Климатските промени и нивните последици станаа наша реалност, која се манифестира на различни начини. Ние сме првата генерација што сериозно се соочува со последиците од климатските промени. За жал, човекот предолго е фокусиран на личниот развој и на создавање услови за поудобен живот и во таа желба за удобност и леснотија, се отуѓи од природата. Нашата отуѓеност ни се врати како бумеранг во форма на климатски промени кои претставуваат сериозна закана по нашите животи.

Ова лето, шумски пожари беснеат низ Европа, а температурите во одредени области на југот на Европа надминуваат и 45 °C, што дополнително ја разгорува опасноста од пожар. Медитеранот гори. Сцените на опасни огнени елементи и противпожарни мисии доаѓаат од долга лента која се протега од Мароко до грчкиот остров Крит. Шумски пожари ја зафатија и Италија, а на 13 јули во Португалија беа измерени 47 °C, што е нов национален температурен рекорд за јули. Слична е состојбата и во соседна Шпанија. Таму илјадници пожарникари се ангажирани во контролирањето на триесетина шумски пожари. Два големи пожари, кои ги зафатија боровите шуми на брегот на Атлантскиот Океан во Франција, предизвикаа евакуација на над 14 илјади луѓе. Од 17 јули гори и словенечкиот карстен регион на границата со Италија, а регистрирани се пожари и во Хрватска, Унгарија, Босна и Херцеговина и Грција. Обединетото Кралство го издаде својот прв црвен метеоролошки аларм за екстремни горештини, бидејќи на 19 јули за прв пат во историјата на мерењето, живата во термометарот надмина 40 °C.

Photo: Glas.mk

Речиси идентична беше сликата и претходните години. Ситуацијата не е поразлична ниту во Северна Македонија. И ние веќе ги чувствуваме последиците, сведоци сме на природни катастрофи со тешки последици кои минатото и ова лето ја зафатија нашата земја.

Сите овие настани во светлината на климатските промени стануваат се почести и погубни. Програмата на Обединетите нации за животна средина (UNEP) предупреди дека светот може да се соочи со 50% повеќе шумски пожари до крајот на векот.

Од горенаведеното може да заклучиме дека климатските промени претставуваат сериозна егзистенцијална закана за Европа и светот. Тие не застануваат на границите и ниту една земја не е поштедена од нив. Затоа, потребна е заедничка акција на глобално ниво.

Токму поради тоа на минатогодишниот самит на НАТО, во завршниот документ, коминикето од самитот, климатските промени за прв пат се споменаа како глобална безбедносна закана. Лидерите на НАТО се согласија значително да се намалат емисиите на јаглерод диоксид од воените активности и инсталации без да се наруши безбедноста на персоналот и оперативната ефикасност. На Самитот беше одобрен Акциски план за спроведување на Агендата на НАТО за климатски промени и безбедност, со чија имплементација ќе се зголеми свесноста за последиците од климатските промени. И на овогодинешниот самит, одржан во Мадрид, Шпанија, лидерите на земјите членки повторија, поточно потврдија дека климатските промени и понатаму остануваат високо на агендата на НАТО.

Од друга страна, Европската Унија демонстрира лидерство и дава пример во борбата против климатските промени. ЕУ ги направи климатските промени централна компонента на својата надворешна политика. ЕУ и нејзините земји-членки се најголемите светски даватели на јавно финансирање за климатските промени, придонесувајќи за климатските активности и пошироко.

Земајќи го во предвид фактот дека повеќе од 90% од луѓето во ЕУ се државјани на земји членки на НАТО, а државите на двете организации се соочуваат со истото безбедносно опкружување и истите безбедносни предизвици, доаѓаме до заклучок дека НАТО и ЕУ мора да ја продлабочат соработката по ова прашање. Ни треба конкретен одговор на глобално ниво. Двете организации, заедно со останатите мултилатерални и регионални организации мора да ги зајакнат политичките консултации и да ја зголемат соработката за прашања поврзани со климата, односно климатските промени.

Пишува: Игор Дамјановски