Белгија е длабоко загрижена дека би можела да остане изложена на правни и финансиски ризици, а слични резерви изразија и други земји, вклучително и Италија на самитот во Брисел за финансирање на воените напори на Украина.
Лидерите на Европската Унија се обидуваат да ги надминат несогласувањата околу плановите за користење на замрзнатите руски средства за финансирање на воените напори на Украина на самитот во Брисел, во она што се смета за клучен тест за единството и силата на Унијата.
Тие се состанаа во четвртокот со фокус на обидите да се уверат Белгија, каде што се чува најголемиот дел од замрзнатите средства, како и неколку други загрижени земји, дека правните и финансиските ризици ќе бидат поделени меѓу земјите членки, со цел да се обезбеди нивна поддршка за планот, анализира „Ројтерс“.
Сега имаме едноставен избор – или пари денес или крв утре. Сите европски лидери конечно мора да одговорат на овој момент, изјави полскиот премиер Доналд Туск, повикувајќи ги европските лидери да се согласат со предлогот.
ЕУ ја гледа руската војна против Украина како директна закана за сопствената безбедност и сака да обезбеди Украина да има финансиски средства за да продолжи да се брани. Со оглед на тоа што јавните финансии во ЕУ веќе се под притисок поради високото ниво на задолженост, Европската комисија предложи користење на замрзнатите средства на руската централна банка, кои главно се чуваат во белгиската клириншка куќа „Евроклир“, како гаранција за голем заем за Киев.
Белгија, меѓутоа, е длабоко загрижена дека би можела да остане изложена на правни и финансиски ризици, а слични резерви изразија и други земји, вклучително и Италија
Неколку европски лидери изјавија дека е неопходно да се најде решение и дека е важно да се покаже решителноста на Европа, особено откако американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела ги нарече европските земји „слаби“.
Едноставно не смееме да си дозволиме неуспех, изјави високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, додавајќи дека лидерите ќе останат на самитот онолку долго колку што треба за да се постигне договор.
Туск потврди дека постои согласност да се работи на заем, а не на други опции, но нагласи дека следуваат долги и технички сложени разговори.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој учествуваше на самитот, ги повика лидерите да постигнат договор што, како што рече, ќе ѝ овозможи на Украина да продолжи да се бори.
Одлуката што сега е на маса, целосно користење на руските средства за одбрана од руската агресија, е една од најјасните и морално најоправданите одлуки што некогаш можеле да се донесат. Ако оваа одлука не се донесе сега, Русите, и не само тие, ќе почувствуваат дека Европа може да биде поразена, изјави Зеленски.
Белгискиот премиер Барт Де Вевер изјави пред парламентот дека сè уште не видел доволни гаранции што би ги ублажиле неговите грижи околу правните и ликвидносните ризици и дека плановите за финансирање „се менуваат во моментот додека зборуваме“.
Руската централна банка оцени дека плановите на ЕУ за користење на нејзините средства се незаконски и оваа недела поднесе тужба во Москва со која бара 230 милијарди долари отштета од „Евроклир“.
Влогот е исклучително висок: без финансиската помош од ЕУ, Украина би можела да остане без пари во вториот квартал од следната година и најверојатно да ја загуби војната, што, според ЕУ, би ја зголемило заканата од руска агресија кон самата Унија.
Каја Калас ги оцени шансите за договор како „педесет на педесет“, додека германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави: „Мојот впечаток е дека можеме да постигнеме договор.“
Нацрт-верзијата на заклучоците од самитот, која сè уште не е усвоена и може значително да се измени, предвидува лидерите да донесат политичка одлука за репарациски заем, а потоа службениците „итно“ да ги разработат деталите. Во текстот се наведува дека ризикот ќе биде поделен меѓу земјите членки, со цел да се смират Белгија и другите загрижени држави.
Друга можност би била ЕУ да се задолжи на пазарите, користејќи го буџетот на Унијата како гаранција, а потоа да ѝ ги позајми средствата на Украина. Но, за тоа е потребна едногласна одлука, а Унгарија, која важи за поблиска до Москва, веќе најави дека ќе стави вето.
Затоа, според дипломатски извори, користењето на замрзнатите руски средства во практика е „единствената реална опција“. Но, затоа европските лидери првин мора да ја уверат Белгија која чува 185 милијарди од вкупно 210 милијарди евра замрзнати руски средства во Европа, дека нема да биде оставена сама да го поднесе товарот доколку Русија добие судски спорови пред меѓународни судови.