскиот тим има исконтактирано 33 деца, од кои 7 се нови корисници.
И покрај заложбите од ХОПС, во 2016 година ниту еден малолетник не започнал со лекување на зависноста, пред сè заради возраста и административни бариери, истакнуваат од ХОПС.
За илустрација на проблемите со лекувањето на малолетните корисници на дроги го посочи случајот на 16 годишно девојче сместено во Јавната установа за згрижување деца со социјално – воспитни проблеми „25 Мај“ кое извесно време употребува дроги.
„Таа е контактирана од страна на тимот на ХОПС во 2016 година во стадиум на бременост. Во периодот од две недели потребен за институцијата да обезбеди согласност од родител за лекување, девојчето е препраќано меѓу Центарот за превенција и лекување на злоупотреба на дроги и други психоактивни супстанции при Психијатриската болница и Клиниката за токсикологија, кои се единствени установи што обезбедуваат лекување на опиоидна зависност“, објаснуваат од ХОПС.
Проблемот е што во дневните центри за превенција и лекување на болести на зависности не примаат лица под 18 години, на Клиника за токсикологија нема психијатар за да направи процена и да даде препорака за лекување, додека пак, Клиника за психијатрија не работи со болести на зависност. Во тоа време, девојчето доживеа спонтан абортус и изгуби мотивација за лекување. Сега е на улица и продолжува да инјектира дроги.
Доколку постоеа соодветни програми за лекување на малолетни лица кои употребуваат дроги, овој трагичен настан можеше да се избегне. Поради сето ова, од ХОПС бараат:
Надлежните институции, пред сè Министерството за труд и социјална политика, Министерството за здравство, Министерството за образование и наука и Министерството за правда, преку меѓусебна соработка и вклучување на останатите засегнати страни, да заземат координиран пристап кон потребите на децата и младите во ризик што ќе резултира со сеопфатни услуги и отчетност за спроведувањето на зацртаните политики;
– Министерството за здравство во најкраток можен рок да го финализира и усвои протоколот за лекување на деца кои употребуваат дроги;
-Да се формира мултисекторска работна група која ќе изработи програма за лекување, ресоцијализација и грижа за децата кои употребуваат дроги.
– Да се отворат интегрирани програми за лекување, ресоцијализација и грижа на децата кои употребуваат дроги.