Министерот за надворешни работи Никола Димитров во вчерашното гостување на „Топ тема“ рече дека за да биде успешен референдумот, цензусот е многу висок, особено кога опозицијата се уште има дилеми за својот правец на дејствување. Тој најави дека во претстојниот период ќе следуваат консултации за ова прашање.
Сите ние и Владата и опозицијата мора да ја преземеме одговорноста, зашто граѓаните „без да има натпревар или избори“ тешко излегуваат на гласање, порача Димитров кој потсети дека веќе е намален цензусот за избор на Претседател на државата.
Во 2008 година сите политички партии се согласија и ја намалија излезноста за избор на Претседател на државата од 50 на 40 отсто, за да се спречи можноста изборите да пропаднат доколку некоја партија одлучи да ги бојкотира.
Од Владата за НОВА ТВ изјавија дека не размислуваат да се намали цензусот за референдумот и дека наредниот период ќе се обидат да ги убедат граѓаните масовно да го подржат Договорот со Грција. И од Министерството за правда рекоа дека не се подготвуваат никакви измени за цензусот што е уставна категорија. За дилемата дали ќе биде задолжителен или консултативен, од Владата велат дека се уште не одлучиле, но упатуваат на изјавата на премиерот Зоран Заев дека “резултатите од референдумот ќе се почитуваат без разлика дали ќе биде задолжителен или консултативен“.
Поранешниот Уставен судија Ивановски вели дека референдумот мора да биде задолжителен.
„Во конкретниот случај кога на референдум се изнесува прашање од надлежност на Собранието, резултатот од него мора да биде задолжителен. За квантумот на излезеноста – повеќе од половината од вкупниот број на избирачи треба да гласаат за референдумот да биде успешен. За што ќе се одлучат половината од оние што ќе гласаат , тоа решение ќе биде прифатено“ вели Ивановски за НОВА ТВ.
Ивановски додава дека освен краткото време да се спроведе, има и други услови кои референдумот го прават „ризичен“. Како такви, тој ги посочува немањето попис, поради што тешко може да се утврди потребниот цензус, но и изборот на членови Државната изборна комисија кој допрва претстои.
„Тоа се формални причини, но можат да влијаат и врз суштината“ забележува Ивановски.
Според Законот за референдум, Собранието по завршување на рефрендумот, треба во рок од 60 дена да го спроведе резултатот од граѓанското изјаснување. Договорот со Грција предвидува, по референдумот, да се изгласаат и уставните измени во Собранието за што е потребно двотретинско мнозинство.
ВМРО ДПМНЕ се’ уште не се изјасни дали ќе го повика своето членство да гласа на референдумот или не. Пратеничката група на ВМРО ДПМНЕ ја напушти седницата на која се ратификуваше Договорот со Грција, а координаторот Драган Данев кажа дека во наредните денови ќе одлучат дали ќе се вратат во Собранието и каков став ќе имаат во врска со референдумот.
Претседателот на партијата Христијан Мицкоски, дента кога беше објавено дека е постигнат Договор, рече дека „ на референдумот, ќе гласа против“.
Исто така, за исходот на референдумот ќе биде важно за која опција ќе се одлучи и претседателот на државата и дали би поддржал евентуална кампањата за бојкот.
Во однос на непотпишувањето на Указот за прогласување на Законот за ратификација на Договорот со Грција од страна на претседателот Иванов, поранешниот уставен судија, Ивановски напоменува дека треба да се прави разлика меѓу Закон и Меѓународен договор.
Договорите меѓу две држави за разлика од законите се специфични акти и не можат да се менуваат со закон. Тој вели дека Иванов, во овој случај не треба да го „потпише Договорот, туку се работи за формален потпис на Указот за прогласување на Законот за ратификација на Договорот со Грција, што во суштина е објава или така наречена промулгација на Законот. Во овој случај, содржината на Договорот беше обзнанета, објавена, уште со чинот на потпишување на Договорот меѓу владите на двете држави но и со ратификацијата во Собранието.
Ивановски, сепак очекува шефот на државата формално да го потпише Указот.
„Се надевам дека како еден вреден професор и политиколог ќе го потпише и формално овој указ, бидејќи нема алтернатива“, вели Ивановски.
Тој исто така вели дека претседателот ја злоупотребува службената положба, свесен дека во моментов реално нема мнозинство во Собранието за да се покрене прашањето за неговата одговорност – за што е потребно да гласаат дветретини од пратениците. За евентуалната одговорност на претседателот конечниот збор го има Уставниот суд, каде исто треба да гласаат дветретини од судиите.
Претседателот најави дека нема да стави потпис зашто Договорот „е штетен и спротивен на националните интереси“. Инаку непотпишувањето на Иванов било предвидено при изработката на текстот на Договорот така што наместо да стои дека е потребно објавување на законот за ратификација во Службениот весник искористена е формулацијата дека Македонија ќе ја извести Грција за тоа дека законот за ратификација добил зелено светло во Собранието. Откако Грција ќе ги извести Европскиот совет и Генералниот секретар на НАТО дека повеќе нема пречки за евроатлантската интеграција на земјата, се очекува Македонија да добие датум за пристапни преговори и покана за членство во НАТО на јулскиот Самит.
Референдумот ќе се одржи на крајот на септември или почетокот на октомври. Владини извори брифираат дека кампањата за референдумот нема да се води со националистички пораки туку ќе се повикува на заедништво и соживот без оглед на етничката припадност на граѓаните. Идејата е да се формира „заедничка коалиција за евроатлантска Македонија“- што освен владините партнери ќе го вклучи и граѓанскиот сектор.