Шинди Милер-Еренвалд имала само 14 години кога била депортирана во Аушвиц. Сè што преживеала таму го запишала во својот дневник што сега е изложен во германскиот Историски музеј во Берлин. Документ – сведоштво за хорор.
Шинди Милер- Еренвалд денес живее во Израел. Тоа не беше така отсекогаш. Пролетта во 1944 година, оваа тогаш 14-годишна девојка беше заробена од нацистите и депортирана во логорот Аушвиц-Биркенау, каде беше принудена на присилна работа. Нејзиното семејство беше убиено. И покрај опасноста за нејзиниот живот, девојчето запишувало сè што преживува во логорот.
„Дури денес имам прилика да му ја раскажам на светот мојата приказна. Наскоро ќе умрам и не сакам да бидат заборавени сите оние луѓе кои беа убиени“, вели сега оваа 90-годишна жена, еден од последните сведоци на Холокаустот, по 75 години од нејзиното ослободување од Аушвиц-Биркенау.
„Дел од моето срце е скршено“
На 54 страници, таа го документирала хоророт таму: нејзиното мачеништво, како и на нејзиното семејство и на стотици илјади Евреи, започнува на 19 март во 1944 година, кога Вермахтот вмаршира во Унгарија. Со „Операцијата Маргарете“, германските трупи го окупираат и малиот град Галанта (кој денес е дел од Словачка) во кој живееле и Еренвалдови. Исходот: дискриминација, изолација и гетоизација на Евреите.
Шинди запишува сè што мисли и чувствува. На денот на депортацијата во јуни во 1944 година таа запишала:
„Се пакуваме. Секој има нешто в рака. Брзање. Брзање. Мора да се излезе од станот… Силен тресок од вратата. Слушам клуч во бравата… Дел од моето срце е скршено..”
Во гратчето Галанта, во близина на австриската граница, кое имало 4.000 жители, околу 1.200 биле дел од големата еврејска заедница, на која ѝ припаѓало и семејството на Шинди. Малото гратче беше дел од Австро-Унгарија до крајот на Првата светска војна во 1918 година. По 1920 година ѝ припаѓаше на Чехословачка, а по 1938 година повторно стана дел од Унгарија.
Во семејството Еренвалд се зборувало унгарски, германски и словачки. Таткото Леополд Еренвалд (54) имал винарија, мајката Сесилија помагала во семејниот бизнис. Шинди е меѓу најмалите деца. Во куќата живееле и сестрите Јити (20) и Дори (12), како и браќата Руви (25) и Бери (17). Двајцата постари браќа се бореле на Источниот фронт.
Записи и покрај заканата по живот
Во товарните вагони на „Специјалниот воз“ семејството е донесено во Аушвиц-Биркенау. При селекцијата која таму ја спроведувале нацистите, родителите на Шинди, бабата и дедото, како и браќата и сестрите се испратени во смрт. Таа, пак, била испратена на принудна работа во една фабрика за оружје. Листовите од нејзиниот дневник – стуткани парчиња хартија – ги зема со себе.
Во фабриката за оружје „Карл Дил“ во Пешице, близу Вроцлав, таа ги собирала фрлените хартиени картички и на нив ги пренесувала записите од својот дневник. И покрај заканата по нејзиниот живот, успеала да ги сокрие записите сè до нејзиното ослободување во мај во 1945 година. Шинди, сестра ѝ Јити и братот Језезил се единствените преживеани од нејзиното семејство.
Личното сведоштво дел од музејската поставка
Во соработка со издавачката куќа „Аксел Шпрингер СЕ“, германскиот Историски музеј во Берлин (ДХМ) за првпат го изложи овој личен запис за прогон, депортација и убиство на унгарските Евреи. Издавачката куќа „Шпрингер“ сними и документарен филм – „Дневникот на Шинди“. Изложбата во музејот – „Депортација во Аушвиц – записите на Шинди Еренвалд“ е отворена од 23 јануари оваа година и дел е од постојаната поставка на музејот. Повод е 75-годишнината од ослободувањето на концентрациониот логор Аушвиц-Биркенау на 27 јануари 1945 година.
