Лидерите на Европската унија се собираат во Брисел на специјален дводневен самит фокусиран на економската конкурентност на блокот.
Но, агендата треба да биде засенета од тековната криза на Блискиот Исток, за која Западот стравува дека наскоро може да излезе од контрола и да се претвори во поширок регионален конфликт.
Загриженоста врие од почетокот на војната меѓу Израел и Хамас и драматично ескалира откако израелски воздушен напад го погоди иранскиот конзулат во Дамаск, при што загинаа седум членови на Исламската револуционерна гарда. Како одмазда, Техеран го започна својот прв напад на израелска територија со 300 беспилотни летала, балистички и крстаречки ракети, од кои огромното мнозинство беа пресретнати од Израел.
Ова отвори ново поглавје во долготрајната војна во сенка меѓу двете нации, при што ЕУ и САД ветија дека ќе ги заострат санкциите кон Иран, но го повикаа Израел да избегне нов напад што дополнително ќе го разгори пламенот.
Оваа атмосфера на несигурност и напнатост ќе ја оплоди средбата во Брисел, која првично беше замислена како прво нуркање во економијата на блокот, но оттогаш е променета за да овозможи дискусија за надворешната политика.
Првиот ден од состанокот, кој треба да започне во среда навечер по приемот кај кралот на Белгија, ќе се осврне на тековната ситуација во Израел, Иран, Појасот Газа и Либан, како и војната во Украина и односите со Турција. .
„Европскиот совет го повикува Иран и неговите полномошници да престанат со сите напади и ги повикува сите страни да покажат најголема воздржаност и да се воздржат од каква било акција што може да ги зголеми тензиите во регионот“, се вели во нацрт верзијата на заклучоците, видена од Еуроњус.
Либан е особен извор на загриженост, со оглед на нејзината кревка влада, финансиските проблеми и секташките поделби, кои ја направија земјата поволна почва за иранско влијание. Хезболах, исламистичко движење поддржано од Техеран со моќна паравојска, учествуваше во нападот против Израел со истрелување ракети преку границата.
Дипломатите се загрижени дека Либан, дом на 1,5 милиони сириски бегалци, може да биде вовлечен во конфликтот и да предизвика миграциски егзодус кон европските брегови, што е веќе видливо во блискиот Кипар.
Островската држава забележа повеќе од 2.000 пристигнувања во првите три месеци од оваа година, што е огромен пораст во споредба со 78-те забележани во истиот период од 2023 година.
Нацрт-заклучоците ја нагласуваат посветеноста на ЕУ за стабилноста на Либан и „одлучноста да ги поддржи најранливите луѓе“ во земјата, но не прават експлицитно упатување на миграцискиот притисок врз Кипар. Сепак, начинот би можел да се измени додека дискусиите напредуваат во среда навечер.
Дополнително, се очекува лидерите да ја повторат неодамнешната резолуција на Советот за безбедност на ОН и да повикаат на „итен прекин на огнот“ во Газа, каде што повеќе од 33.000 луѓе се убиени од почетокот на израелската офанзива. Европскиот совет ќе побара „безусловно ослободување на сите заложници“ кои ги држи Хамас и „целосно, брзо, безбедно и непречено“ обезбедување хуманитарна помош за Палестинците.
Надворешнополитичките разговори, исто така, ќе ја испитаат моменталната состојба на односите ЕУ-Турција, кои остануваат стратешки приоритет за сите лидери и покрај напнатоста предизвикана од обвинувањата за затајување санкции, демократското назадување и деценискиот спор со Кипар.
Зборувајќи под услов да остане анонимен, висок дипломат призна дека Турција е „витално прашање“ за Кипар, но предупреди дека односите со блокот не треба да се гледаат само преку тој призор. „Има уште повеќе за тоа“, истакна дипломатот.
Во среда ќе има виртуелен говор на украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој неодамна го прекори Западот за неуспехот да го заштити украинското небо од руските напади, како што направија во Израел како одговор на нападот на Иран.
Во првите недели од инвазијата, Киев го молеше НАТО да воведе „зона на забранети летови“ над погодената земја, но барањето постојано беше игнорирано, бидејќи сојузниците тврдеа дека воената интервенција ризикува да предизвика член 5 од колективната одбрана и сеопфатен конфронтација со Русија.
„Европското небо одамна можеше да го добие истото ниво на заштита доколку Украина добиеше слична целосна поддршка од своите партнери во пресретнувањето на беспилотни летала и ракети. Теророт мора да се победи целосно и насекаде, не повеќе на некои места, а на други помалку“, рече Зеленски. на социјалните мрежи.
Собирот, исто така, може да даде дополнителен поттик за плановите за искористување на неочекуваните приходи од руските средства замрзнати во ЕУ за да се помогне во вооружувањето и реконструкцијата на Украина.
Со оглед на тоа што меѓународните работи ја апсорбираат целата енергија во среда, прашањето за економската конкурентност ќе се пресели во четврток. Дебатата ќе се заснова на сеопфатен извештај изготвен од Енрико Лета, поранешен италијански премиер, кој воведува препораки за продлабочување и зајакнување на единствениот пазар, со поглед на конкуренцијата што ја поставуваат САД и Кина.
Извор: Еуроњус
Подготви: А. В.