Иако има тенденција на намалување, сивата економија и натаму учествува со висок процент во бруто домашниот производ. Досегашните студии покажуваат надолна тенденција на учеството на неформалната економија во БДП каде проценките се движат од 21,3% до 39,5%. Од 2006 година кога сивата економија била 31,6 отсто од БДП, во 2020 што значи за 14 години, таа стигнала до 23,2 проценти во БДП. Преведено во паричен износ, станува збор за околу 250 – 300 милиони евра или производство на добра и услуги во тој износ кои остануваат надвор од видокругот или од „окото“ на државата.
Сивата Економија во државата најмногу доаѓа од ниско-продуктивните дејности а показ за постоење сива економија е и побарувачката на готовина, доколку има поголема побарувачка на готовина , тогаш тоа е доказ за сива економија, велат од „Фајнанс Тинк“ кои дошле до нов метод за мерење на висината на сивата економија, точно преку побарувачката на готовина. Структурните фактори ги имаат очекуваните ефекти, освен невработеноста чиј коефициент не е статистички значаен. Од друга страна, сметаат од „Фајнанс Тинк“ може да се забележи дека формалната економија позитивно влијае на побарувачката на готовина со тоа и врз сивата економија. Воведувањето на рамен данок и прогресивното намалување на даночниот товар врз платата има значаен ефект врз намалување на потребата на ликвидност , а со тоа врз намалување на неформалната економија. Дополнително, подобриот капацитет за собирање даноци има негативно влијание врз побарувачката на готовина и сивата економија. Конечно воведувањето закон за минимална плата и поддршката за исплата на минимална плата ја намалува побарувачката за готовина и последователно, сивата економија. Сепак зголемувањето на уделот на минималната плата во просечната плата ја зголемува потребата за ликвидност и стимулира неформална економија, велат од „Фајнанс Тинк“.
Погоре споменатите проценти покажуваат дека Северна Македонија не отскокнува од балканскиот репер за сива економија кој се движи меѓу 20 отсто и 30 отсто од БДП. За разлика од балканските земји, на пример во Хрватска сивата економија учествува со 10 отсто во БДП.
Најголеми намалувања на сивата економија кај нас се забележани при преминот од прогресивен во рамен данок, натаму за време на финансиската криза од 2007-2008 години при воведувањето на минималната плата, велат од „Фајнанс Тинк“ која го изработила истражувањето.
Ако се погледнат факторите кои ја држат во живот сивата економија тоа се: даночната политика, капацитетот на јавната администрација, корупцијата, довербата во институциите, даночната култура на граѓаните односно присуството на низок даночен морал, натаму регулативата, селективноста, самовработувањето.
Според „Фајнанс Тинк“ има два начина да се стимулира борбата со сивата економија, преку јакнење на инспекциските контроли, преку формализација на неформалната економија и преку казните. Од друга страна велат од „Фајнанс Тинк“ државата има изработено Стратегија за борба со сивата економија и за нејзино сузбивање, но она што недостасува и во оваа област е доследната имплементација на законите.
М. Трпческа