Close Menu
НОВА ТВНОВА ТВ
  • НАСЛОВНА
  • ВЕСТИ
  • ЗУМ
  • УДАРНО
  • ИЗБОР
  • ТЕМА
What's Hot

Емил Цветанов: Федерацијата работи во интерес на сите клубови и спортисти подеднакво

November 19, 2026

Украинската амбасадорка Дир: Милиони животи се загрозени поради студот и темнината

October 30, 2026

34 години АРМ: Од „боси по трње“ до рамноправна и достојна членка на НАТО

August 16, 2026
НОВА ТВНОВА ТВ
  • НАСЛОВНА
  • ВЕСТИ
  • ЗУМ
  • УДАРНО
  • ИЗБОР
  • ТЕМА
НОВА ТВНОВА ТВ

Илијанчо Гаговски: Третирање на симптоми

0
By Нова ТВ on November 5, 2020 ВЕСТИ
СПОДЕЛИ
Facebook Twitter LinkedIn Email
Published: Thursday, November 5, 2020 11:25

Кога мојот добар пријател Борјан Јовановски ми се јави со идеја да напишам колумна на тема екологија, мојата прва реакција беше да ја одбијам понудата, бидејќи мојот директен допир со таа област се сведува на користење на контејнери за различен вид отпад и очитување на нивото на загаденост на воздухот од апликацијата на мобилниот телефон. Всушност, она што ме чуди, му велам јас, е зошто екологијата толку долго е тема, а исто толку долго не гледаме суштинско поместување на глобално ниво кон „зелено општество“? Па зарем не би било за очекување секој да сака да пие чиста вода, да дише чист воздух и да јаде здрава храна? Зошто, ако е тоа очекување логично, овие работи не се врвен приоритет на општествата? Хм, можеби ова е темата на која сепак можам да кажам некој збор? Одзумирај, си викам, да ја видиме големата слика.

Она што најчесто го нарекуваме екологија, всушност е гранка на биологијата, но кога ние (лаиците) го употребуваме тој збор, всушност мислиме на „environmentalism“ – „општествено движење кое има за цел да влијае на политичките процеси преку лобирање, активизам и образование, за да ги заштити природните ресурси и екосистеми“. Ова движење своите корени ги има некаде во средината на 19-от век, во екот на индустриската револуција, кога почнало да станува видливо дека со новите технологии, човекот станува способен сериозно да ја менува и да ѝ наштети природата. Затоа, некаде во тој период почнуваат да се јавуваат и сериозни етички прашања во врска со (потребата од) наоѓање баланс меѓу развојот на економијата и зачувување на околината – прашања на кои и ден денес немаме (глобално усогласен) одговор.

Случајно или не, зачетоците на еколошките движења коинцидираат со подемот на уште еден нуспроизвод на индустријализацијата – капитализмот, како глобално најраспространет економски систем. Прифаќањето на концептот на слободниот пазар и неговата „невидлива рака“ без сомнение беа еден од клучните фактори во забрзувањето на економскиот раст и напредокот на човештвото воопшто во 19-от и 20-от век. Способни и умни претприемачи, вложувајќи во истражување и развој, креираа сé подобри и поевтини производи и услуги, подигнувајќи го така општото ниво на квалитетот на животот – за голем дел од луѓето, сé одеше на подобро и во вистинскиот правец.

Но, овој доминантен економски систем, иако заслужен за огромниот напредок на човештвото во последните 200 години, како далеку подобар систем од феудализмот кој го замени, не е без свои длабоки проблеми. Бидејќи основниот мотив на капиталот е профитот, тоа често на површина ја вади човечката незаситност, обилно поттикнувана од конзумеристичкиот поглед на успехот во „современиот свет“ (речиси исклучиво) низ призмата на парите и профитот. Дополнително, појавата на огромни корпорации како резултат на неолибералниот капитализам, доведе до „разводенета“ сопственост преку огромен број на акции кои ги поседуваат луѓе кои (нај)често не виделе како изгледаат секојдневните операции на корпорацијата чие микроскопско делче поседуваат. Така, растот и профитот стануваат (речиси единствените) мерила за вредноста на корпорациите и нивна (практично) единствена цел – без оглед на влијанието по околината, од кое мнозината сопственици сега се речиси целосно изолирани. Се разбира, како што јавноста станува почувствителна на еколошките теми, така и корпорациите во своите цели уфрлуваат и поглавја за „одржлив развој“. Но, во контекст на (според мене) погрешната убеденост дека е можен и пожелен постојан и постојано забрзуван раст на економијата – тие цели (најчесто) за нив се „нужно зло“, а не автентичен порив.

