Дали дијаспората треба да гласа на изборите во Mакедонија или не? Аналитичарите кои ги консултираше НОВА, сметаат дека нашите иселеници гласаат непропорционално и нивното право на глас треба да се суспендира, додека за други пак, правото на глас не треба да се одзема на никој.
Гласањето на дијаспората е најавена како прва точка на дневен ред од состанокот на работната група на четирите политички партии сo посредникот на Европската унија Питер Ван Хојт, закажан за денеска попладне.
Работните групи на партиите по договорот од Пржино, расправаат околку два аспекти на гласањето на дијаспората: еднаквоста на гласот во Македонија и оној во дијаспората и вториот околу рационалноста на финансиските средства вложени во овој процес.
Според универзитетскиот професор Мерсел Биљали, пратеник од дијаспората избран со многу помалку гласови отколку пратеник во Македонија, нема кредибилитет за да ја извршува таа функција.
– Мислам дека објективно нелогично е да се вклучува дијаспората. Условите се тука поинакви, не е можно технички да се одржат транспарентни избори. Нема кредибилитет пратеник избран со 500-600 гласови да одлучува за што било, смета Биљали.
Според првиот човек на „Цивил“, невладина која е дел од набљудувачкиот тим на состаноците на работните групи, гласањето на дијаспората би требало да се суспендира.
– Не може да се избират пратеници од дијаспората во една крајно сомнителна процедура, затоа што организирањето на изборите за дијаспората е најлесната кражба, воедно и дискриминаторска. Зошто гласот на дијаспората да е поважен? Во услови во кои се наоѓа македонската демократија, тоа гласање треба веднаш да се суспендира, вели Џабир Дерала.
Мане Јаковлески, еден од основачите на ВМРО-ДПМНЕ и активист во дијаспората кој живееел 33 години во Берлин, силно се спротивставува на идејата да се укине правото на глас на луѓе кои, според него инвестираат во земјава.
– Најглупаво нешто што може да се случи е да се одземе правото на глас на дијаспората. Ако дијаспората има право да инвестира во Македонија, да ги вложи своите тешко заработени пари, најглупаво ќе биде да се укине нејзино гласање. Секој почеток е тежок, може да се измени начинот на гласање, пример може да се направи дијаспората да не мора да гласа во конзуларните преставништва, туку да може по електронски пат да се одвива гласањето, но во никој случај не и да се одземе правото тие да гласааат, смета Јаковлески.
На вчерашниот работен состанок на партиите, ова прашање било едно од најспорните. Како што објавија медиумите, владејачката партија инсистирала гласањето надвор од земјaта да продолжи, додека опозицијата смета дека гласањето на дијаспората треба да се укине или пак доколку се бира пратеник од дијаспората, тој да добие најмалку 80 отсто од гласовите потребни за пратеник во Македонија.
Тоа значи дека доколку за избор на пратеник во земјава потребни се најмалку 10 илјади гласови, за пратеник од дијаспората да биде правило да освои најмалку 8 000 гласови.
Гласањето во дијаспората го сметаат за нерамноправно и од ДУИ.
-Сведоци сме на неправилностите и нерамноправноста на гласовите на трите изборни единици на дијаспората. Затоа цениме дека овие три единици, 7,8,9 кои бират три пратеници од дијаспората треба да се повлечат од изборен законик или дијаспората да гласа во 6-те единици кои се во земјава, вели Артан Груби, пратеник од ДУИ.
Против суспендирањето на гласовите на нашите иселеници е Обединетата македонска дијаспора (ОМД), која смета дека не се почитува придонесот на овие луѓе кон Македонија.
– За нас, предлогот за одземање или дополнително отежнување на правото на глас на дијаспората претставува несфатлив потег кој укажува на длабоко непочитување кон оние кои имаат континуиран и огромен придонес за економскиот развој на Република Македонија, како и за добивање меѓународна поддршка околу пристапот на државата во евроатлантските институции како НАТО и ЕУ, се вели во соопштението на ОМД.
Дијаспората за прв пат гласаше на претседателските избори минатата година. Гласаа државјаните на Република Македонија кои се на привремен престој во странство повеќе од 3 месеци или се на привремена работа или престој во странство повеќе од 1 година.
Како што претходно објави НОВА на последните избори одржани минатата година во Изборната единица број 9 која ја опфаќа дијаспората од Австралија и Азија во која има околу 200.000 Македонци избран е пратеник со само 800 гласа или десет пати помалку од бројот на гласови кои му биле потребни на кандидат за пратеник да биде избран во некоја од шесте изборни единици во Македонија при што е нарушен еден од базичните принципи за еднаквост на гласот дефиниран во препораките на Венецијанската комисија.
На последниот изборен циклус за организација на гласањето на дијаспората при што во сите три изборни единици кои ги опфаќаат Македонците надвор од Македонија гласале вкупно околу 7 000 гласачи а за тој процес биле вложени 1,1 милион евра или 25 % од вкупните трошоци за организација на изборниот процес.