Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, се најде под остри критики од европски политичари откако изјави дека Европската Унија не може да се одбрани без Соединетите Американски Држави и дека секој што мисли спротивно „може да продолжи да сонува“.
Неговите коментари беа дадени за време на обраќање пред членовите на Европскиот парламент и доаѓаат во чувствителен момент за трансатлантските односи, откако американскиот претседател Доналд Трамп предизвика тензии со обидот да ја преземе контролата врз Гренланд од Данска. Според Еуроњуз, кризата била смирена со договор за безбедноста на Арктикот, посредуван токму од Руте.
Ако некој навистина мисли дека Европа може да се одбрани без САД – нека продолжи да сонува. Не можете. Ние не можеме. Потребни ни сме едни на други, рече Руте, додавајќи дека без американска поддршка европските земји би морале да трошат и до 10 отсто од својот БДП за одбрана и да развијат сопствен нуклеарен капацитет.
Тој истакна дека американскиот нуклеарен чадор е „крајниот гарант на слободата на Европа“ и саркастично додаде: „Без тоа – со среќа“.
Изјавите на Руте брзо се проширија на социјалните мрежи и предизвикаа силни реакции од европски политичари и аналитичари.
Како одговор, главната портпаролка на Европската комисија, Паула Пињо, изјави дека фокусот на Унијата останува на зголемување на нејзината отпорност и постепено намалување на зависноста од надворешни партнери, вклучително и во областа на безбедноста и одбраната.
Таа потсети дека ЕУ веќе успеала значително да ја намали зависноста од руски фосилни горива и дека сличен пристап се применува и во одбраната и критичните суровини. Пињо се повика и на неодамнешниот говор на Урсула фон дер Лајен, во кој беше најавена нова безбедносна стратегија со посебен фокус на Арктикот.
Најжестоките реакции дојдоа од Франција, која подолго време го промовира концептот на европска „стратешка автономија“.
Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро порача дека Европејците „можат и мора да ја преземат одговорноста за сопствената безбедност“, додавајќи дека тоа е и европскиот столб на НАТО.
Неговата позиција ја поддржа и Бенџамин Хадад, кој истакна дека Европа е најголемиот донатор на Украина и дека нема избор освен значително да ги зајакне сопствените одбранбени капацитети.
Француската европратеничка Натали Лоазо го нарече настапот на Руте „срамен момент“, обвинувајќи го дека се обидува да му се додвори на Трамп со груб тон кон Европејците.
Руте мисли дека со тоа што ќе биде груб кон Европејците ќе му се додворува на Трамп. Не ни треба фанатик на Трамп. НАТО треба да ги ребалансира американските и европските напори, изјави таа.
Во критиките се приклучи и поранешниот претседател на Европскиот совет Шарл Мишел, кој саркастично порача дека „Европа ќе се брани“ и дека „Доналд Трамп не му е татко“, алудирајќи на претходни изјави на Руте.
Изјавите на шефот на НАТО повторно ја отворија дебатата за иднината на европската безбедност и односот меѓу Европа и САД, во време кога геополитичките тензии и конфликтите ја ставаат под прашање досегашната архитектура на колективната одбрана.