Кога цените растеа, бензините и дизелот беа со замрзната пониска цена, но затоа, малку-малку, па ќе ги снемаше на бензинските пумпи. Сега, кога цените на берзите паднаа, нашите цени ќе бидат замрзнати на повисоко ниво.
Весна Дамчевска
Македонија не можеше да го избегне ценовниот удар на нафтата, но Регулаторната комисија за енергетика и Владата мора да бидат промислени и да постапуваат како што треба. Не може во време кога има воена интервенција во Иран и тензии на Блискиот Исток и кога состојбата со цената на нафтата се менува од час во час, некому да му текне да го менува Правилникот за формирање на највисоката цена на нафтените деривати и место секојдневно да ја пресметува цената на горивата – да ја пресметува еднаш неделно.
Кога цените растеа, бензините и дизелот беа со замрзната пониска цена, но малку-малку па ќе ги снемаше на бензинските пумпи. Сега, кога цените на берзите паднаа, нашите цени ќе бидат замрзнати на повисоко ниво, па мошне веројатно е и бензинот и дизелот да ги има во доволни количини во таков ценовен амбиент.
Ова е дефинитивно хаос, поголем не може ни да биде. Цените на нафтените деривати се коригираат во зависност од порастот или падот на нивните цени на точно одредена берза и дополнително се коригираат со растот или со падот на курсот на денарот во однос на доларот. Формулата е ставена во компјутерот на Регулаторната комисија, па да се променат параметрите во денешно време е „една минута работа“. И трговците со нафтените деривати имаат искуство со вакви интервентни и брзи промени на цените, тоа веќе го имавме за време на енергетската криза на почетокот на војната во Украина. Арно, ама…
Првите реакции по случувањата во Иран и на Блискиот Исток буквално предизвикаа експлозија на цената. Ако на 28 февруари барел сурова нафта чинеше 63-64 долари, во петокот достигна 90 долари, а завчера во утринските часови скокна на 116 долари, но потоа, истиот ден падна на 89 долари. Но, со завчерашната одлука, Регулаторната комисија го зеде предвид седумдневниот скок на цените на нафтените деривати на берзите и на курсот на доларот. Тоа одеднаш доведе до пораст на цената на дизелот за 14,5 денари, а на бензините за 5 денари. Скок каков што не се памети.
Не дека немаше да се случи и ако кумулативно секојдневно имаше зголемување, но малку по малку, а немаше да се случи повремено затворање на бензинските, немаа да се случат редиците со автомобили, нервозите, тактизирањата на нафтените компании и фрлањето прав во очи со разни изговори. Така немаше да се случи по последниот пад на цените на нафтата на берзите да чекаме корекција дури следниот понеделник, ден што Регулаторна го одбра да се изјаснува. Освен ако Регулаторна не сфати каква глупост направи, па повторно да го смени Правилникот.
Наглиот скок на цените на горивата што ни се случи завчера има повеќе шанси да ги зголеми цените на сите други производи и да ја подгрее инфлацијата, и тоа само што се потсмири достигнувајќи во февруари 2,9 проценти на годишна основа. Цените на нафтата на берзите паѓаат, но не и нашите. Минатата недела само привидно се купи време со пониските цени на горивата. Дури успеавме да имаме и значајно пониски цени од регионот, за што се пофали и премиерот Христијан Мицкоски. Тоа, пак, направи на граничните пумпи гориво да точат жители од околните земји и набргу нашите граѓани да останат без капка гориво.
Иако од сите страни стигнуваат оптимистички прогнози дека САД ќе стави крај на последниве геополитички тензии, ако сепак тоа не се случи и ако продолжи растот на цената на нафтата, има законски механизми што може да се применат за да стигнат горивата со пониска цена до граѓаните. Тоа е намалувањето на акцизата и на данокот на додадена вредност, нешто што е веќе видено. Намалувањето на акцизата е можно за 2 или за 3 денари, и се врзува со надминување на конкретна цена на конкретна берза на бензинот или на дизелот. Она од што граѓаните може да видат повеќе аир е намалувањето на ДДВ-тo од 18 на 5 проценти. Последиците за буџетот, пак, се ублажуваат со самиот раст на цените на нафтените деривати. Но, секако и овие математики треба некој да ги направи и брзо да реагира.
Текстот е сопственост на Слободен печат.мк