Србија влезе во изборен молк на полноќ, на 23 октомври, во пресрет на вонредните парламентарни избори закажани за недела, 25 октомври 2026 година. По речиси две години масовни студентски протести, политички судири и обвинувања за корупција и злоупотреба на институциите, во земјата се одржува неизвесна изборна трка.
Изборен молк до недела во 20 часот
Изборниот молк ќе трае до затворањето на гласачките места во недела, во 20 часот. Во овој период е забрането јавно претставување кандидати и изборни програми во медиумите и на јавни собири, повикување на гласање за или против определени листи и објавување проценки за изборните резултати.
Според Републичката изборна комисија, право на глас имаат 6.450.523 граѓани, распоредени на 8.392 избирачки места, вклучително и 93 во странство. За 250 пратенички места се натпреваруваат 18 изборни листи.
Масовни собири во завршницата на кампањата
Последниот ден од кампањата, 22 октомври, беше одбележан со големи собири во Белград.
На плоштадот Славија, студентското движење одржа завршен митинг под мотото „Победата повикува“. Според АФП, се собрале околу 150.000 луѓе. Учесниците пристигнуваа во организирани колони од различни делови на Белград, но и од други градови низ Србија.
Истовремено, Српската напредна странка (СНС) организираше завршен собир во спортската сала „Ранко Жеравица“, каде што Александар Вучиќ најави изборна победа, иако призна дека претстои тешка и неизвесна борба.
Анкетите покажуваат тесна трка
Како што претходно објави ЦИВИЛ МЕДИА, истражувањето на Нова српска политичка мисла од 20 октомври покажува предност за „Студентска листа – Студентите победуваат“ од 44,5 проценти, наспроти 42,7 проценти за листата на Вучиќ, меѓу определените гласачи што најавиле учество.
Ројтерс оценува дека студентското движење претставува најсериозен предизвик за политичката доминација на Вучиќ, кој на 27 септември поднесе оставка од претседателската функција за да се кандидира за премиер.
Движењето произлезе од протестите по уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад, на 1 ноември 2024 година, кога загинаа 16 лица. Барањата за одговорност постепено прераснаа во поширока борба против корупцијата и политичката контрола врз институциите.
Сериозни предупредувања за изборниот интегритет
Изборната кампања беше проследена со обвинувања за притисоци врз гласачите, злоупотреба на јавни ресурси, политичко насилство и нерамноправна медиумска застапеност.
Набљудувачката организација ЦРТА во извештајот од 22 октомври наведува дека власта добила 72 проценти од времето посветено на политичките актери на телевизиите со национална покриеност. Ројтерс објави и сведоштва за полициско насилство, закани кон новинари и употреба на шпионски софтвер против критичари на власта. Властите ги отфрлаат обвинувањата за репресија и корупција.
Изборите ги набљудува мисијата на ОБСЕ/ОДИХР, во соработка со други меѓународни парламентарни институции. Прелиминарните наоди се очекуваат на 26 октомври.
Покрај исходот од гласањето, клучно прашање ќе биде дали институциите ќе обезбедат транспарентно пребројување и прифаќање на резултатите, во услови на длабока недоверба и политичка поларизација.