Измените на Законот за државјанство заглавија во матичната Комисија за одбрана и безбедност. Пратениците од власта и опозицијата на денешната расправа не се договорија околу предлог текстот кој по скратена постапка е влезен во собраниска процедура. Расправата ја отворија пратениците од ВМРО – ДПМНЕ кои побараа јавна дебата и експертски мислења со цел да се добие подобро законско решение. Ставот на опозициската партија е дека решенијата не се доволно добри, па дури во некои делови се противуставни. Велат дека со предложените законски решенија се прават пропусти дури и во редовната постапка за добивање државјанство, што пак, според нив е неприфатливо и не е дозволиво за една сериозна држава штопретендира да стане член на ЕУ.
„Имавме три барања. Прво побаравме јавна расправа, но тоа веднаш ни го одбија. Потоа побаравме по член 122 став 2, на комисиската расправа да се повикаат претставници на државни институции, агенции, министерства, директорати, НВО и стручна фела кои би можеле на самата седница да ги консултираме за сите спорни прашања и тоа барање не беше прифатено. Третото барање од наша страна беше да се формира работна група во рамки на Комисијата која ќе треба да изготви извештај, да се направи широка дебата со заклучоци на стручна фела и ова барање беше одбиено“, вели пратеникот БојанСтојановски од ВМРО ДПМНЕ.
Претседателот на Комисијата за одбрана и безбедност, Миле Талевски, ја прекина седницата. Талевски ја обвини опозицијата дека со процедуралните дискусии ја кочи и опструира работата на Собрението. Тој вели дека пратениците имале можност да дадат свои предлози уште на првата седница на 5 март.
„Ниту еден од пратениците, вклучително и пратениците од ВМРО – ДПМНЕ, не даде предлог за јавна дебата или повикување експерти. Согласно тоа, дневниот ред беше усвоен со 8 гласа „за“ од 11 присутни“, изјави Талевски за МИА и додаде дека пратеничката група на ВМРО ДПМНЕ нема поднесено амандмани по овој Предлог закон.
Ако законот добие зелено светло од Парламентот, за добивање на државјанство нема да биде валиден досегашниот услов лицето да биде жител на Македонија најмалку осум години. Документот ќе може да се добие и ако лицето живее во земјава четири години, што според опозициската ВМРО ДПМНЕ се коси со Преамбулата на Европската конвенција за државјанство, каде е препорачано лицето што бара државјанство на друга земја да биде жител во таа земја непомалку од осум години.
Услов за добивање на државјанство, повеќе нема да биде ниту активното зборување на Македонски јазик. Новите измени предвидуваат лицето да го зборува еден од службените јазици во Република Северна Македонија, во случајот Македонски или Албански јазик. Се укинува и обврската со добиеното државјанство да се положи заклетва.
Предлог измените на Законот за државјанство беа иницирани од пратениците на Коалицијата Алијанса на Албанците и Алтернатива. Претседателот на Алијанса,Зијадин Села, во изјава за НОВА ТВ вели дека илјадници барања за државјанство со години чекаат во фиоките на МВР.
„Овие луѓе живеат тука уште пред Македонија да има државност. Овие луѓе немаат државјанство затоа што некој не сака да гради праведна држава за сите граѓани, некој сака да игра на картата на расизам и на диференцијација и надискриминација“, ни одговори Села.
За тоа колку лица чекаат да добијат македонско државјанство, Села не упати во МВР. И пратениците кои го разгледуваат предлог законот немаат конкретна бројка колку лица ќе бидат опфатени со законските измени – велат пресметките допрваќе ги прави Министерството за внатрешни работи.
АА првично бараа државјаните од поранешните југословенски републики, кои до независноста на 8 септември 1991 година живееле во Македонија, да можат да добијат македонско државјанство само со изјави од сведоци, без да бидат приложени документи како доказ. Ваквото барање наиде на негодување кај пратениците од власта, а како реакција Коалицијата АА, со илјадници амандмани блокираше повеќе законски измени во Парлементот.
Премиерот Зоран Заев и претседателите на опозициските албански политички партии Алијанса за Албанците и Алтернатива, Зијадин Села и Африм Гаши кон средината на април постигнаа договор за Законот за државјанство, по што беше одблокирана работата на Собранието.
Во 1992 година беше почната постапка, во согласност со Европската конвенција за добивање на државјанства, во која 61.000 лице кои живееле во земјава пред распадот на Југославија добиле државјанство и уште дополнителни 5000 граѓани кои по истиот основ добиле државјанство во 2004 година.
Билјана Божиновска