Историјата е полна со лидери кои имале висока поддршка во моментот кога ги носеле најпогрешните одлуки. Токму затоа суштината на дебатата не треба да биде кој води во анкетите, туку кој има план за државата. А токму тука денес зјае најголемата празнина. Од претседателката слушнавме дека чека да види што ќе предложи Владата за спојувањето на безбедносните служби. Од Владата слушаме дека чека гаранции од Европската Унија. Од Европа слушаме дека чека реформи и политичка зрелост од Македонија. Сите чекаат. Никој не води!
Жанета Ќосе
Во политиката постои тенка линија меѓу трпението и неодговорноста. Меѓу внимателноста и парализата. Помеѓу државничкото одмерување на зборовите и бесконечното одложување на одлуките. Македонија денес опасно се движи по таа линија. Додека Европската Унија испраќа нови политички сигнали кон Западен Балкан, додека Германија и Франција отвораат иницијативи за деблокирање на процесот на проширување, а регионот полека се придвижува напред, македонската власт повторно пронаоѓа нова причина зошто не може да направи ништо.
Интервјуто на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова за „360 степени“ и последните изјави на премиерот Христијан Мицкоски го потврдуваат токму тоа. Наместо визија, слушнавме резерви. Наместо план, слушнавме дилеми. Наместо стратегија, слушнавме објаснувања зошто стратегија се уште нема.
Во центарот на аргументацијата на претседателката стои тезата дека не може да се зборува за решение додека не се појави вистински „пејпер“, а не само нон-пејпер. На прв поглед тоа звучи разумно. Но токму тука се крие суштинскиот проблем на македонската политика во последните години. Државата повеќе не е актер кој предлага и иницира, туку набљудувач кој чека некој друг да напише документ, да даде гаранција, да понуди механизам или да преземе ризик.
Секогаш постои уште еден документ што треба да се види. Уште една формулација што треба да се разјасни. Уште една гаранција што треба да се добие. Уште една средба што треба да се одржи. Уште една интерпретација што треба да се прочита.
Проблемот е што времето не чека.
Во целото интервју претседателката не понуди ниту една конкретна идеја како Македонија треба да излезе од европскиот ќор-сокак. Наместо тоа, јавноста слушна долги правни интерпретации за тоа што може, а што не може Европската Унија. Слушна дека ветото не може да се одземе. Слушна дека гаранциите не се јасни. Слушна дека можеби постојат креативни решенија. Но не слушна што точно бара Македонија и како планира да го добие тоа.
Уште поинтересно е што во истото интервју претседателката признава дека интерпретативните заклучоци не можат да и го одземат правото на вето на Бугарија. Со тоа практично се руши централната политичка конструкција врз која власта со месеци ја гради својата позиција. Ако ветото останува, ако правните гаранции не постојат, ако конечната одлука и понатаму зависи од политичката волја на земјите членки, тогаш што точно бара Владата?
Токму затоа прашањето што се поставува е суштинско. Дали се бара реално решение или само политички „face saving“ механизам што ќе овозможи промена на позицијата без признавање дека претходната стратегија била погрешна?
Одговорот никогаш не е даден.
Особено симптоматично е што и по посетата на Антонио Кошта во Скопје, и по пораките на известувачот на Европскиот парламент Томас Вајц, и по разговорите на Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват, власта продолжува да зборува за гаранции, а не за сопствени чекори. Кошта јасно порача дека европската перспектива останува отворена, но дека напредокот зависи од исполнување на преземените обврски. Вајц предупреди дека земјата не смее да остане заглавена во политички калкулации и бескрајни блокади. Во Тиват, пак, Германија и Франција преку иницијативата на Мерц и Макрон испратија сигнал дека во Европската Унија постои нова политичка волја за придвижување на Западен Балкан. Наместо да го искористи тој моментум и да понуди сопствена стратегија, македонската власт повторно се позиционира како набљудувач кој чека некој друг да ја напише следната страница од европската приказна.
Во меѓувреме, премиерот Мицкоски ги отфрла барањата за конкретен државен план со рокови и одговорности, нарекувајќи ги критиките од СДСМ дел од политичка агенда која го поткопува националниот идентитет. Но тука повторно се отвора едно многу важно прашање. Ако барањето за јасен план за отворање на кластерите и поглавјата е напад врз националниот идентитет, тогаш што е всушност државен интерес?
Дали државен интерес е бесконечното повторување дека Европа не блокира? Дали државен интерес е постојаното префрлање на одговорноста кон Брисел, Софија, Париз или Берлин? Или државен интерес е конечно да се каже што сака Македонија да направи во следните две, три или пет години?
Во политичката комуникација постои добро познат механизам наречен „менаџирање на очекувањата“. Кога немате резултати, ја менувате темата. Кога немате решение, зборувате за процедурите. Кога немате стратегија, зборувате за опасностите. Токму тоа се случува денес.
Наместо дебата за реформите, слушаме дебата за интерпретациите. Наместо дебата за владеење на правото, слушаме дебата за протоколи. Наместо дебата за економските придобивки од членството, слушаме дебата за формулации и записници.
Државата како да е заглавена во бесконечна правна расправа додека реалноста се менува пред нашите очи.
Во исто време, вниманието на Владата се повеќе е насочено кон сопствените политички пресметки. Најавената реконструкција на Владата не се претставува како обид за подобри политики, туку како механизам за стабилизирање на нарушените односи во коалицијата. Се лицитира со партии, со министерски места, со нови мнозинства и со кадровски рокади. Наместо државна стратегија, јавноста гледа партиска аритметика.
Особено симптоматично беше јавното презентирање на внатрепартиски анкети од страна на премиерот. Тоа не беше порака до граѓаните. Тоа беше порака до коалициските партнери. Демонстрација на политичка сила во момент кога внатрешните односи стануваат се покревки.
Но рејтингот не е политика.
Анкетите не отвораат кластери.
Партиските проценти не носат европски фондови.
Популарноста не гради институции.
Историјата е полна со лидери кои имале висока поддршка во моментот кога ги носеле најпогрешните одлуки.
Токму затоа суштината на дебатата не треба да биде кој води во анкетите, туку кој има план за државата.
А токму тука денес зјае најголемата празнина.
Од претседателката слушнавме дека чека да види што ќе предложи Владата за спојувањето на безбедносните служби. Од Владата слушаме дека чека гаранции од Европската Унија. Од Европа слушаме дека чека реформи и политичка зрелост од Македонија.
Сите чекаат.
Никој не води!
Тоа е суштинската слика на македонската политика во 2026 година.
Затоа повеќе од кога било е потребно да се каже една едноставна вистина. Доста е театар. Доста е со политички претстави во кои секој игра улога на жртва, а никој не презема одговорност. Доста е со бесконечни објаснувања зошто нешто не може да се направи.
Не станува збор за рејтинзи. Не станува збор за партиски пресметки. Не станува збор за тоа кој ќе ја добие следната изборна битка.
Станува збор за држава која веќе две децении живее во европската чекална и за генерации млади и луѓе кои заминуваат затоа што не можат повеќе да чекаат.
На Македонија денес не и недостигаат интерпретации. Не и недостигаат нон-пејпери, пејпери или нови политички формулации. На Македонија и недостига нешто многу поедноставно и многу поважно – лидерство што ќе престане да бара оправдувања и конечно ќе почне да бара решенија.