Кинеските медиуми го опишаа потегот на Вашингтон како „блокада како одговор на блокада“, споредувајќи го со „неуспешен обид да се украде велосипед, па потоа да се додаде уште една брава“. Како, тогаш, Кина ја толкува американската блокада — и врз кого навистина врши притисок Вашингтон?
Ли Џинхан
Кина, најголемиот купувач на иранска нафта, ги разгледува последиците од американската поморска блокада на иранските пристаништа и бродови во Ормускиот Теснец. Дали Пекинг би можел да биде вовлечен во конфликтот?
Американската поморска блокада на Ормускиот Tеснец, најавена од претседателот Доналд Трамп кратко по пропаѓањето на разговорите со Иран во Исламабад за време на викендот, стапи во сила во понеделникот (13.04).
САД соопштија дека ќе ги блокираат бродовите да влегуваат или излегуваат од иранските пристаништа.
Овој потег, кој доаѓа откако Иран фактички го затвори тесниот поморски премин како одговор на американско-израелските воздушни напади што започнаа на 28 февруари, го доведе кревкиот прекин на огнот во ризик и предизвика веќе високите цени на нафтата дополнително да пораснат.
Блокадата на иранските бродови и нафтата ќе влијае и врз Кина, најголемиот купувач на иранска нафта.
Што изјави Кина за американската поморска блокада на Ормускиот Теснец?
На прес-конференција во вторникот, портпарол на кинеското Министерство за надворешни работи го нарече потегот „опасен и неодговорен“, предупредувајќи дека блокадата „само ќе ја засили конфронтацијата, ќе ги ескалира тензиите и ќе го поткопа кревкиот прекин на огнот“.
Говорејќи во Пекинг во понеделникот, за време на средба со претставници од Обединетите Арапски Емирати, кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји изјави дека блокирањето на Ормускиот Теснец „не им служи на заедничките интереси на меѓународната заедница“.
Овој стратешки воден пат, клучна артерија за енергетскиот извоз од Блискиот Исток, обично покрива околу 20% од глобалното снабдување со нафта.
Трамп на својата платформа Трут Соушл во неделата напиша дека „други земји ќе бидат вклучени во оваа блокада“, без да прецизира кои.
Кинеските државни медиуми, сепак, го отфрлија тоа тврдење, наведувајќи дека Вашингтон ја „искривил логиката на прашањето вовлекувајќи повеќе земји во конфликтот, бидејќи коренот на блокадата лежи во американско-израелската воена операција против Иран“.
Ова толкување е слично на она на портпаролот на кинеското МНР, Гуо Џиакун, кој рече дека нарушувањата на бродскиот сообраќај се должат на конфликтот со Иран и дека решението е итен прекин на огнот.
Кинеските медиуми го опишаа потегот на Вашингтон како „блокада како одговор на блокада“, споредувајќи го со „неуспешен обид да се украде велосипед, па потоа да се додаде уште една брава“. Како, тогаш, Кина ја толкува американската блокада — и врз кого навистина врши притисок Вашингтон?
Притисок врз Кина да се вклучи
Во интервју за Дојче веле, професорот на Парискиот универзитет Сержи, Жанг Лун, ја опиша американската блокада како „реципрочен одговор“ и смета дека целта е да се „натера Кина да се вклучи“.
Тој објаснува дека Белата куќа можеби бара излез од конфликтот ако го натера Пекинг да изврши притисок врз Техеран да ги прифати американските услови.
Со оглед на трансакцискиот стил на Трамп, Жанг вели дека ако Кина му „ја даде оваа победа“, ќе добие предност во идни преговори, на пример за Тајван.
Сепак, тој не очекува Кина директно да интервенира, бидејќи нејзин приоритет е да одржи стабилни односи со сите страни.
Кинескиот наратив: „елегантен излез“ и „пакување победа“
Кинеските медиуми ја претставуваат блокадата како дел од „хегемонистичка логика“ на прибегнување кон сила кога преговорите не успеваат.
Кинеските медиуми ги прикажуваат САД како „желни за елегантен излез“, дури и прибегнуваат кон „пакување на победа“, тврдејќи дека ги постигнале целите во Иран.
Но, државните медиуми го опишуваат Ормускиот Теснец како „фатална ранливост“ за САД: неуспех во Иран, во комбинација со губење на контролата врз теснецот, зголемувањето на цените на нафтата и инфлацијата, би можел да има директни последици за администрацијата на Трамп на среднорочните избори во САД во ноември.
Голем ризик
Кина ја толкува блокадата од Иран како доказ дека САД и Израел биле надмудрени.
Американската блокада се гледа како обид да се врати изгубеното влијание во преговорите.
Ограничувањето на пристапот до теснецот може да го ослабне Иран, но кинеските медиуми тоа го нарекуваат „ризичен потег“. Државните медиуми често ја опишуваат блокадата на САД како „коцкање“, тврдејќи дека иако Вашингтон се надева дека ќе го прекине ќор-сокакот преку максимален притисок, ракетните капацитети на Иран би можеле да предизвикаат понатамошна ескалација. Со оглед на тоа што двете страни веќе се во состојба на воена готовност, прекинот на преговорите значително би го зголемил ризикот од поширок конфликт.
Долгорочен притисок врз енергетската безбедност на Кина
Жанг за Дојче веле потенцира дека покрај конфликтот, постои и поширока американска цел за контрола на глобалните енергетски ресурси.
Тоа создава „стратешки притисок“ врз Кина, особено ако САД го зајакнат влијанието врз други нафтени земји. Соединетите Американски Држави веќе го зајакнаа својот притисок врз Венецуела. Доколку Иран исто така биде ставен под влијание на САД, и доколку Вашингтон дополнително се ангажира со Русија – потенцијално преку отстапки поврзани со Украина – тоа би можело значително да го ограничи пристапот на Кина до нафтени ресурси.
И покрај енергетската транзиција, нафтата останува клучна за Кина.
Како најголем купувач на нафта на Иран и клучен партнер, Кина наводно соработувала со иранските претставници за време на разговорите за прекин на огнот минатата недела и го повикала Техеран да ги прифати условите посредувани од Пакистан. Сепак, останува нејасно дали Кина јавно ќе ја преземе улогата на гарант во кој било иден договор.
Воена поддршка или алтернативни „алатки“?
Според неодамнешниот извештај на Си-ен-ен, американските разузнавачки извори тврдат дека Кина обезбедила или се подготвува да обезбеди оружје за Иран.
Трамп предупреди дека Пекинг би можел да се соочи со нови царини до 50% ако му понуди воена поддршка на Техеран. Кинеското министерство за надворешни работи ги отфрли обвинувањата како „неосновани клевети“.
Ху Шиџин, истакната кинеска медиумска фигура, објави коментар на кинескиот медиум Phoenix.com, наведувајќи дека ваквите тврдења се наменети како „превентивни обвинувања“ за одвраќање на Кина. Тој додаде дека Пекинг „сè уште има многу карти за играње“.
Жанг, исто така, истакнува дека Кина има дополнителни алатки, вклучително и извоз на ретки метали. „Ако САД го употребат Теснецот како оружје“, вели тој, „Кина би можела да ги употреби како оружје ретките метали“.
Извор: Дојче веле