Во април, правно мислење на Европскиот суд на правдата утврди дека италијанските центри во Албанија не го прекршуваат европското право, под услов на лицата да им се обезбеди правна помош, јазична поддршка и контакт со семејството и надлежните институции.
ЕУ воведува построги правила за враќање на одбиени азиланти, со можност за депортација во трети земји и отворање специјални центри. Новите правила овозможуваат лица од ЕУ да бидат депортирани во земји со кои немаат никаква врска. Во центрите можат да завршат и семејства со деца – како последна мерка и за што е можно пократок период.
Европската Унија се подготвува за значително заострување на својата политика за азил. Освен построги правила, предвидено е одбиените баратели на азил да можат да бидат испратени и во трети земји. Сепак, партнери за ова правно контроверзно решение засега речиси и да нема.
ЕУ планира да ги зголеми и забрза депортациите на одбиени азиланти преку три главни механизми. Прво, процедурите за враќање во рамките на Унијата треба да станат поефикасни преку меѓусебно признавање на негативните одлуки за азил, што ќе им овозможи на сите земји членки да ги спроведуваат.
Второ, за лицата кои се должни да ја напуштат ЕУ се предвидува унифицирано намалување на социјалните бенефиции доколку не соработуваат со институциите. Истовремено, ќе се продолжи и максималното времетраење на притвор за депортација.
Трето, политички е отворен патот за формирање депортациски центри во трети земји. Таму би можеле да бидат испраќани одбиени баратели на азил чие враќање не може да се реализира, на пример, поради одбивање од нивната матична држава. Формалната согласност од земјите членки и Европскиот парламент сè уште се очекува.
Новата регулатива како дел од реформата на азилот
Регулативата за враќање претставува клучно дополнување на реформата на системот за азил на ЕУ, која целосно стапува во сила на 12 јуни. Во изминатата година, само секој четврти од лицата со обврска за заминување (28 проценти) навистина ја напуштил ЕУ.
„Со новите правила конечно добиваме поголема контрола врз доследната примена на враќањата. Тоа е она што граѓаните го очекуваат – и тоа го испорачуваме“, изјави европскиот комесар за внатрешни работи, Магнус Брунер.
Ерменскиот министер за внатрешни работи Александар Добринт најави дека до крајот на годината, заедно со група земји од ЕУ, меѓу кои Австрија, Данска и Грција, ќе се обиде да постигне договори со трети земји за воспоставување вакви центри. Засега нема конкретни одлуки, но се споменуваат држави како Руанда, Либија, Мавританија, Узбекистан и Етиопија.
Холандија веќе постигна договор со Уганда за отворање ваков центар, додека Италија претходно склучи сличен договор со Албанија. Но, веднаш по пристигнувањето на првите лица во центрите во Албанија, проектот беше привремено прекинат поради правни пречки.
Во април, правно мислење на Европскиот суд на правдата утврди дека италијанските центри во Албанија не го прекршуваат европското право, под услов на лицата да им се обезбеди правна помош, јазична поддршка и контакт со семејството и надлежните институции.
Критики за човековите права и нови мерки
Бригит Сипел, претставничка за внатрешна политика на европските социјалдемократи, остро ја критикува иницијативата, оценувајќи дека за ваквите центри „не постои обврзувачка правна рамка и со тоа нема гаранција за заштита на основните права“. Според неа, ваквиот пристап не е во согласност со германскиот Устав, европската Повелба за основни права и принципите на владеење на правото.
Новите правила овозможуваат лица од ЕУ да бидат депортирани во земји со кои немаат никаква врска. Во центрите можат да завршат и семејства со деца – како последна мерка и за што е можно пократок период.
Голем дел од успехот на новата политика ќе зависи од тоа дали регулативата ќе успее да ги поттикне лицата без право на азил на поголема соработка и да ги затвори правните празнини.
Во случај на несоработка, предвидени се намалување на бенефициите или конфискација на документи. Дополнително, максималниот период на притвор за депортација ќе се унифицира на 24 месеци, со можност за дополнително продолжување од шест месеци, особено за лица кои се сметаат за ризик за националната безбедност.
Европратеничката Лена Дипон од Европската народна партија оценува дека новата регулатива им дава на членките „практични инструменти“, вклучувајќи јасни обврски за соработка, подобра употреба на европските информатички системи и поефикасни забрани за влез.
Секако, според Сипел од СПД, договорот е доказ дека ЕУ „попушта под притисокот на десничарската паника, и покрај намалениот број пристигнувања“, што, според неа, значи „драстично влошување на правата на засегнатите, кои практично се третираат како криминалци“.
Доколку Европскиот парламент и Советот формално ја одобрат регулативата, новите правила би можеле да стапат во сила во рок од 18 месеци. Опцијата за депортациски центри во трети земји може да се примени и порано – доколку се обезбедат доволно држави подготвени да примаат мигранти.
Извор: Слободен печат.мк