Често се вели дека наставниците треба да се третираат како херои во едно општество со оглед на нивната одговорност за развојот и едукацијата на идните генерации но иронично кога ќе се погледне нивната плата тие и понатаму се далеку од тоа како општествата гледаат на нив.
Минатиот месец наставничкиот кадар маршираше во Будимпешта во знак на протест против нискиот стандард со кој живеат наставниците. За овој месец најавен е голем штрајк на наставничкиот кадар и во Велика Британија.
Колку се платени наставниците во Европа? Кои земји ги плаќаат наставниците најмногу, а кои најмалку? И колку се променија платите на наставниците во последната деценија?
Официјалните годишни бруто почетни плати во државните училишта во основното и средно образование се движат од околу 4.233 евра во Албанија до 69.076 евра во Луксембург во 2020/2021 година, според податоците од Европската комисија/EACEA/Eurydice.
На Балканот најдобро стојат наставниците во Црна Гора со преку 9.000 евра бруто годишна плата додека наставничкиот кадар во Македонија има 7291евра. Со под 7.000 евра во регионот се Србија и Босна. Наставниците во Финска кои редовно покажуваат најдобри резултати во образованите на светско ниво се наоѓаат на средината на списокот со 30.000 евра годишна бруто плата.
Ако го оставиме настрана Луксембург каде годишната почетна плата во 2020 и 2021 беше над 50.000 евра само уште во две земји, и тоа Швајцарија (66.972 евра) и Германија (54.129 евра).
Годишната плата во Франција и Италија била помалку од половина од онаа во Германија.
Бугарија имаше најниска годишна почетна плата на наставници меѓу земјите членки на ЕУ, од 7.731 евра. Бројката е исто така под 10.000 евра во неколку други земји на ЕУ како Летонија, Словачка, Унгарија, Романија и Полска.
Балканските земји Црна Гора и Северна Македонија, кои се надвор од ЕУ, имаат повисоки плати на наставниците во однос на куповната моќ неколку земји на ЕУ. Индексот на куповната моќ (2,8) е најголем за германските наставници. Црногорците се на трето место во Европа со индекс 2,5. Македонските наставници заедно со Белгијците се на средината на листата според куповната моќ на нивните плати со индекс 1,7. Најмал стандард во однос на куповната моќ имаат настаниците во Полска со индекс 1,1.
Ако е за утеха наставниците во Македонија и Црна Гора имаат највисоки плати мерено во споредба со минималната плата во земјата. Односот се пресметува со делење на бруто наставничката плата со бруто минималната плата.
Б. Ј.