Повлекувањето на странски банки од Северна Македонија и нивното претопување во нови сопственички структури отвора прашања што одамна не се само банкарски. Во анализата на Љубомир Костовски, објавена на ЦИВИЛ МЕДИА, во фокусот е патот од Алфа банка и Силк Роуд до сегашното ширење на белградската Алта банка на македонскиот пазар.
Алта банка влезе во земјата преку преземањето на Стопанска банка АД Битола. Во септември 2025 година Комисијата за хартии од вредност ѝ издаде дозвола за понуда за преземање, а во октомври го утврди успешното завршување на понудата. Тогаш Алта банка АД Белград стекна 345.175 обични акции, односно 88,2852 отсто од вкупниот број акции на битолската банка. Оттогаш сопственичкиот удел продолжи да расте и, според последните објавени податоци, достигна 95,266 отсто.
Токму тука Костовски ја поставува пошироката теза. Според него, не станува збор само за купување банка со релативно скромен пазарен удел, туку и за проширување на мрежата, клиентската база и потенцијалното влијание. Следниот чекор што се споменува во јавноста е можен интерес на Алта банка за Силк Роуд банка. Народната банка, според анализата, соопштила дека нема добиено официјална информација за таква трансакција и дека евентуалните разговори меѓу банките се водат директно меѓу нив.
Можната аквизиција би имала значење и поради инфраструктурата што Силк Роуд ја наследи од Алфа банка. Костовски потсетува дека Алфа во земјата располагала со 17 експозитури, од кои седум во Скопје. Според неговата анализа, токму територијалното проширување и пристапот до поширока база на клиенти може да бидат поважни од самата капитална вредност на евентуалната трансакција.
Историјата на Силк Роуд банка дополнително ја храни политичката димензија на анализата. Банката потекнува од Кредитна банка АД Скопје, која во 2000 година ја презеде грчката Алфа банка. Во мај 2016 година Алфа банка го продаде целиот свој удел во македонската банка на швајцарската Силк Роуд капитал, што го потврдуваат и Алфа банка и Народната банка.
Тогашната опозиција, СДСМ, го критикуваше процесот поради недоволна транспарентност и отвори прашања за деловните врски на лица поврзани со купувачот со тогашната влада. Народната банка тврдеше дека инвеститорот бил целосно идентификуван пред регулаторот.
ЦИВИЛ и претходно го следеше овој процес во повеќе анализи и извештаи, меѓу нив и во извештајот за хибридни закани „Боиште на наративи“, објавен во октомври 2025 година. Тоа го поставува банкарското преструктуирање и како прашање на економско, политичко и институционално влијание.
Костовски прави паралела меѓу политички неизвесната 2016 година и сегашниот момент во Србија, каде парламентарните избори се закажани за 25 октомври 2026 година. Неговата поента не е дека двата случаи се идентични, туку дека промените во политичкото и деловното опкружување можат да влијаат и врз стратегиите на финансиските групации.
Оттаму, прашањето е пошироко од една банка или една трансакција. Станува збор за тоа кој го пополнува просторот кога старите играчи се повлекуваат, како се концентрира сопственоста и до каде се протегаат врските меѓу банкарството, капиталот и политичката моќ.
Д. Е.
Извор: ЦИВИЛ МЕДИА | Сите права се задржани.