OTKAZI, SMJENE…
Sve se promijenilo preko noći, ‘tvornica laži‘ urušila se u samo mjesec dana!
Najpopularniji televizijski kanal u Mađarskoj TV2 je otpustio svog direktora nakon izbora te ukinuo svoju glavnu informativnu emisiju. Nisu jedini
Медиумската империја што ја изгради унгарскиот премиер Виктор Орбан за време на неговите 16 години на власт почна нагло да се урива само неколку недели по неговиот изборен пораз.
Победата на лидерот на опозицијата Петер Маѓар на априлските избори предизвика вистински шок во медиумите, кои со години се сметаа за столб на политичката моќ на Орбан. Споделете ја веста: Промените дојдоа речиси преку ноќ. Во водечките провладини медиуми започнаа отпуштања, промени на уредници и откажување на емисии што беа симбол на ерата на Орбан. Најгледаната телевизиска станица во Унгарија, TV2, го отпушти својот директор веднаш по изборите, а нејзината главна информативна програма беше укината набргу потоа.
Сопственикот на телевизијата, Миклош Васили, познат како сојузник на Орбан, тврдеше дека емисијата е затворена поради „слабеење на брендот“. Слични превирања го погодија и порталот Index.hu, кој со години беше наклонет кон поранешниот премиер. Главниот уредник беше отпуштен откако порталот призна дека објавил лажен документ претставен како таен економски план на партијата Тиса на Петер Маѓар.
Документот беше важен дел од кампањата на Орбан против опозицијата, но се покажа дека не е поврзан со вистинската програма на партијата на Тиса. Во исто време, забележителна е промената во тонот на државната телевизија. Според анализите на унгарските истражувачки центри, јавниот сервис со години го фаворизирал Орбан и ја прикажувал опозицијата во негативно светло, но само неколку дена по изборите, известувањето значително се променило.
Опозициските политичари почнале почесто да добиваат простор, а Петер Маѓар за прв пат бил поканет во програмата на државната телевизија, каде што отворено ги критикувал новинарите за претходно игнорирање на опозицијата, пишува „Јутарњи лист“ .
Унгарецот, кој за време на кампањата ја нарече државната медиумска служба „фабрика на лаги“, најави обемни реформи на медиумскиот систем. Тој вети нов закон за медиумите, поголема слобода на печатот и формирање независно тело кое ќе ја контролира работата на јавниот сервис. Уште на првиот ден како премиер, тој нареди итна ревизија на финансирањето на државните медиуми.
Брисел внимателно ја следи ситуацијата во Унгарија, бидејќи слободата на медиумите со години е една од главните точки на конфликт меѓу владата на Орбан и Европската Унија. За време на неговото владеење, многу приватни медиуми беа затворени или завршија во рацете на бизнисмени блиски до владата, додека државните медиуми стануваа сè повеќе под контрола на владата.
Особено важен дел од системот на Орбан беше медиумскиот конгломерат КЕСМА, кој собира речиси 500 медиумски куќи, вклучувајќи ги речиси сите регионални весници во земјата. Унгарецот сега најавува крај на огромните државни субвенции и договори за рекламирање што го одржуваа тој систем. Аналитичарите предупредуваат дека ова може да доведе до затворање на многу локални медиуми кои зависеа од државни пари.
Поранешна новинарка на државната телевизија откри каков бил притисокот во редакциите за време на владеењето на Орбан. Таа изјави дека уредниците честопати барале сториите да бидат прилагодени за да одговараат на наративот на владата, вклучително и обидите да се прикажат мигрантите како закана по здравјето на општеството. Иако промените изгледаат драматични, експертите предупредуваат дека целосната трансформација на унгарскиот медиумски систем нема да биде лесна.
Професорот по медиумско право Габор Пољак смета дека успехот на реформите ќе зависи не само од новите закони, туку и од подготвеноста на политичката елита да прифати независно и критичко новинарство. По години речиси целосна доминација на медиумскиот апарат на Орбан, Унгарија сега влегува во период на неизвесна борба за контрола врз информациите и редефинирање на улогата на медиумите во општеството.
Извор: Јутарњи лист.хр