Ќе има или ќе нема договор помеѓу Лондон и Брисел? Прашање на кое се уште нема дефинитивен одговор а денот на излегувањето на Велика Британија од ЕУ се доближува со големи чекори.
Идните односи помеѓу Велика Британија и ЕУ предизвикуваат главоболки од двете страни на Ла Манш.
На 29 март 2019 година оваа земја повеќе нема да биде членка на ЕУ. За да може овој развод да се одвива без криза, иницијален договор е потребен веќе во октомври за самитот на ЕУ лидерите на кој Брегзит ќе биде главна тема.
Кој е виновен за ќор-сокакот?
Лиам Фокс, државниот британски секретар за меѓународна трговија, пред два дена изјави дека хипотезата за Брегзит без договор помеѓу Лондон и Брисел е најверојатната. Фокс вината ја фрла врз Европската комисија (ЕК) која, според него, е престрога во преговорите.
Фокс во изјавата зборува за британскиот план за Брегзит, план што му беше презентиран на Мишел Барние, главниот европски преговарач во ова досие. Планот го доби името Чекерс и предвидува креирање зона за слободна размена за добра и земјоделски производи помеѓу ЕУ и Велика Британија. Голем дел од овој план се однесува на најтешкиот проблем во овие преговори – границата помеѓу Република Ирска и Северна Ирска.
Барние го отфрли овој план. Според Фокс, планот е отфрлен затоа што “содржи решенија што досега никогаш не биле применети”, изјави Фокс.
Загрижен е и гувернерот на Банката на Англија Марк Карни поради “високиот непријатен ризик” на излегување на Велика Британија од ЕУ без договор.
Според Барние, 80 отсто е работата за договорот е завршена но остануваат најчувствителните 20 отсто помеѓу кои токму границата помеѓу двете Ирски, една независна држава а другата дел од Велика Британија.
Премиерката Тереза Меј се уште верува дека може да се постигне добар договор со Европјаните за излезот од ЕУ, изјави вчера нејзиниот портпарол.
“Ние и понатаму мислиме дека добар договор веројатно ќе има бидејќи добриот договор не е само во интерес на Велика Британија туку и во интерес на сите 27 членки на ЕУ”, рече тој.
Преговорите за Брегзит се во ќор-сокак веќе повеќе месеци, откако двете страни влегоа во суштината на преговорите, и не е исклучено да не се постигне заеднички договор кој ќе ги утврди модалитетите на напуштањето на Велика Британија на ЕУ.
Хаотични сценарија
Велика Британија треба да ја напушти ЕУ на 29 март 2019 година. Доколку до тогаш Брисел и Лондон не постигнат договор, нема да има транзициски период за Велика Британија кој треба да трае до крајот на 2020 година. Тоа значи дека нема да бидат решени клучните прашања: границата со Северна Ирска, и оттаму заштитата на внатрешниот пазар на ЕУ, правната заштита на граѓаните на ЕУ во Велика Британија, односно дали за нив сѐ уште ќе важат одлуките на Европскиот Суд за Правда, и за крај нејасно е какви ќе бидат трговските односи помеѓу ЕУ и Велика Британија.
Во тој случај, предупредува Европската Комисија во еден документ, сите треба да бидат подгтовени за повеќе сложени сценарија, меѓу другото дека граѓаните на ЕУ со престој во Велика Британија нема повеќе да бидат заштитени со правото на ЕУ и дека можат да се најдат во легално неизвесни ситуации, можни се и значајни гужви на границите со Велика Британија поради гранични контроли и проверки поради што треба да се очекуваат доцнења во транспортот.
-Иако напуштањето на Обединетото Кралство се чини дека се одвива на високо и апстрактно ниво, неговите последици ќе бидат многу реално за граѓаните, професионалците и бизнис операторите, стои во документ на ЕК.
Нов референдум?
Во Велика Британија се слушаат повици за нов референдум, особено кај помладата популација. Во тек е и собирање потписи за ново граѓанско изјаснување, петиција на граѓанска иницијатива.
Расте и притисокот врз лидерот на опозицијата Џереми Корбин за да поддржи нов референдум, без оглед на тоа дали ќе има или не договор помеѓу Лондон и Брисел, јавува денес агенцијата Блумберг.
Идниот месец се одржува годишната конференција на Лабуристите па доколку притисокот врз Корбин биде успешен, многу е извесно дека ќе има нова граѓанска консултација.
И влијателниот европратеник Елмар Брок во јули сугерираше дека втор референдум за Брегзит би можел да понуди излезно решение.
-Референдум во декември или јануари, што е клучното гласа за повлекувањето од ЕУ би можело да биде начин да се избегне “тврд Брегзит“. На ова тешко искушение може да му се стави крај со нов референдум за Брегзит како таков, изјави Брок.
Брок исто така смета дека во случај на нов референдум, ЕУ треба да се инволвира во изборната кампања и изрази жалење што владата на Дејвид Камерон во 2016 година одби ЕУ да биде вмешана во референдумската кампања за Брегзит.
-Грешка беше што ги следевме желбите на Премиерот Камерон и останавме вон кампањата. Требаше да се соочиме со лагите за поддржувачите на Брегзитот многу поагресивно, изјави Брок.
Елмар Брок е координатор на најголемата политичка демо-христијанска група во Европскиот Парламент и близок соработник на канцеларката Ангела Меркел.