Романот „Но Уи “ од Лидија Димковска е избран за национален претставник и кандидат од Македонија што ќе влезе во конкуренција за доделување на наградата на меѓународната фондација „Балканика“ за 2017 година.

Жири комисијата за избор на национален претставник за меѓународната книжевна награда „Балканика 2016“ во состав Лидија Капушевска, Ермис Лафазановски и Елизабета Шелева разгледуваше 14 дела, доставени на конкурс.

На состанокот, одржан на 4.ноември 2017 год., жирито едногласно одлучило во потесен избор за овогодинешната награда да влезат романите „Круг“ од Димитар Башевски, „Бродот Конзархија“ од Томислав Османли и „Но Уи “ од Лидија Димковска, по што романот на Димковска ја добил поддршката.

Според жирито, „Но-Уи“ е роман-метафора, прегнантно срочено четиво за животот и смртта во кој взаемно се проникнуваат фиктивното и фактографското, историјата и совремието, индивидуалните и колективните судбини, големите и малите наративи, домот и туѓината, црно-белата перцепција на стварноста и на човековото постоење воопшто. Овие универзални вистини се пренесени низ моќната, возбудлива и сугестивна нарација на Лидија Димковска, позната од нејзините претходни романескни остварувања.

Романот има една историска и една актуелна димензија; демонот на историјата се повторува, во игра е не само сенката на фашизмот од Втората светска војна, туку и неговото наследство во современиот политички дискурс на нашите балкански простори. Нарацијата реферира на некои вистински, реални, историски настани и личности, од една страна, но од друга, и на некои актуелни случувања во европски (и светски) рамки, како што е миграциската криза, на пример.

Структуриран како дневнички записи во кои хронотопски се вкрстуваат историското време и современоста, Сплит и Сицилија, животите на бабата и внуката кои имаат идентично и мошне симболично име – Неда, романот Но-Уи промовира една исклучителна култура на сеќавањето, имплицира потрага по идентитетот, дава вонредна слика за миграциската психологија и за копнежот по вдоменост во јазикот и културата…

Жирито образложува дека романот „Но Уи“ е новела за животот на луѓето со „погрешни“ потекла (или, погрешно транскрибирани имиња), кои мораат успешно да се прикриваат, или, доживотно и макотрпно да се правдаат, не само пред другите, туку и пред себеси.

Во последната реченица од романот, помладата Неда, укажува на самото симболично (онтолошко) двојство и располовеност во своето име, што, во крајна инстанца, во себе го рефлектира двојството меѓу животот и смртта.

„Димковска, во ова актуелно романескно дело, како впрочем и во своите претходни остварувања, убедливо и суверено ја транскрибира онтолошката равенка на животот како неотповикливо странствување и из-местеност (но, и трајна подвоеност) меѓу старото и новото „дома“ (на пример, во исказот „преселбата е крст, што ти го сече срцето на два дела“), а, уште подрастично (и пострашно) – вкрстувањето на домот и странството.

Отаде, романот симболично се темели на принципот на удвоеност, на повеќе свои рамништа, почнувајќи веќе од самиот наслов, кој алудира на вечната амбивалентност, распнатост, не-сводливост помеѓу: да и не, помеѓу „нас“ и „другите (во нас)“, меѓу црното и белото – како во животот, така и во писмото ( индикативно двојство, што е впрочем видливо и во насловот од последната поетската збирка на авторката – „Црно на бело“).

Овој принцип на удвојување опстојува во самата постапка на градење на ликовите во делото: во огледалното повторување на нивните имиња – бабата Неда (чијашто ултимативност во името како да ги предодредува ултимативноста и на нејзините животни избори и постапки) – која е главна хероина во приказната и нејзината, истоимена внука Неда која е раскажувач и свидетел на нејзината необична животна судбина.

Но, топлата интимност, што неусилено го проткајува романот на Димковска, како и вродената, медитеранска питомост на главните ликови (обете – Неди) на крајот, сепак, успева, ако не да ги победи и совлада, тогаш, макар да ги залечи лузните од еден противречен и насилен свет, каков што е нашиот денес“, стои во образложението доставено од комисијата.