Техничкиот гигант “Фејсбук” и фирмата за анализа на податоци “Кембриџ Аналитика” се во центарот на скандалот околу собирањето и користењето на личните податоци – и дали тоа било искористено за да влијае на резултатот од претседателските избори во 2016 година или референдумот на Брегзит во Велика Британија.
Оваа сензационална приказна содржи наводи за психолошка манипулација и злоупотреба на податоци што предизвика меѓународни реакции, иако двете фирми негираат каква било злоупотреба.
Како е откриена аферата
Британската телевизија Њуз Ченел 4 (News Channel 4) испратила новинар, кој се претставил како клиент кај директорите на Кембриџ Аналитика, компанија за која се вели дека помогнала во победата на Трамп на претседателските избори.
Репортерот се претставува како бизнисмен од Шри Ланка, кој сака да влијае на локалните избори.
На видеото кое е снимено тајно, шефот на “Кембриџ Аналитика”, Александар Никс наводно кажува примери како неговата фирма може да ги дискредитира политичките ривали преку организирање разни „мрачни“ кампањи, вклучително и наместени средби со проститутки и примање поткуп кој случајно би бил фатен на камерата.
Фирмата ги негира сите тврдења и вели дека во документарецот бил „монтиран, уредуван и така наппишан, да ја прикаже природата на тие разговори грубо”. Од компанијата тврдат дека тие разговори всушност ги воделе новинарите, а не претставниците на компанијата.
-Морам категорично да кажам дека Кембриџ Аналитика не одобрува или не се занимава со поставување замки, мито или мамки, ниту, пак, користи невистинити материјали за каква било цел, изјави Никс.
Која била улогата на Фејсбук?
Во 2014 година Фејсбук на корисниците им нуди квиз за да дознаат за тоа каков тип на личност се.
Апликацијата е развиена од академик Александар Коган од Универзитетот во Кембриџ (универзитетот нема врски со Кембриџ Аналитика).
Како што е тоа вообичаено со апликации и игри, квизот е дизајниран да ги собере не само податоците за корисникот кој учествува во квизот, туку и податоците на нивните пријатели.
Кристофер Вајли, кој работел со Кембриџ Аналитика, тврди дека со тоа што 270.000 луѓе го играле квизот, биле собрани податоци од околу 50 милиони корисници, главно во САД, без нивна експлицитна согласност преку профилите на социјалните мрежи на нивните пријатели.
Тој тврди дека податоците биле продадени на кембриџ Аналитика, која потоа ги користела за психолошко профилирање на луѓето и и ги доставувала на кампањата на Трамп.
Кембриџ Аналитика негира дека било кој од овие податоци е користен за услугите што ги нудела за кампањата Трамп.
Дали е ова спротивно на правилата на Фејсбук?
Податоците биле собрани користејќи ја инфраструктурата на Фејсбук во тоа време, а многу други развивачи ја искористија таа можност – но не им било одобрено тие податоци да ги споделат со други.
Другата клучна поента е дека дури и оние кои директно учествувале во квизот, не биле известени дека потенцијално ги споделуваат своите податоци со изборната кампања на Доналд Трамп.
Од Фејсбук велат дека кога дознале дека нивните правила биле прекршени, тие ја тргнале апликацијата и побарале потврда дека информациите се избришани.
Кембриџ Аналитика тврди дека никогаш не ги користела податоците и ја избришала апликацијата и сите податоци кога Фејсбук ги предупредил.
Но и Фејсбук и комесарот за информации на Велика Британија сакаат да дознаат дали тие се правилно и целосно уништени, бидејќи Вајли тврди дека не се.
Американски сенатори го повикаа основачот на Фејсбук Марк Цукерберг да сведочи пред Конгресот за тоа како Фејсбук ќе ги заштити корисниците.
Шефот на Европскиот парламент соопшти дека ќе спроведе истрага за да утврди дали податоците биле злоупотребени.
Портпаролот на премиерот Тереза Мај изјави дека е “многу загрижена” за овие откритија.