Србија влезе во ноември со политички пресврт што веќе ги потресува државните институции. Новата влада сè уште не е формирана, изборниот процес не е завршен, но во неделата, на 1 ноември, е уапсен Марко Кричак, началник на Управата на криминалистичката полиција (УКП), човек чие име стана симбол на полициската репресија врз студентските протести.
Со него е уапсен и Бошко Секуловиќ, началник на Службата за сузбивање на криминалот. Двајцата се осомничени за злоупотреба на службената положба во истрагата за убиството на Александар Нешовиќ во белградската населба Сењак.
Според истражувањето на Радар, постапката произлегува од кривична пријава поднесена од адвокатите на Веселин Милиќ, висок полициски функционер кој тврди дека Кричак и Секуловиќ манипулирале со докази и вршеле притисок врз сведоци. Овие обвинувања допрва треба да се докажуваат.
Апсење пред смената на власта
Времето на апсењето ја прави оваа приказна политички значајна, анализира ЦИВИЛ МЕДИА. Студентската листа, која убедливо победи на изборите на 25 октомври, на 29 октомври јавно побара оставки од врвот на полицијата, разузнавачките служби и правосудството. Кричак беше меѓу експлицитно посочените функционери.
Но наредбата за неговото апсење доаѓа од Вишото јавно обвинителство во Белград, чиј раководител, Ненад Стефановиќ, исто така се најде на студентската листа за оставки.
Ова е навидум парадоксално.
Институциите чии раководители се соочуваат со барања за разрешување сега преземаат мерки против функционери поврзувани со досегашната власт.
Но да се утврди за што точно се работи, потребно е да се даде одговор на неколку клучни прашања.
Дали тоа е почеток на институционално осамостојување? Обид за зачувување на професионалниот кредибилитет? Или продолжение на внатрешните пресметки во безбедносниот апарат, сега во нов политички контекст?
За конечен одговор сѐ уште е многу рано.
Пукнатините се појавија пред изборите
Клучен детаљ е дека конфликтот меѓу Кричак и Милиќ не започна со изборната победа на студентите. Радар уште во август документираше сериозни меѓусебни обвинувања во полицискиот врв.
Тоа значи дека апсењето не може автоматски да се припише на новата политичка реалност. Но изборниот пораз на Александар Вучиќ може суштински да ги промени односите на моќ меѓу институционалните и политичките центри.
Според последните објавени прелиминарни резултати, Студентската листа има над 53 проценти од гласовите. Денеска гласањето се повторува на 53 избирачки места, по што треба да следуваат конечните резултати, конституирањето на парламентот и формирањето на владата.
Дотогаш извршната власт останува во рацете на досегашните структури. Затоа апсењето на Кричак не претставува одлука на идната влада, туку постапување на постојните институции.
Кому ќе му служат институциите во иднина?
На 1 ноември, точно две години по трагедијата во Нови Сад, каде што загинаа 16 луѓе, Србија повторно се соочува со прашањето за одговорноста на државата.
Апсењето на Кричак може да означи почеток на пошироко институционално расчистување. Но може и да остане изолиран случај во мрежата на стари судири и интереси.
Промената на власта не е исто што и промена на системот.
За тоа како ќе се одвиваат промените во Србија нема да зависи од бројот на уапсени функционери, туку од тоа дали полицијата, обвинителството и судовите ќе постапуваат независно, врз основа на докази и без политички наредби.
Србија ја промени изборната политичка карта. Но дури сега започнува сложената битка за тоа кој ќе ги контролира институциите и кому тие навистина ќе му служат.
Редакција ЦИВИЛ МЕДИА