Во регионот, сликата е уште попоразителна за нас. Албанија и Црна Гора не само што напредуваат, тие веќе се споменуваат како можни нови членки на Европската Унија до 2030 година. И додека тие грабат напред со конкретни реформи, ние се занимаваме со тоа дали извештајот е „објективен“ или „балансиран“. Разликата меѓу нас и нив не е во капацитетите, туку во политичката волја. Тие имаат план, а ние имаме изговори.
Жанета Ќосе
Кога власта почнува да ги нарекува документите на Европската комисија „извештајчиња“, тоа е јасен сигнал дека политичката самодоверба ја заменила одговорноста. Наместо сериозна анализа и акција по најтешкиот извештај за Македонија во последната деценија, јавноста доби внимателно скроен наратив на минимизирање и самопофалби.
Односот на претставниците на власта се токму тоа – вежба во дипломатска реторика без суштина, обид да се контролира штетата и да се смири јавноста со уверувања дека „нема назадување“. Но реалноста е поинаква – државата стои во место, а граѓаните плаќаат цена за секој изгубен реформски чекор.
Во обид да ја претстави Владата како кредибилен европски партнер, таа ја потиснува суштината на извештајот – дека реформите се блокирани, судството е нефункционално, а корупцијата станува системска навика. Наместо да понуди конкретни одговори, тој се повикува на „доверливост“, како да е доверливоста алиби за немањето резултати.
Ваквиот настап не е изолиран случај, туку дел од поширока стратегија на власта да ја релативизира одговорноста и да ја претвори јавната комуникација во маркетинг кампања. Проблемите не се решаваат, туку се комуницираат со празни фрази за „усогласеност со ЕУ“ и „геополитичка стабилност“, додека државата тоне во институционален застој.
Економијата, исто така, е заробена меѓу политичките калкулации и реалноста што не може да се скрие со бројки. Проекцијата за инфлација од 2,5% можеби изгледа оптимистички, но базичната инфлација е повисока, цените се непредвидливи, а реалниот живот на граѓаните зборува поинаква приказна.
Платите растат номинално, но без продуктивноста што би го оправдала тој раст – што носи нов инфлаторен притисок. Македонија стана увозно зависна економија, ранлива на секој надворешен шок, од цената на енергијата до нарушените трговски ланци.
Задолжувањето и каматните трошоци стануваат се поголем фискален ризик, додека инфраструктурните проекти како Коридорите 8 и 10 носат ограничен раст од едвај еден процент. Недостигот на квалификувана работна сила и регресивниот даночен систем дополнително го блокираат потенцијалот за вистински развој.
Во регионот, сликата е уште попоразителна за нас. Албанија и Црна Гора не само што напредуваат, тие веќе се споменуваат како можни нови членки на Европската Унија до 2030 година. И додека тие грабат напред со конкретни реформи, ние се занимаваме со тоа дали извештајот е „објективен“ или „балансиран“. Разликата меѓу нас и нив не е во капацитетите, туку во политичката волја. Тие имаат план, а ние имаме изговори.
Извештајот на Европската комисија не е непријател на Македонија. Тој е огледало. Но наместо да се погледне во тоа огледало, Владата одбира да го замагли со политичка шминка и дипломатски флоскули. Граѓаните, пак, живеат во реалност каде што секој ден е борба со поскапувања, административен хаос и чувство дека државата повеќе не им служи ним, туку самата на себе.
Одговорноста не е да се убедува јавноста дека „нема назадување“. Одговорноста е да се покаже како ќе се оди напред. Македонија не може повеќе да си дозволи влада што се плаши од вистината. Затоа што додека политичарите зборуваат за извештајчиња, вистинскиот извештај за државата го пишуваат луѓето – секој ден, на сопствен грб.