Скопје / Лондон / Берлин, 26 февруари 2026 — На 24 февруари 2026 година, по повод четири години од почетокот на целосната воена агресија на Русија врз Украина, Иницијативата за одбрана на демократијата (DDGI), во рамките на својата водечка програма Вестминстерска алијанса за Украина (WA4U), организираше меѓународна онлајн конференција насловена „Четири години агресија: Отпорот на Украина и одговорноста на светот“.
Обединувајќи носители на одлуки, дипломати, новинари, аналитичари и лидери на граѓанското општество од Европа и пошироко, конференцијата испрати јасна и итна порака: ова не е момент за комеморација, туку за одговорност.
Украина на првата линија на глобалната борба
Отворајќи ја конференцијата, Џабир Дерала, претседател на ЦИВИЛ – Центар за слобода и коосновач на Иницијативата за одбрана на демократијата (Северна Македонија / Западен Балкан), и Роџер Касале, директор на Вестминстерската алијанса за Украина и коосновач на DDGI (Обединето Кралство), нагласија дека отпорот на Украина не е само национална борба, туку одбрана на демократските вредности на глобално ниво.
Меѓу бројните анализи и интервенции, учесниците истакнаа дека:
– Постои една жртва — Украина — и оска на агресори
– Војната претставува системски предизвик за демократијата, човековите права и меѓународното право
– Европа сè уште е недоволно подготвена за долгорочна конфронтација со авторитарните закани
Видео-обраќањето на Лариса Дир, вонредна и ополномоштена амбасадорка на Украина во Република Северна Македонија, ја истакна човечката цена на војната, особено страдањето на децата и итната потреба од правда.
Отпорност под оган: општество, преживување и солидарност
Говорниците од Украина и од цела Европа укажаа на извонредната отпорност на украинското општество.
Катерина Павлова, координаторка на Ukraine2Power (Украина), обраќајќи се од Киев, опиша како Украинците продолжуваат да издржуваат напади врз критичната инфраструктура — вклучително и злоупотребата на зимата како оружје — додека ја одржуваат социјалната кохезија и надежта.
Волфганг Ресман, претседател на Media Dialogue и коосновач на DDGI (Германија), со емоција и решителност истакна дека војната ги разурна илузиите дека економската меѓузависност гарантира мир. Тој повика на континуирана воена и политичка поддршка за Украина, како и на нејзина интеграција во Европската унија.
Егле Целиешиене, професорка на Литванскиот колеџ за образование за демократија, нагласи дека војната против Украина е војна против слободата — пресудна конфронтација меѓу тиранијата и демократијата, во која Украина стои на првата линија во одбраната на европските вредности и демократската цивилизација.
Невидливата војна: дезинформациите како стратешко оружје
Вториот тематски сегмент беше посветен на дезинформациите, хибридните закани и ерозијата на вистината.
Лина Кушч, прва секретарка на Националниот сојуз на новинари на Украина, говорејќи од Киев, ги истакна условите во кои работат новинарите во фронтовските региони — од уништени редакции до сајбер-напади — нагласувајќи ја клучната улога на локалните медиуми во обезбедувањето животно важни информации.
Лесја Хороденко, професорка на Националниот универзитет „Тарас Шевченко“ во Киев и истражувачка на Универзитетот во Манхајм, анализираше како информациската војна ја обликува перцепцијата на легитимноста, предупредувајќи дека нормализацијата на манипулирани наративи и инструментализацијата на дискурсот за „тероризам“ ги загрозуваат демократските системи.
Мика Бојстер, претседател на Германскиот сојуз на новинари, укажа на растечката улога на дезинформациите управувани од вештачка интелигенција и deepfake-технологиите, предупредувајќи дека демократските општества мора да инвестираат во дигитален суверенитет и отпорни медиумски екосистеми.
Од дискусија кон акција: Декларацијата
Клучен резултат од конференцијата е Декларацијата „Отпорот на Украина и одговорноста на светот“, развиена во рамките на DDGI.
Декларацијата потврдува дека:
– Мирот мора да биде праведен, а не наметнат, заснован врз суверенитетот на Украина и меѓународното право
– Одговорноста е неотповиклива, вклучително и за воени злосторства и злосторството на агресија
– Неутралноста пред агресија не е неутралност, туку усогласување
– Одбраната на Украина е неразделна од одбраната на демократијата, вистината и човечкото достоинство
Декларацијата е придружена со три стратешки документи за безбедност и одбрана, културна обнова и отпор кон бришењето на идентитетот, како и за реконструкција и опоравување на украинското општество.
Стратешкиот избор: што мора да се брани
Во завршниот дел, говорниците се осврнаа на прашањето што мора да се брани — и од кого.
Емануеле Ерикиело, директор на Centro Studi Internazionali (Италија), ја истакна потребата од одбрана на забраната за агресивни војни, интегритетот на меѓународното хуманитарно право и демократскиот карактер на европските и трансатлантските институции.
Хедер Роберсон, експертка за човекови права од Универзитетот во Вирџинија (САД), предупреди на опасни недоразбирања во делови од американскиот политички и јавен простор, но изрази внимателен оптимизам за долгорочната поддршка за Украина.
Дерала дополни дека раните предупредувања од региони како Западен Балкан биле занемарени, нагласувајќи ја потребата хибридните закани да се сфатат сериозно пред да ескалираат.
Конференцијата, исто така, обедини широк спектар европски учесници и партнери, меѓу кои и Оливие Ведрин, директор на Jean Monnet Association (Франција), како и Џан Паоло Акардо, главен и одговорен уредник на Voxeurop (Белгија), што ја отсликува широчината на меѓународниот ангажман околу разгледуваните прашања.
Јасна порака
Конференцијата заврши со јасна и бескомпромисна порака: Поддршката за Украина не смее да ослабне. Демократијата не смее да се повлече. Одговорноста не може да се префрли на други.
Повикот за акција беше недвосмислен — поддршката на Декларацијата не е симболичен чин. Таа е обврска за дејствување.
Повеќе од симболично одбележување, конференцијата се издвои како платформа за сериозна размена — обединувајќи сведоштва од првата линија, темелни анализи и стратешки размислувања. Таа понуди сеопфатен и структуриран повик за решителна акција, заснован на демократските вредности и на сознанието дека последиците од оваа војна се далекусежни и далеку ја надминуваат Украина.
Ова соопштение за јавноста е издадено во рамките на Иницијативата за одбрана на демократијата (DDGI), во соработка со нејзините партнерски организации: European Youth4Media Network / Media Dialogue, New European People’s Forum и CIVIL – Центар за слобода.
Контакт за медиуми: info@defendingdemocracy.global
За иницијативата
Овој настан е дел од Иницијативата за одбрана на демократијата (DDGI), спроведувана во рамките на нејзината водечка програма, Вестминстерската алијанса за Украина (WA4U).
DDGI е транснационална платформа предводена од граѓанското општество, посветена на унапредување на демократската отпорност, медиумските слободи и спротивставувањето на дезинформациите и хибридните закани низ Европа и пошироко.
Иницијативата се спроведува во соработка со нејзините основачки членки и партнерски организации:
ЦИВИЛ – Центар за слобода (Северна Македонија / Западен Балкан),
European Youth4Media Network / Media Dialogue (Германија),
New European People’s Forum (Германија),
Jean Monnet Association (Франција) и
Centro Studi Internazionali (Италија).