Автор: Славјанка Петровска
Реформа е често користен збор во политиката. Во говорите на преставниците на власта најчесто ќе го прочитате употребен во суперлатив кога се промовира некоја нова промена или преобразба на одредена сфера или област во општеството, додека пак во говорите на опозицијата најчесто ќе ја прочитате во контекст на изразување незадоволство затоа што промената која се случила била неуспешна или пак онаа која се најавува е осудена на неуспех.
Но, надвор од вообичаените политички разногласија околу успешноста на определена реформа, она за што се согласуваат сите општествени чинители е потребата за реформирање. Во свет кој постојано се менува под притисокот на созревањето и развојот на човекот како основна единка на општеството реформите или преобразбите се посакувани и нужно неопходни. Променувајќи се ние се хармонизираме со светските трендови и допринесуваме за развој на виталните функции на државата, а пред се економски раст и развој, бидејќи за која и реформа да зборуваме, на крајот таа се поврзува со економските текови во државата.
Токму затоа, денес економски најразвиени држави се оние кои први посегнале по структурни и суштински реформи и кои постојано вложуваат во унапредувањето на техничко-технолошките процеси, но и општествените текови.
Сепак, во процесот на реформирање постојат и „замки“ кои успешните успешно ги избегнуваат, а неуспешните „налетуваат“ и се зплеткуваат во нив. Па потоа следи процес на „поправка на штетата“ и губење драгоцено време. Иако патот до успешна реформа не е лесен и едноставен, сепак е возможен.
Кој е рецептот за успешна реформа? Сигурно не е техниката на препишување од некој успешен пример од соседството или пошироко.
Се почнува од свесноста за потребата од реформа, изразена преку недвосмислен и јасен политички став, без скриени калкулации и политичко профитирање. Потоа следува малку подолг период во кој се изработува темелна анализа за состојбите во областа која ќе биде реформирана. Кога велам темелна анализа, не мислам на долги раскази кои се засноваат на теории или успешни приказни од други држави, туку мислам на скенирање на состојбата во нашето општество. Секоја реформа на една област, несомнено предизвикува некаков вид на импликации во друга област, кои ако не ги предвидите ќе ве изненадат. Затоа во таа темелна анализа треба да се предвидат и тие импликации и планираната реформа да биде согледана во поширок контекст, исто како што треба да се анализираат и потребите и навиките на граѓаните, социјалната структура на населението, правниот систем, економската моќ, општествената одговорност.
Откако ќе ја добиете анализата, многу е важно и правилно да ја прочитате, затоа што таа треба да биде одраз на реалноста. Кога пред вас ќе ја имате сликата за реалноста во општеството и ја прифатите тогаш веќе имате успешен почеток. Соочувањето со реалноста значи дека имате можност да планирате реформа преку која ќе ги отстраните или намалите негативните влијанија кои потенцијално би можеле да ви го зазгрозат успехот на реформата.
Јавноста – клучната алка од реформскиот процес кој може да ви биде најголем сојузник или најголем противник, што зависи од тоа во кој момент ќе ја вклучите. Ако реформата ја претставите пред јавноста како готов производ, спакуван кој само треба да добие поддршка, тогаш имате противник. Но, ако јавноста е вклучена со можност да менува и предложува, па дури и тоа да бидат долги „преговори“ на соочување на аргументи, тогаш добивате сојузник.
Секоја реформа која е производ на инклузивен општествен процес е успешна, бидејќи инклузијата не значи бројност, туку квалитет. И токму затоа најмалку две страни мора да бидт вклучени, а тоа се оние за кои е наменета реформата и оние кои ќе реформираат. Всушност со нивната инклузивност вие создавате партнерски однос уште пред реформата да биде официјално претставена и промовирана, па така кога ќе биде соопштена секој од чинителите си ја препознава својата улога во тоа дело, но и во идното спроведување.
Од пристапот кој ќе го имате и стратешкиот пристап кон реформата ќе зависи дали навистина ќе направиме преобразба во определена област и таа ќе биде структурна и суштинска и ќе го има епитетот РЕФОРМА или ќе се сведеме на ФОРМАЛНО завршена обврска, потрошени време и пари.
Успехот на реформите е тежок и комплициран, но не е невозможен.