Една вест од Кина беше доволна инвеститорите за неколку часа да избришат милијарди долари од вредноста на најголемите светски производители на чипови. Стравот на берзите е дека Пекинг можеби е поблиску од очекуваното до производство на сопствена опрема за чипови и дека наскоро би можел посериозно да им конкурира на американските, европските и азиските технолошки гиганти.
Најтешко помина Јужна Кореја. Индексот KOSPI во вторникот, 28 јули, потона за 10,84 проценти, а тргувањето беше запрено на 20 минути за да се спречи панично продавање. Акциите на „Самсунг електроникс“ загубија околу 14 проценти, додека „СК Хајникс“ падна за 14,7 проценти. Двете компании имаат толку големо учество во индексот што нивниот пад го повлече надолу речиси целиот корејски пазар.
Ударот не остана само во Сеул. Јапонскиот производител на мемориски чипови „Киоксија“ загуби повеќе од 18 проценти, тајвански „Медиатек“ речиси 10 проценти, додека акциите на TSMC се намалија за околу три проценти. Јапонскиот Nikkei 225 падна за околу четири проценти, а тајванскиот Taiex за 4,7 проценти.
Зад наглата распродажба стои информацијата дека кинеска компанија поддржана од државата започнала да произведува сопствени машини за таканаречена потопна DUV-литографија.
Станува збор за исклучително сложена опрема со која, со помош на светлина, врз силиконските плочки се „цртаат“ микроскопските електронски кола од кои се создаваат чиповите. Без вакви машини не може да има современо производство на полупроводници.
Според информациите објавени од „The Information“, кинеската компанија планира да произведе пет вакви машини годинава и уште 20 во 2027 година. Како можни купувачи се наведуваат најголемите кинески производители SMIC, Hua Hong и CXMT.
Тоа е важно затоа што овој пазар со години е речиси целосно контролиран од холандската компанија ASML. Американските и холандските ограничувања требаше да ѝ го отежнат на Кина пристапот до напредната опрема и да го забават развојот на нејзината индустрија за чипови.
Доколку кинеските машини навистина можат сигурно да работат во големи фабрики, ефектот од западните забрани би бил значително намален. Кинеските компании би можеле побрзо да го зголемат производството, а поголемата понуда на чипови би можела да ги намали цените и профитните маржи на сегашните лидери.
Сепак, сè уште нема доволно објавени податоци за брзината, прецизноста и сигурноста на кинеската опрема. Производството на неколку машини не значи дека тие веднаш можат да ја заменат технологијата на ASML, која е тестирана во илјадници производствени циклуси. Дел од аналитичарите сметаат дека берзанската реакција е претерана и дека Кина ќе има потреба од години за да достигне масовно и стабилно производство.
Дополнителен притисок создаде излегувањето на берзата на кинескиот производител на мемориски чипови CXMT. Компанијата собра 8,6 милијарди долари преку најголемата понуда на акции во Азија годинава, а нејзините акции на првиот ден од тргувањето во Шангај скокнаа за околу 466 проценти.
CXMT произведува DRAM-меморија, која се користи во компјутери, телефони, сервери и центри за податоци. На овој пазар со години доминираат „Самсунг“, „СК Хајникс“ и американски „Мајкрон“.
Инвеститорите не се исплашија толку од сегашните приходи на CXMT, колку од парите што компанијата сега ги добива за нови фабрики, истражување и проширување на производството. Поголемите капацитети можат да донесат вишок мемориски чипови, пониски продажни цени и послаба заработка за корејските конкуренти.
Стравувањата од Кина доаѓаат во момент кога инвеститорите веќе се прашуваат дали огромните вложувања во вештачката интелигенција можат да продолжат со истото темпо. Дополнителна нервоза создаваат и поевтините кинески модели на вештачка интелигенција, кои покажуваат дека дел од задачите можеби ќе можат да се извршуваат со помалку скапа компјутерска опрема.
Затоа берзанскиот пад не е доказ дека „Самсунг“, „СК Хајникс“ или другите технолошки гиганти одеднаш останале без клиенти. Тој покажува дека инвеститорите почнаа да пресметуваат нов ризик: што ќе се случи со цените и профитите доколку Кина стане голем производител не само на чипови, туку и на машините потребни за нивно производство.