Советот на Европа направи нов институционален чекор кон формирање Специјален трибунал за злосторството агресија против Украина, со цел да се обезбеди одговорност за руската агресија и за оние што ја започнаа војната против Украина. Одлуката беше донесена на годишниот состанок на министрите за надворешни работи на 46-те земји членки на Советот на Европа, одржан во Кишињев, Молдавија.
Според EU News, 36 земји, заедно со Европската Унија, ја поддржале резолуцијата со која се воспоставува Проширен парцијален договор за Управниот комитет на Специјалниот трибунал. Ова тело ќе има задача да ги надгледува идните активности на трибуналот и да обезбеди финансиски средства за негово функционирање.
36-те земји потписнички се: 34 земји членки на Советот на Европа: Андора, Австрија, Белгија, Хрватска, Кипар, Чешка, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Грција, Исланд, Ирска, Италија, Латвија, Лихтенштајн, Литванија, Луксембург, Молдавија, Монако, Црна Гора, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Сан Марино, Словенија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Украина и Обединетото Кралство. Две земји што не се членки: Австралија и Костарика.
Генералниот секретар на Советот на Европа, Ален Берсе, изјави дека Специјалниот трибунал претставува „правда и надеж“, нагласувајќи дека се приближува времето кога Русија ќе мора да одговара за својата агресија. Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибига порача дека моралните темели на Европа и светот ќе бидат обновени дури кога злосторството агресија против Украина ќе биде казнето.
Специјалниот трибунал треба да ги истражува, гони и суди лицата кои се сметаат за најодговорни за војната што Москва ја започна против Кијив. Во фокусот е политичкото и военото раководство на Руската Федерација, вклучително и претседателот Владимир Путин.
Иницијативата произлегува од правната празнина во рамките на Меѓународниот кривичен суд, кој има ограничени можности да постапува за злосторството агресија кога станува збор за држави што не го ратификувале Римскиот статут, како што е Русија. Дополнителна пречка е можноста Москва да стави вето во Советот за безбедност на ОН. Затоа, Украина, Европската комисија, Советот на Европа и партнерски држави веќе неколку години работат на формирање ад хок трибунал.
За Управниот комитет да стане целосно функционален, ќе биде потребна официјална ратификација од националните влади. По завршувањето на тој процес, подготвителната група ќе може да започне со воспоставување на институционалната и организациската рамка, изборот на судии и обвинител, како и подготовката на процедурните правила.
Сепак, EU News посочува дека остануваат и правни предизвици, особено прашањето за имунитетот на актуелни шефови на држави и влади. Тоа би можело да го одложи или усложни процесот против Путин и неговите најблиски соработници. И покрај тоа, европските претставници нагласуваат дека процесот мора да продолжи, бидејќи одговорните за злосторствата против Украина мора да бидат изведени пред лицето на правдата.
На состанокот во Кишињев беше разгледана и иницијатива за создавање Меѓународна комисија за побарувања за Украина, како дел од поширокиот механизам за обесштетување на жртвите од руската агресија.
Иако Северна Македонија претходно ја поддржа иницијативата за Специјален трибунал, засега нема јавно достапна потврда дека земјата е меѓу 36-те држави што се приклучија кон најновиот механизам во рамките на Советот на Европа за воспоставување и управување со Трибуналот.