За последната деценија од 2010 до 2019 година, т.е. последната година пред избувнувањето на пандемијата на коронавирус, имавме континуиран раст на бројот на Бугари од Северна Македонијакои сакаат да студираат во нашите високообразовни институции. Ако во 2010 година нивниот број беше околу 500, во 2019 година се удвои и достигна над 1.000. Во пандемиските години 2020-2021 година имаше сериозен пад, но тоа не беше поради смртоносната болест, бидејќи сите што сакаа можеа да влезат на универзитет со онлајн пријавување, пишува бугарската новинска агенција БГНЕС.
Причините за сериозниот пад, според БГНЕС се законските измени во Бугарија и немањето активен орган за нивно менаџирање, бидејќи предвиденото консултативно тело се уште не почнало со работа.
„По 2019 година бугарската држава ги менува условите за документите со кои можат да аплицираат доброволните Бугари од Северна Македонија. Овие промени имаат негативно влијание врз потенцијалните кандидати за студенти“, се вели во написот.
Новинската агенција понатаму објаснува дека студентите од Македонија можат да аплицираат според два законски члена – 103 и 228. Повеќето од нив го избираат 103. Според него, тие ги уживаат сите привилегии што ги имаат другите бугарски студенти – добиваат стипендија, не плаќаат семестар и студентски дом. Оваа уредба предвидува дека тие мора да го докажат своето бугарско потекло со официјални документи на бугарската држава или институции издадени на нивните предци.
Проблемот е, според БГНЕС, што повеќето од нив немаат такви документи. „Овде треба да се има предвид дека станува збор за црковни акти на Бугарската егзархија во периодот 1871-1919 година, уверенија за доделување бугарски ордени и ордени, воени книшки за учество во трите војни за национално обединување (1912-1918), документи на бугарските училишта. Сепак, многу од нив се или изгубени или уништени. Важно е да се нагласи дека во периодот по 1918 година, со мала разлика помеѓу 1941-1944 година, Македонија била под српска окупација, а Бугарите биле прогонувани, ставани во затвори и логори или едноставно масакрирани. Многу Бугари беа принудени да го уништат секој документ што би можел да зборува за нивното бугарско потекло, доколку сакале да ги спасат своите животи и животите на своите најблиски“, се наведува во написот.
Според БГНЕС тоа е причината за драстичниот пад на бројот на студенти од Македонија кои се чувствуваат како Бугари, меѓу 2019 и 2022 година.
„На ова се додава уште еден проблем. Бугарската држава инсистира податоците од овие бугарски документи да се совпаѓаат со југословенските и македонските. Но, во многу случаи нема такви совпаѓања, бидејќи српските власти ги смениле датумите на раѓање на лицата кои биле посрбени.Така, на пример, Иван станува Јован итн., а датумот на раѓање 1 јануари се „преместува“ на 2 јануари. Овие разлики им даваат причина на актуелните власти во Бугарија да одбијат да ги примат македонските Бугари за студенти. Ова доведува до драстичен четирикратен пад на бројот на луѓе кои сакаат да студираат во нашата земја. За минатата 2022 година само 273 студенти од Северна Македонија ја избрале Бугарија, т.е. четири пати помалку отколку во 2019 година“, велат во написот.
БГНЕС притоа ги повикува органите во Бугарија да го разрешат овој проблем бидејќи решението го очекуваат многу институции и граѓани „меѓу кои и нашите браќа кај Вардар“. „Студентите се само мал дел од нив, проблемот ги погодува и другите групи граѓани со бугарска самосвест и потекло од Северна Македонија кои сакаат да се населат кај нас поради бизнис или од некоја друга причина“, заклучува новинската агенција.