И тука доаѓаме до суштината на еколошките проблеми и еколошкиот активизам. Колку и да се добри намерите на еко-активистите и колку и да се упорни во своите настојувања да ги решат еколошките проблеми, тие во суштина (најчесто) се занимаваат со третирање на „симптомите“, а не и на основниот, системски проблем – корпоративната алчност.

Овој системски проблем може да се реши на два начина. Првиот е „ремонт“, или „освежување“ на капитализмот како систем, во правец на негова „хуманизација“ – и не само по прашање на екологијата (ова можеби е тема за друг напис, да не навлегуваме во детали). Таков „ремонт“, се разбира, во скора иднина нема да се случи. Вториот начин е „зелените технологии“ да станат профитабилни. Ова е пореалистична опција, која се чини дека зема замав, од обновливите извори на енергија, преку електричните автомобили па до нови и ефикасни (нано)материјали за најразлична примена.

Би била тоа пријатна иронија, профитот да стане главен мотиватор за спасување на планетата.

Текстот е преземен од опкружување –  платформа отворена и достапна за сите оние од регионот таканаречен Западен Балкан, чии гласови заслужуваат внимание и кои сакаат со своите текстови, видео записи и други формати да го изнесат својот критички поглед, да понудат нови идеи и видувања за сите случувања во соседството.
Share. Facebook Twitter LinkedIn Email
ТИКЕР

Почнува смената на власта во Србија: Конститутивна седница на Народното собрание

November 17, 2026

КЛИМАТСКИ РОЛЕРКОСТЕР – серија текстови на Зелен ЦИВИЛ: Есента се менува, градовите се загреваат

November 14, 2026

Скопскиот филмски фестивал продолжува да го менува културниот пејзаж на градот

November 12, 2026

КРВАВ МАСАКР ВО КРАКОВ: Шестмина убиени на плоштадот, три тела пронајдени во домот на напаѓачот

November 8, 2026

„Блунами“ во САД: Нов инфографик на ЦИВИЛ МЕДИА за изборниот пресврт и последиците за Трамп

November 4, 2026
shortcut
ФОКУС
September 30, 2026Updated:September 30, 2026

Мицкоски пред средбата со Фон дер Лајен: Подготвени сме за разговор и решение, обврските ги наследивме од претходната власт

ПОЛИТИКА September 30, 2026

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен в петок, 2 октомври, ќе престојува во…

Исланд гласа за или против обновување на преговорите за членство во Европска Унија

August 29, 2026

Техеран го повика Вашингтон да признае воен пораз

August 16, 2026

Букурешт: Дуња Иванова четврта на Балканот во МТБ маратон во Романија – 73 км. должина и 2.400 м. висинска разлика

August 15, 2026
ТИКЕР

Почнува смената на власта во Србија: Конститутивна седница на Народното собрание

November 17, 2026

КЛИМАТСКИ РОЛЕРКОСТЕР – серија текстови на Зелен ЦИВИЛ: Есента се менува, градовите се загреваат

November 14, 2026

Скопскиот филмски фестивал продолжува да го менува културниот пејзаж на градот

November 12, 2026

КРВАВ МАСАКР ВО КРАКОВ: Шестмина убиени на плоштадот, три тела пронајдени во домот на напаѓачот

November 8, 2026

„Блунами“ во САД: Нов инфографик на ЦИВИЛ МЕДИА за изборниот пресврт и последиците за Трамп

November 4, 2026
CIVICA
Facebook
  • Редакција
  • Маркетинг
  • Политика на приватност
© 2026 НОВА ТВ

Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.