Часовникот чука, а времето е кусо. Овие зборови на Мишел Барние, европскиот преговарач за излезот на Велика Британија од ЕУ, изречени вчера, беа повторени и денес додека тој ја презентираше позицијата на ЕУ сумирана во нацртот на Повелбата за Брегзит.
Барние алудира на тоа дека останува само една година до фиксираниот датум за Брегзит – 29 март 2019 година – кус период за комплексни преговори што треба да бидат завршени и ратификувани до тој датум. Но најтешкиот дел на овие преговори се уште не започнал. Европјаните им забележуваат на Британците дека доцнат со нивните барања бидејќи во земјата има поделба за ова прашање помеѓу власта и опозицијата.
За да може излегувањето на Велика Британија да се одвива без проблеми и непредвидени удари “преговорите треба да бидат завршени до есента 2018 година”, изјави Барние.
Документот на 120 страни со правен речник го исцртува компромисот од европски аспект во неколку главни точки.
Правилата на периодот на транзиција што ЕУ го фиксира за 31 декември 2020 година, последниот ден на долгорочниот буџет на ЕУ. Лондон би сакал тој период да биде подолг во очекување да бидат договорени, помеѓу Лондон и Брисел, нови трговски договори. Но, според Барние, тоа тешко може да се оствари.
За време на периодот на транзиција, Велика Британија ги губи правото на глас и одлучување во ЕУ, но мора да се придржува на сите права и регулативи во ЕУ усвоени во периодот на транзиција иако Лондон не учествувал во нивното донесување. Лондон стави на знаење дека не е подготвен да ги прифати овие услови.
Втората точка е проблемот околу островот на двете Ирски, границата помеѓу Ирска, членка на ЕУ, и британскиот регион Северна Ирска. Според ЕУ, Северна Ирска треба да остане дел од царинската унија на ЕУ но со тоа би била воведена трговска граница во морето помеѓу Велика Британија и нејзиниот ирски регион. Прашањето е како ова сценарио ќе се вклопи во желбата на Лондон да излезе од единствениот европски пазар и царинската унија и како да се избегнат нови посебни правила помеѓу регионот Северна Ирска и Велика Британија. Овој проблем задава главоболка кај двете страни во преговорите и допрва ќе биде преговаран.
Тука е и проблемот со Европскиот суд на правдата кој треба да го задржи правниот авторитет во можните спорови што би произлегле од Брегзит Повелбата вклучително и сите спорови за правата на граѓаните или финансиските обврски на Велика Британија кон ЕУ.
И конечно, проблем се и правата европските граѓани што се иселени во Велика Британија. ЕУ смета дека Велика Британија треба да ги гарантира правата на европските граѓани што живеат на нејзината територија за време на целиот транзициски период.
Овој документ ќе биде дебатиран помеѓу земјите членки и усвоен, како преговарачки водич, на следниот самит во март.
А во петок британската премиерка Тереза Меј треба да одржи говор во кој ќе ја даде нејзината визија за пост-Брегзит односите помеѓу двете страни.