«Холокаустот во Македонија никогаш нема да биде заборавен. Јасно и гласно кажуваме дека никогаш нема да го заборавиме холокаустот, никогаш нема да дозволиме извитоперување на историските факти и негово негирање», изјави денес претседателот на Собранието Талат Џафери во сеќавање на 7.114 Евреи од Битола, депортирани во Треблинка пред 75 години.
Република Македонија и нејзините граѓани секоја година на денешен ден се потсетуваат на овој трагичен настан и им оддаваат почит на овие сограѓани, но и на сите Евреи, жртви на холокаустот. Покрај другите гости од Германија или Израел, во Скопје утре ќе допатува премиерот на Бугарија Бојко Борисов кој ќе одржи говор по овој повод на 12 март пред споменикот на 7.144 македонски Евреи. Борисов е првиот бугарски премиер што доаѓа да им оддаде почит на депортираните Евреи за време на Втората светска војна кога Македонија била под окупација на бугарските соработници на нацистичка Германија.
Директорот на Фондот на холокаустот и Меморијалниот центар на холокаустот во Скопје Горан Садикарио по повод утрешната посета на Бојко Борисов во Скопје, за агенцијата БГНЕС изјави дека вистинска храброст и смелост е неговото присуство и дека во Бугарија дува ветерот на промената.
«Ова нешто се случува за прв пат – официјален претставник, при тоа премиер на Република Бугарија, да присуствува на комеморативна церемонија по повод депортацијата на Евреите. И тоа ќе се случи на местото каде што започнала депортација – Монополот. Тоа е историски настан и ја поздравуваме храброста и смелоста на Борисов да дојде на тој ден во Република Македонија», нагласи Садикарио.
Џафери потсети дека «ова е еден од најмрачните периоди на човековата цивилизација во минатиот век затоа што на најбрутален начин беа ликвидирани над шест милиони мажи, жени, деца и старци, само затоа што беа Евреи, а меѓу нив и 7.144 Евреи од територијата на денешна Република Македонија», рече Џафери.
«Никогаш нема да го заборавиме холокаустот, нема да дозволиме никаква појава на антисемитизам, на говор на омраза, на нетрпеливост, ксенофобија или какви било други појави кои претставуваат кршење на човековите права. Токму затоа, Собранието на Република Македонија годинава усвои Декларација во спомен на овие наши сограѓани но и како потврда на таа наша определеност», истакна Џафери.
Потсети и на други мерки и активности во знак на поддршка на еврејската заедница во Република Македонија, донесениот Закон за денационализација со кој и беше вратен целокупниот имот, како и изградбата на Меморијалниот центар на холокаустот на Евреите од Македонија.
«Локацијата на Меморијалниот центар во центарот на градот, како и фактот дека од едната страна се наоѓа црква, а од другата страна џамија, на симболичен начин ја потврдува вековната толерантност и отвореност на сите етнички заедници кои живеат во Република Македонија. Затоа и со право, како граѓани на Република Македонија, бараме да не се заборави и никогаш да не се повтори холокаустот. Сакаме многу повеќе дијалог, толеранција и разбирање, како за решавање на глобалните проблеми, така и за регионалните и билатералните прашања», вели Џафери.
Денес исто така се одржа комеморација и во Битола. Сеќавањето на трагичното утро на 11 март пред 75 години, денеска во Битола беше одбележано со Марш на животот, во кој учествуваа неколку илјади Битолчани и гости од Германија и Израел.
Пратеникот и генерален секретар на СДСМ Александар Кирацовски истакна дека маршот е во чест на депортираните еврејски семејства жртви на холокаустот со што до светот, рече, ќе испратиме порака за мир, заедништво и соживот.
«Со маршот ја претставуваме патеката по која токму во Битола чекореле 793 депортирани семејства. Овој трагичен настан во Битола испраќа порака до светот како тој може да биде суров и ранлив доколку навреме не се спротивставиме на злото. Затоа од тука испраќаме порака за соживот и мир, а овие настани засекогаш да останат во историјата и никогаш да не се повторат», истакна Кирацовски.
Денешниот комеморативен собир и маршот во Битола го поддржа и заменик-министерот за одбрана на Израел, рабин Елиаху Михаил Бендахан, кој нагласи дека собирот во овој град бил одлична и уникатна можност да се соберат сите кои сакаат да потсетат на Евреите кои како заедница живееле во Битола.
«Приказната за Битола се уште не е доволно раскажана, бидејќи не останаа живи луѓе што може да ја раскажат вистината за Битола, за утрото кога Евреите беа одведени во логорот на смртта во Треблинка. Им се заблагодарувам на луѓето во Македонија што денес маршираат за Евреите и што се грижат за Еврејските гробишта во Битола», рече Бендахан.