Функционерите што присуствуваа на состанокот на НАТО во средата за „Њујорк тајмс“ изјавија дека моделот за планираниот договор би можел да биде сличен на британските бази на Кипар, кои се дел од британските прекуокеански територии.
Неколку часа по неговиот агресивен говор на Светскиот економски форум во Давос во средата попладне, американскиот претседател покажа зрак на деескалација во неговата конфронтација со Европа околу прашањето за Гренланд.
Во објава на платформата „Трут сошал“, Доналд Трамп објави дека ја повлекува заканата за воведување царини врз европските земји, наведувајќи го постигнувањето на „рамка за иден договор“ за автономната територија на Данска, по неговата средба со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.
„Ова решение, доколку се постигне, ќе биде одлично за Соединетите Американски Држави и за сите земји на НАТО. Врз основа на ова разбирање, нема да ги воведувам планираните царини“, напиша американскиот претседател во својата објава, додека претходно во својот говор изјави дека (на крајот на краиштата) нема намера да употреби воена сила за да го стекне Гренланд.
Во интервју за Си-ен-би-си кратко потоа, Трамп рече дека „имаме (општа) идеја за договор“. Тој рече дека разговорите биле за поширока соработка на Арктикот, со фокус на Гренланд, и главно поврзани со безбедносни прашања.
Американскиот претседател избегна да даде детали за содржината на договорот, истакнувајќи дека станува збор за „прилично сложена“ рамка, која ќе биде детално презентирана во подоцнежна фаза. Тој нагласи дека станува збор за долгорочен договор, велејќи дека „ќе биде на сила засекогаш“.
Иако не спомена конкретни услови, тој рече дека договорот што е во фаза на развој би можел да вклучува соработка меѓу САД и нивните европски сојузници во развојот на противракетниот штит „Златна купола“ и во рударството на минерали во Гренланд.
Заедно со стратешката локација на Гренланд, САД постојано ги наведуваат огромните – и во голема мера неискористени – резерви на ретки земји на островот, од кои многу се критични за технологии како што се мобилните телефони и електричните возила.
Руте: Прашањето за суверенитетот не беше покренато во дискусијата
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави дека прашањето за суверенитетот на Гренланд и дали тој ќе остане автономен регион на Данска не се појавило во неговите разговори со Трамп во средата.
На прашањето од „Фокс њуз“ дали Гренланд ќе остане дел од Данска во иден договор, Руте рече дека прашањето „не се појавило во (неговите) разговори со претседателот“ Трамп.
Дискусијата „се фокусираше на тоа што треба да направиме за да го заштитиме овој огромен арктички регион, каде што се случуваат промени, каде што Кинезите и Русите се сè поактивни“, рече холандскиот шеф на Северноатлантскиот договор.
Трамп претходно ја отфрли идејата за издавање на Гренланд под закуп, велејќи „вие го браните имотот. Вие не ги браните договорите за закуп“.
Британско-кипарски модел за Гренланд
Портпаролката на НАТО, Алисон Харт, во изјава по средбата на Трамп со Руте изјави: „Преговорите меѓу Данска, Гренланд и САД ќе продолжат со цел да се осигура дека Русија и Кина никогаш нема да добијат упориште – економско или воено – во Гренланд“.
Сепак, еден од двајцата пратеници од Гренланд во данскиот парламент праша зошто НАТО треба да има некаков збор во минералното богатство на островот.
„НАТО нема право да преговара за ништо без нас, Гренланд. Ништо за нас без нас“, рече Аја Ценмих.
Според американските медиуми, потенцијалниот план би можел да им овозможи на САД да изградат повеќе воени бази на гренландска почва.
Функционерите што присуствуваа на состанокот на НАТО во средата за „Њујорк тајмс“ изјавија дека моделот за планираниот договор би можел да биде сличен на британските бази на Кипар, кои се дел од британските прекуокеански територии.
Според постојните договори со Данска, САД можат да распоредат колку што сакаат воени сили во Гренланд. Веќе имаат повеќе од 100 воени лица трајно стационирани во базата Питуфик, на северозападниот врв на територијата.
Реакции од Данска и острите критики на Трамп
За време на испрашувањето, еден новинар му го пренел на Трамп ставот на данскиот министер за надворешни работи, кој наводно отфрлил каква било дискусија за стекнување на Гренланд од страна на САД. Американскиот претседател одговорил дека не сака да биде информиран „од втора рака“ и дека, доколку има несогласување, би претпочитал да му се каже директно.
На прашањето кога ќе разговара за ова прашање со Данска, Трамп рекол дека ќе разговара со Марк Руте, додавајќи значајно: „Тој, искрено, е поважен“.
Најавата на Доналд Трамп за „рамковен договор“ за Гренланд беше дочекана со силен скептицизам на автономниот остров, дел од Данска, за кој американскиот претседател јасно стави до знаење дека го посакува.
Гренландците кои разговараа со АФП во Нук, главниот град, се чини дека ги задржаа своите резерви по слушањето на веста или рекоа дека не му веруваат на републиканскиот милијардер.
Тоа е „едноставно лага. Тој лаже“, рече Микел Нилсен, 47-годишен занаетчија.
„Не верувам во ништо што тој го кажува – и мислам дека не сум единствениот“, нагласи тој.
Во швајцарскиот скијачки центар Давос, кој е домаќин на Светскиот економски форум, Трамп увери, без да навлегува во детали, дека се согласил за рамката на идниот договор за Гренланд за време на неговата средба со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.
-Руте имаше „многу продуктивна дискусија“ со американскиот претседател – изјави портпаролката на шефот на Организацијата на Северноатлантскиот договор.
„Кој, Трамп? Не му верувам“, беше реакцијата на Анак, 64-годишна медицинска сестра-помошничка.
„Гренланд е земја на Гренландците. Не можете да го сфатите така, од која било причина. Секако не ако сте Трамп“, додаде таа.
Мики, кој побара да не биде именуван, имаше слична реакција.
„Тој вели едно, а две минути подоцна го кажува спротивното. Тешко е да му се верува“, објасни 31-годишната жена.