„Негативноста ја убива креативноста“.
Бенита Белешкова
Не знам дали оваа мисла првично е негова, но Дејвид Линч навистина ја кажа со тие зборови, а на ова еднаш налетав следејќи негово уникатно интервју каде зборуваше за Трансцендентална Медитација, па таа негова мисла ми дојде како поврзана со фактот дека интернетот кај нас, секој ден се обидува да го докаже спротивното: дека негативноста е новата уметничка дисциплина.
Времињата се многу сменети, се нешто оди побрзо од порано и некогаш луѓето пишуваа книги за да се сокријат со псевдоним и критикуваат. Денес прават лажни профили. Ова според мене е нова гранка на човечката еволуција што Дарвин веројатно не ја предвидел, а и не би можел. Особено ме интригира храброста на тие луѓе.
Толку се храбри што никој не знае кои се. Ова би дошло сликовито да си го замислам како некој да сака да се пријави на боксерски меч со фантомка и да бара аплауз за спортскиот дух (ако воопшто тоа се смета за спорт).
Најинтересно е што таквите херои не сакаат разговор туку агресија. Но понекогаш и влегуваат во расправа, ама само да нервираат повеќе. Не знам дали сакаат критика. Сакаат само да ја остават пораката и да исчезнат. Агресијата често започнува таму каде што завршува способноста за разумен разговор.
Во мојата имагинација тоа би си го претставила како дигитален гулаб што не носи писмо, туку киселина.
Потоа седат некаде и чекаат. Не знам што чекаат.
Можеби да видат дали жртвата ќе престане да пишува или да видат дали ќе почне да се сомнева во себе.
Или можеби само уживаат во чувството дека некаде, некој непознат размислува за нив повеќе отколку што тие некогаш размислувале за себе.
Мене, искрено, ме збунува нешто друго.
Ако навистина мислиш дека имаш толку генијална критика, зошто првата жртва на таа критика е твоето сопствено име? Зошто токму него го криеш?
Тоа е како некој да ми испрати анонимна порака: „Јас сум искрен човек.“
Па добро. Потпиши се.
Анонимниот напаѓач често се крие затоа што не сака средба со сопствената совест. Оној кој нема сила да создава, често ја троши енергијата на уништување. Тоа е еден вид е обид на човек без сопствен глас да се почувствува моќен преку рушење на туѓиот глас. Анонимниот напад често почнува со етикетирање: „тој е ваков“, „таа е онаква“, наместо со вистинско познавање на личноста.Потоа, кога човекот ќе биде сведен на етикета, полесно е да биде нападнат и од другите.
Можеби најопасно е кога анонимната агресија се појавува во моменти кога општеството навистина има потреба од сериозни прашања и одговори. Кога граѓаните се загрижени за нешто толку суштинско како квалитетот на водата што ја пијат, природно е да бараат информации, одговорност и транспарентност од институциите. Новинарите имаат право и обврска да поставуваат прашања, а јавноста има право да бара одговори.
Но, токму во такви моменти се појавуваат и оние кои не бараат вистина, туку конфликт. Наместо дискусија за факти и одговорност, анонимните профили често ја пренасочуваат дебатата кон омраза, навреди и поделби. Одеднаш секој проблем станува повод за старата политичка пресметка, за меѓусебни обвинувања, за отворање на теми кои немаат врска со суштината на прашањето.
Најлесно е да се создаде гнев. Многу потешко е да се бара вистината. А човекот кој навистина сака одговорност не му треба лажен профил за да го постави своето прашање.
Во светот на литературата, филмот и уметноста отсекогаш постоела сурова критика. Но критичарот стоел зад своите зборови.
Хана Арент, особено анализирајќи го феноменот на баналноста на злото, предупреди дека најопасното зло често не изгледа како чудовиште, туку како човек кој престанал да размислува за последиците од своите дела.
Кога човекот престанува да мисли, тој станува способен да му нанесе зло на другиот без да чувствува лична вина.
Дури и Албер Ками пишувал за кукавичлукот на безличната толпа, односно предупредувал дека човекот лесно ја губи личната одговорност кога се крие зад група, идеологија или маска.
Најопасна е омразата што мисли дека е оправдана.
Денес, изгледа дека единственото ремек-дело на некои луѓе е лозинката за нов лажен профил. А токму тука гледам дека најголемата иронија не е во нивната омраза. Критиката има автор … а навредата бара алиби.
Лажниот профил е единственото место каде што кукавичлукот се претставува како искреност.
Анонимниот агресор не ја покажува својата сила со тоа што се крие, туку ја открива својата слабост, затоа што му е потребна темнина за да изгледа поголем отколку што е. И можеби токму затоа најголемиот проблем на анонимниот интернет не е недостатокот на култура.
Туку недостатокот на храброст.