Кога правната сигурност е целосно разорена, а законот важи само за обичниот граѓанин додека партиските моќници уживаат апсолутен имунитет, државата ја губи својата основна суштина. Најголемата и најболна трагедија од овој инсталиран хаос е што тој директно го подгрева најстрашниот егзодус: младите, образовани и прогресивни луѓе повеќе не ја напуштаат земјата само поради економски причини, туку бегаат од системската неправда.
Жанета Ќосе
Најновиот Извештај на Европската комисија за владеењето на правото за 2026 година не е ништо помалку од деструктивна дијагноза за тоталниот системски колапс на Северна Македонија под диктатот на тековната власт. Наместо европски реформи и ветено ослободување на институциите, пред себе имаме сурова потврда за брутална партократија, каде што правосудството е свесно парализирано и деградирано до ниво на обична партиска испостава за заштита на тесни бизнис-интереси. Додека премиерот Христијан Мицкоски ги замајува граѓаните со декларативна европска реторика, Брисел со факти и бројки нотира катастрофално назадување во сите демократски сектори, покажувајќи дека правдата во државата е под директно политички заложништво. Граѓаните повеќе не гледаат во судовите заштитник на своите права, туку инструмент на извршната власт за спроведување на партиски чистки и заштита на криминалот од највисок профил.
Податоците од Извештајот се поразителни и сведочат за историски најниско ниво на доверба, каде што едвај 21% од граѓаните и катастрофални 19% од бизнис секторот ја оценуваат независноста на правосудството како добра. Овој драстичен пад во однос на претходните години е директен резултат на перфидните притисоци, закани со „прочистувања“ и отворени медиумски кампањи за оцрнување што функционерите на Мицкоски секојдневно ги вршат врз непослушните судии и обвинители. Извршната власт не застана тука, туку спроведе свесно финансиско истражување на правосудниот систем: наместо законските 0,8% од БДП, Владата на судството во 2026 година му додели мизерни 0,28%, додека за Обвинителството одвои едвај 0,21% наместо пропишаните 0,4%. Оваа намерна финансиска блокада е дополнета со кадровски колапс, каде што пополнетоста на судиските места е на срамни 68%, а преку скандалозното укинување на приемниот процес на Академијата за судии и јавни обвинители, власта директно го оневозможи влезот на нов кадар најрано до 2028 година, истовремено оставајќи го системот со недостиг од дури 63% судски помошници.
Последиците од ваквата организирана саботажа се видливи во целосниот пад на ефикасноста и намерното одолговлекување на предметите, каде што времетраењето на второстепените управни постапки е драматично зголемено на дури 502 дена во 2024 година (од претходните 84 во 2021 година), додека граѓанските и комерцијалните предмети тапкаат во место со просек од 346 дена. Додека правдата се губи во застарени и манипулирани системи како АКМИС, Владата на Мицкоски ја користи оваа спорост за да овозможи застарување на предметите за корупција на високо ниво. Дополнително, преку измените на Кривичниот законик усвоени во јануари 2026 година, власта практично ги декриминализираше злоупотребите на службената положба, создавајќи амнестија за сопствените функционери и оневозможувајќи го ОЈО ГОКК – кое дополнително се држи без пари и кадар – да издејствува правосилни пресуди. Меѓународната оценка со резултат 40/100 на Индексот за перцепција на корупцијата и фрапантниот податок дека 92% од граѓаните ја гледаат корупцијата како масовна појава се директен споменик за неуспехот и злоупотребите на оваа власт, чија Антикорупциска стратегија доживеа дебакл со дури 44% нереализирани мерки.
Заробувањето на државата од страна на режимот на Мицкоски прерасна во тотално подјармување и на останатите независни регулаторни тела, медиумите и Собранието. Преку негледање на клучните препораки на ОБСЕ/ОДИХР и игнорирање на препораките на ГРЕКО и Венецијанската комисија, власта го претвори Парламентот во фабрика за гласање, каде што дури 51% од сите закони во 2025 година беа донесени по скратена постапка, без никаква дебата. Независните институции како Народниот правобранител и КСЗД се намерно оставени без буџет и со над 50% празни позиции, со цел да не можат да ги штитат правата на граѓаните. Истовремено, слободата на медиумите е под невиден напад: преку финансиско изгладнување на АВМУ и МРТ, произволно одбивање на над 74% од барањата за слободен пристап до информации, и алармантен пораст од 40 тужби за клевета против новинари, власта креира атмосфера на застрашување, автоцензура и медиумска темнина со цел да ги сокрие своите скандали и криминални тендери.
Овој поразителен Извештај на ЕК е дефинитивен доказ дека под раководство на Мицкоски, Северна Македонија брза кон авторитаризам во кој правото е заменето со партиски декрет, а правдата со заштита на криминалот. Свесното изгладнување на судството, декриминализацијата на корупцијата и гушењето на слободата не се изолирани грешки, туку намерна, системска стратегија за киднапирање на институциите за лични и партиски цели. Но, сите кои денес сметаат дека преку партизираните судови и блокираните обвинителства можат да обезбедат вечна неказнивост, мора да знаат дека секоја постапка, секоја свесна блокада на правдата и секоја злоупотреба на народните пари се под детална лупа. Одговорност мора и ќе има, а прекршителите на Уставот и законите – без разлика колку високо се поставени во политичката хиерархија – ќе се соочат со целосниот и немилосрден праведнички соодветен правен одговор штом институциите ќе бидат ослободени од партиските синџири.
Оваа системски предизвикана ентропија во правосудството од страна на Мицкоски веќе ја премина точката од која нема враќање, создавајќи речиси иреверзибилен процес на институционално разнебитување. Кога правната сигурност е целосно разорена, а законот важи само за обичниот граѓанин додека партиските моќници уживаат апсолутен имунитет, државата ја губи својата основна суштина. Најголемата и најболна трагедија од овој инсталиран хаос е што тој директно го подгрева најстрашниот егзодус: младите, образовани и прогресивни луѓе повеќе не ја напуштаат земјата само поради економски причини, туку бегаат од системската неправда,