Рускиот претседател Владимир Путин потпиша закон со кој се воведуваат привремени рестриктивни мерки против руските државјани кои живеат во странство, а кои се осудени во отсуство и за кои се смета дека „избегнуваат извршување на казна“.
Како што денес објавува порталот ЕУалајв, законот „За привремени рестриктивни мерки против лица кои се надвор од Руската Федерација и избегнуваат извршување на казна“е потпишан на 4 август и ќе стапи во сила веднаш по неговото објавување.
Се однесува на сите лица надвор од Русија кои се осудени според кој било член од Кривичниот законик, како и на оние против кои се донесени конечни административни одлуки според политички чувствителни одредби, вклучувајќи „дискредитирање“ на вооружените сили, кршење на правилата за статус на „странски агент“, учество во „непожелни организации“, повикување на воведување санкции против Русија или оспорување на нејзиниот територијален интегритет.
Многу од овие одредби редовно ги користат властите против антивоените активисти, независните новинари и опозициските личности кои ја напуштија земјата по почетокот на конфликтот во Украина во февруари 2022 година, оценува порталот.
Министерството за правда ќе води посебен регистар на такви лица, а главниот обвинител или неговиот заменик ќе имаат право да додаваат имиња на списокот.
По внесувањето во регистарот, лицето се соочува со мерки како што се замрзнување на банкарски сметки во Русија и блокирање на апликации за електронско банкарство и трансфер на пари; забрана за продажба или пренос на имот и возила (вклучително и преку полномошно); забрана за користење на државниот портал за услуги и електронски потписи; одбивање на повеќето конзуларни услуги во странство, вклучително и издавање или обновување на меѓународни пасоши (единствениот експлицитен исклучок е издавањето потврда со која се потврдува дека лицето е живо).
Меѓу мерките е неможноста за регистрација како претприемач или самовработен работник, добивање кредити, добивање државни бенефиции или овластување на други лица да дејствуваат во нивно име.
Правните експерти на организацијата за заштита на човековите права Прв отсек оценија дека кумулативниот ефект од овие мерки претставува „ефективно лишување од државјанство“ или „граѓанска смрт“: државата ја задржува можноста да гони лице и да бара од неа почитување на законот, а истовремено да ја лиши од практичните права што нормално се поврзани со руското државјанство.
Стотици илјади Руси ја напуштија земјата по 24 февруари 2022 година. Конзервативните проценки покажуваат дека околу 650.000 се уште се во странство. Пошироките проценки за бројот на оние што заминале (вклучувајќи ги и привремените заминувања) се движат од 800.000 до повеќе од еден милион луѓе.
Најголемиот поединечен бран заминувања – неколку стотици илјади луѓе, според некои проценки помеѓу 300.000 и 400.000 во неделите по 21 септември 2022 година – следеше по одлуката на Путин за делумна мобилизација, кога военоспособни мажи избегаа за да избегнат регрутација.
Многу други, вклучувајќи ИТ експерти, претприемачи и професионалци, заминаа претходно или подоцна од комбинација од политички, економски и деловни причини, обидувајќи се да ја продолжат работата и развојот на компаниите надвор од Русија, под ограничувањата наметнати од воената ситуација.
Новите мерки доаѓаат во време кога Русија се соочува со постојан недостиг на персонал на фронтовската линија. Руски извори и украински функционери наведуваат дека во Кремљ се зборува за можен нов бран мобилизација по изборите за Државната дума во септември 2026 година, можеби уште во октомври, што би можело да вклучува од 100.000 до 300.000 до 500.000 луѓе.
Иако конечната одлука сè уште не е донесена, а Кремљ продолжува да го истакнува „доброволното“ регрутирање преку договори, времето на донесување на законот за правата на граѓаните укажува на решеноста на Москва да ја заостри контролата врз дијаспората што ја напушти земјата токму за да избегне такви повици.