Четири училишта во државата ќе влезат во Пилот проектот со кој ќе се изучува Сеопфатно сексуално образование. Се уште не се знае кои училишта ќе влезат во програмата, но тоа ќе бидат училишта со мешан етнички состав и од различни средини
Четири училишта од рурална и урбана средина ќе влезат во Пилот проектот за Сеопфатно сексуално образование (ССО), чија реализација треба да започне во септември 2021.
Се уште не се знае кои училиштата ќе влезат во програмата, но секако тоа ќе бидат училишта со мешан етнички состав кои ќе ги избере Бирото за образование, вели Бојан Јовановски извршен директор во ХЕРА-Асоцијација за здравствена едукација и истражувања.
„Наставниците ќе се пријавуваат по сопствена желба и мотив, тие што се помотивирани да го работат тоа без разлика кој предмет предаваат во училиштата и секако ќе треба да поминат низ соодветна обука. Пилот програмата е изборен предмет, а ние ќе бидеме вклучени со материјали. Можеме да дадеме поддршка но неможеме да го замениме системот“, вели Јовановски.
Пилот-програмата е резултат на двегодишната работа на работната група при Министерството за образование, Бирото за развој на образованието, Министерство за труд и социјална политика, Министерството за здравство и Министерството за финансии и ХЕРА за идентификување на национални стратегии за подобрување на содржината на сексуалното образование во наставата.
Јованoвски вели дека сѐ уште не знаат како ќе се вика предметот за Сеопфатно сексуално образование (ССО), но се знае дека ќе го изучуваат учениците во осмо и деветто одделние. Предметот нема да се оценува, наставниците треба доброволно да се пријавуваат за обука и негово спроведување. Се предлага предметот да има вкупен фонд од 36 часа годишнo.
Токму истражувањето кое го направи ХЕРА во јули годинава покажува на големата потреба од воведување на Сеопфатно обрзаование во училиштата.
Истражувањето покажува дека исклучително висок процент од родителите, кој се движи меѓу 82% и 96%, се согласуваат младите да изучуваат теми кои се дел од сеопфатното сексуално образование. Најголема согласност (95%) постои за теми поврзана со Заштита од насилство врз жените, сексуалното насилство и насилството на социјалните мрежи, услуги и медицинска помош при ризик од сексуално преносливи инфекции и ХИВ, заштита од несакана бременост, механизми за заштита на сексуални и репродуктивни права, промени во пубертетот.
Иако е со висок процент (82%), сепак најмала согласност од понудените теми родителите покажуваат за значењето и давање на согласност на партнерот/ката при влегување во сексуален однос, особено првиот.
Анкетата била спроведена на примерок од 800 родители/старатели. Согласно препораките на УНЕСКО, моделот на сеопфатно сексуално образование ги вклучува следниве теми кои треба да бидат изучувани во образовниот систем, а адаптирани на возраста и потребите на децата: Род, врски и односи, тело и слика за своето тело, сексуално и репродуктивно здравје, сексуалност, насилство и граѓански аспекти.
„Истражувањето покажа дека нема значителни разлики во согласноста кај родителите на понудените теми од сеопфатното сексуално образование во однос на полот, возраста, средината на живеење или економскиот статус. Етничката припадност на родителите исто така нема значајно влијание за воведување на содржини за сексуално образование. Имено, кај родителите од македонска етничка припадност прифаќањето за изучување на сите теми од сексуалното образование се движи меѓу 90% – 97%, додека кај родителите Албанци меѓу 81% – 95%““, вели Бојан Јовановски од ХЕРА.
Согласно мерените ставови за сеопфатното сексуално образование, родителите сè уште во значителна мера (меѓу 34% – 36%), ги поддржуваат традиционалните улоги на мажите и жените во општеството, а за повеќе од половината (59%) хомосексуалноста сè уште не е општествено прифатлива. Ова укажува дека прашањата поврзани со различностите, сексуалната ориентација и родовата еднаквост, односно прашања кои се изучуваат во рамки на темите за Граѓански аспекти и Род треба да бидат прилагодени за возраста со цел градење на позитивни вредности во однос на сексуалните идентитети и еднаквоста на жените и мажите, но и намалување на стигмата и дискриминацијата кон одредени групи на граѓани во општеството.
„Ако некогаш требаше многу мака, сега сами ни звонат родителите и наставниците за прашања поврзани со Сеопфатното сексуално образование. Вкупно 1330 млади учеле за ССО во последните 3-4 години“, изјави Мери Цветковска од ХЕРА.
Владата на Седницата од 6 ноември донесе одлука да се отпочне со ССО во училиштата со реализација во 2021 година, откако претходно ќе бидат завршени сите планирани чекори: изработка на материјали за обука на наставниците, обука на наставниците и изработка и пилотирање на инструментите за евалуација на пилот програмата.
Од ХЕРА велат дека наодите од истражувањето и одлуката на Владата за пилотирање на програма за сексуално образование во основните училишта се само уште еден доказ за подготвеноста и на креаторите на политиките и на родителите за конечно воведување на сексуалното образование во наставата. Покрај изразената политичка волја од ХЕРА и препорачуваат на Владата во 2020 да одвои и буџетски средства со цел ефикасно спроведување на пилот програмата.