Протерувањето на Михаил Звинчук, основач на влијателната руска пропагандна мрежа „Рибар“, од Црна Гора и неговото заминување во Србија отвора нови прашања за руските операции на информациско влијание на Западен Балкан, но и за постапувањето на безбедносните институции.
Во опсежното истражувачко-аналитичко досие „Протеран од Црна Гора, засолнет во Србија: Михаил Звинчук и руските мрежи за влијание на Балканот“, Тимот на ЦИВИЛ за мониторинг на хибридните закани (CHTM) ги анализира околностите на приведувањето, руските реакции, меѓународните санкции против Звинчук и регионалните врски на неговата мрежа.
Звинчук, неговата сопруга и тројца соработници беа приведени на 9 октомври во црногорското приморско место Рисан. По безбедносната обработка, властите ги протераа поради проценета закана за националната и внатрешната безбедност.
Според информации што црногорскиот весник Vijesti ги добил од безбедносни извори, постојат сомневања дека групата подготвувала медиумски содржини насочени кон претставување на европските интеграции на Црна Гора како штетни за нејзината економија и националните интереси. Звинчук ги отфрла сомневањата и тврди дека снимале документарен филм за историските и верските врски на Русија со балканските народи.
Но зошто групата, наместо во Русија, замина токму во Белград?
Србија не ги применува главните европски санкции против Русија, а Звинчук веќе има воспоставено контакти и активности во Србија и Република Српска. Во Белград функционираат и регионалните редакции на руските државни медиуми „Спутник“ и „РТ Балкан“. Документирана е и институционална соработка меѓу српските и руските разузнавачки структури.
Сепак, нема јавно потврдени докази дека српските власти му обезбедиле политичка заштита или однапред договорено засолниште.
Кој е човекот што го придружуваше рускиот амбасадор до аеродромот во Подгорица?
Звинчук е поранешен припадник на руските вооружени сили и основач на медиумската мрежа „Рибар“, која има повеќе од милион следбеници на Телеграм. Тој е под санкции на Европската Унија, додека американскиот Стејт департмент нуди награда до 10 милиони долари за информации поврзани со активности на „Рибар“ во операциите на странско мешање во американските избори.
Реакциите од Москва беа остри, вклучително и заканувачки пораки од Дмитриј Медведев.
Но случајот отвори и непријатно прашање за Подгорица: дали со брзото протерување на санкционираниот Звинчук, и тоа во земјата што самиот ја избрал, црногорските власти практично му овозможиле да избегне понатамошна истрага? Санкциите не претставуваат автоматски налог за апсење, но остануваат прашањата за зачувувањето на доказите и меѓународната безбедносна координација.
Анализата на ЦИВИЛ ги разгледува и регионалните активности на „Рибар“, документираните врски со Србија и Босна и Херцеговина, како и прашањето за евентуално присуство во Северна Македонија, за кое засега нема независно потврдени докази.
Што навистина правела групата во Црна Гора, зошто Белград бил избран како следна дестинација и дали протерувањето ја отстранило безбедносната закана или само ја преместило преку границата?
Овие и други аспекти се обработени во целосното истражувачко-аналитичко досие на CIVIL | Hybrid Threats Monitoring (CHTM).