Двојазичноста деновиве повторно е актуелна тема во медиумите. Според политичкиот аналитичар Александар Кржаловски тоа е последица на предизборието.
Точно е дека самото ближење на изборите додава на драматиката, изостреноста на реакциите и нивната радикалност и дополнително, како што сме навикнале, е палење на етничкиот елемент, особено од ВМРО-ДПМНЕ и на ДУИ во смисла да ги засилат тие меѓуетнички тензии за да ќарат глас повеќе на своја сметка“, вели Кржаловски за Слободна Европа.
Големите финансиски последици, краткото време за спроведување и недостигот на потребен кадар на преведувачи се главните критики на Венецијанската комисија за Законот за употреба на јазиците. Во официјалниот извештај, Комисијата го критикува донесувањето на законот без дебата, без консензус и по скратена постапка. Категоризацијата во законот – на албанскиот јазик како „јазик кој го говорат најмалку 20% од граѓаните“ комисијата ја смета како апстрактна дефиниција која предизвикува нејаснотии во спроведувањето. Треба да стане јасно за сите кои одредби од законот се однесуваат само за албанскиот јазик, а кои за јазиците на останатите заедници.
Законот треба да се разгледа со цел да стане јасно дека граѓаните имаат право, а не обврска да ги користат јазиците на заедниците. И доколку државата обезбеди доволно финансиски извори, истакнува Венецијанската комисија, институциите треба да ангажираат значителен број на толкувачи и преведувачи со високи квалификации на македонски и албански, нешто што изгледа дека Северна Македонија го нема. Подготвувањето на потребниот кадар за целосно спроведување на законот треба да започне со реформирање на образовниот систем, препорачува Венецијанската комисија.
Членот кој го регулира спроведувањето на двојазичност во банкнотите, монетите и поштенските марки, Комисијата не го смета за преседан и истакнува неколку примери во регионот, ЕУ и надвор од Унијата. Нема судир меѓу овој член и меѓународните конвенции.
Премиерот Зоран Заев изјави дека Законот за јазиците е една од алките што не спојува во државата и така ќе продолжиме во иднина, градејќи заеднички ставови за сите препораки од Венецијанската комисија да имаат соодветна примена.
Прашан дали има поделби во Владата или едногласен став за препораките што Венецијанската комисија ги упати до Владата за Законот за јазици, Заев најави дека до крајот на неделата ќе се организираат состаноци на соодветните институции за да можат да усогласат заедничко решение.
„Последните сугестии кон Венецијанската комисија ги дадовме заедно, претставници од мојот Кабинет, Министерството за правда, европски прашања и Министерството за надворешни работи и така ќе продолжиме. Овој закон е една од алките што нè спојува во државата и така ќе продолжиме во иднина градејќи заеднички ставови и сите препораки кои ги кажува Венецијанската комисија да имаат своја соодветна примена. Веќе до крајот на неделата ќе се организираат состаноци на соодветните институции за да можеме да го усогласиме ваквото решение за препораките од Венецијанската комисија да го добијат она на што со причина укажуваат, а тоа е раст на капацитетите на самите институции заради примената. Верувам дека токму тоа ќе биде во заеднички дух, онака како што имаме намера заеднички да го прифатиме“, изјави Заев.
Вицепремиерот за европски прашања пак Бујар Османи посочи дека ќе ги почитуваат одлуките на Венецијанската комисија, но вели и натаму останува на ставот дека законското решение е добро и не смее да се менува.
Османи тврди дека нема големи разлики во ставовите на владините коалициски партнери ДУИ и СДСМ за ова прашање. За најавата од ВМРО-ДПМНЕ дека ќе поднесат амандмани на Законот за употреба на јазиците, Османи упати на одговор од СДСМ, имајќи предвид дека станувало збор за исти амандмани што своевремено тие ги предложиле. Од опозициската партија, пак, уште ги изготвуваат амандманите, но побараа поддршка од СДСМ.
ВМРО-ДПМНЕ ќе поднесе амандмани за Законот за употреба на јазиците и негово усогласување со препораките на Венециската комисија, изјави пратеникот Драган Данев.
„Власта ја загрозува европската иднина на Македонија. Венецијанската комисија јасно потенцира дека Законот за употреба на јазиците е спротивен на Уставот и надвор од европските практики. Почитувањето на препораките на Венецијанската комисија е обврска за Република Македонија. Нон-пејперот на Франција, според кој ќе се изготви новата методологија за почеток на преговори со Унијата, бара и почитување и имплементација на кажаното од Венециската комисија. Нејзините забелешки се потврда и на нашите што како партија ги поднесовме пред една и пол година кога владината коалиција насилно го туркаше Законот злоупотребувајќи европско знаменце“, рече Данев и ја повика владејачката СДСМ да ги поддржи амандманите.
Изборот е едноставен, или Заев прифаќајќи ги амандманите на законот за јазици ќе го почитува правото и Уставот, или ќе продолжи да биде пречка за правдата, напиша лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, на својот Фејсбук профил.
Не сум среќен кога Мицкоски зборува на прес-конференција за Законот за јазици, изјави вицепремиерот Бујар Османи во вчерашното издание на дебатниот магазин „Click Plus” .
„Законот за јазици не треба да биде партиска тема и за тоа да се обидуваат да поентираат. Затоа велам, не му помага на Мицкоски оваа тема“, рече Османи.
Премиерот Заев рече дека не е запознаен со амандманите на опозициската ВМРО-ДПМНЕ, но истакна дека секојпат е добредојдена која било дебата што може да унапреди што било во државата.
„Опозицијата е значаен коректив, ако сето тоа е во прилог да може да биде унапредено едно општество за сите, овозможени правата што уставно беа дадени, а со законите не беа овозможени. Овој Закон тоа го овозможи, верувам дека секогаш можеме да дебатираме, да прифаќаме, да одбиваме она што значи подобрување на системот“, рече Заев.