За девет месеци, четворица Роми починале во македонските затвори. Нивните семејства поднесоа заедничка тужба против Управата за извршување санкции и Министерството за здравство за дискриминација во нивниот пристап до здравствена нега и заштита што сметаат дека е причина за смртта на членовите на нивните семејства.
Семејствата пред судот ќе ги застапува Европскиот Центар за правата на Ромите.
„Андриас Реџепов и Јусинов Ердал умреле од предозирање со комбинација од метадон и бензодијазепами, иако ниту еден од нив не бил вклучен во програмата за метадонска терапија. Беким Демир наводно умрел од труење со таблети ’Празин’ откако му била дадена некоректна доза од страна на медицинскиот персонал. Суткие Мустафова умрела откако нејзините претходни здравствени компликации биле игнорирани и таа била обвинета дека ја лажира болеста, поради што персоналот ја повлекол навремената медицинската нега. За време на аутопсијата, во телото на Суткие била пронајдена висока доза на бензодијазепами.
И Управата за извршување санкции и Министерството за здравство се одговорни за обезбедување квалитетна здравствена нега на затворениците. Семејствата ги тужат овие институции за директна и индиректна дискриминација, бидејќи лошиот квалитет на здравствената нега во македонските затвори диспропорционално влијае на ромските затвореници“, пишува во тужбата подготвена од ЕЦПР.
Кои се случаите
Андриас Реџепов кој имал 21 година починал на 11 март лани во затворот Идризово, под сомнителни околности велат во ЕЦПР. И покрај тврдењата на затворските служби, дека починал од прекумерна употреба на дрога, мајката на Реџепов вели дека нејзиниот син пред да почине бил претепан од затворските чувари. И претставникот на ромската заедница во Шуто Оризари, Геге Демировски кажал дека има докази дека затворските стражари брутално го тепале Реџепов на скалите во затворот пред да го однесат во соба каде што продолжиле да го малтретираат.
ЕЦПР бара македонските власти да спроведат истрага која ќе ги утврди причините за смртта на Андриас. За нив е нејасно како може се поголем број затвореници да умираат од предозираност, кога метадонската терапија им ја даваат затворските чувари .
Десет дена по смртта на Андриас, на 22 март во затворот во Штип починал 25 годишниот Ердал Јусинов. Еден ден пред да почине, тој се жалел на болка во главата. Докторот, според сведоштва на ЕЦПР најпрво одбил да го лекува и го нарекол „циганско копиле“ за потоа да му даде апчиња без рецепт.
Изворите на ЕЦПР велат дека на 17-ти март, докторот му дал непозната доза на необележани апчиња без рецепт, што ги примал се до денот кога починал. Според сведоштва, четири часа пред неговата смрт Јусинов барал прва помош, но не ја добил .
На 7 јуни 2017 година, во една од ќелиите во затворот Идризово починала Суткие Мустафова од Струмица. Таа била осудена на 8 години затвор. Била уапсена од 2012 година, а во изминатите неколку години, поради нејзината лоша здравствена состојба, била пренесувана во болницата повеќе од 20 пати.
Живко Пејковски, поранешниот директор на затворот изјавил дека затвореничката се жалела дека има болки во градите и други болки, поради што повеќепати била транспортирана до скопските клиники, но секогаш ја враќале во затворот. Во текот на ноќта на 7 јуни, нејзината состојба се влошила била повикана брза помош, но лекарот само ја потврдил смртта рекол Пејковски.
На 25 декември 2017 година во затворот Идризово починал 39-годишниот Беким Демир. Официјално, тој починал од предозирање. Но, според ЕЦПР и овој случај е сомнителен, бидејќи Демир неколку часа пред да почине се јавил на семејството и им кажал дека има тешкотии при дишењето откако лекарот во затворот му дал две инјекции од кои се чувствувал парализирано. Го замолил своето семејство да дојде во затворот за да го спаси. Беким отслужувал 3-годишна казна затвор за кражба и немал сериозни здравствени проблеми пред да биде примен во КПУ Идризово.
Од ЕЦПР велат дека доколку судот не донесе задоволителна пресуда, правдата ќе ја бараат пред Европскиот суд за човекови права.
Според податоците од Управата за извршување санкции, Ромите претставуваат 16% од затворската популација во Македонија, а истовремено и 50% од смртните случаи во затворите во 2017 година (четири од осум).
Колективната тужба на семејствата е поднесена на 29 март до Основен Скопје 2.
НОВА во јануари годинава пишуваше за сите овие случаи, врз основа на податоците од ЕЦПР. И тогаш овој Центар тврдеше дека смртта е сомнителна и најавија дека случаите ќе ги изнесат пред суд, како дел од колективна тужба која вклучува смрт на тројца други затвореници Роми против Управата за извршување санкции при Министерството за правда