Условите на предлогот се за привремено примирје кое може да се продолжи доколку двете страни се согласат. Откако борбите ќе бидат прекинати, веднаш ќе започнат преговорите за условите за постојан мир. И САД и Украина ветија дека ќе ги именуваат своите преговарачки тимови што е можно поскоро.
Тим Рос
По повеќе од три години војна, Украина се согласи со предлогот на САД за итен прекин на огнот. 30-дневното примирје ќе стапи на сила доколку Русија ги потпише истите услови, се вели во заедничката изјава на украинската и американската влада.
Прегледот на договорот следеше по осумчасовните разговори во Џеда, Саудиска Арабија, меѓу тимовите, вклучително и американскиот државен секретар Марко Рубио и од украинската страна, шефот на кабинетот на претседателот Володимир Зеленски, Андриј Јермак.
Пишувајќи на X , Зеленски објасни дека планот ќе вклучува „30-дневен целосен привремен прекин на огнот, не само запирање на ракетни, беспилотни летала и напади со бомби, не само во Црното Море, туку и по целата линија на фронтот. Украина е подготвена да го прифати овој предлог – ние го гледаме како позитивен чекор и сме подготвени да го преземеме. Сега останува на САД да ја убедат Русија да го стори истото“.
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека ќе разговара со рускиот лидер Владимир Путин за прифаќање на планот за прекин на огнот. „Потребни се двајца за танго“, рече тој.
Еве што знаеме досега:
1. Борбите би можеле веднаш да престанат – доколку Русија се согласи
Тимот на Трамп соопшти дека сега ќе го однесат планот за 30-дневен прекин на огнот во Москва. „Топката сега е на нивен терен“, рече Рубио. Русија е воодушевена од досегашниот однос на Трамп, а прекинот на огнот не наметнува никакви предуслови за Кремљ, колку што е познато, освен пауза во борбите.
Според планот за прекин на огнот, паузата во борбите ќе овозможи хуманитарни чекори, вклучително и размена на воени заробеници, ослободување на притворените цивили „и враќање на насилно префрлените украински деца“, се вели во заедничката изјава.
2. Дали Путин ќе се согласи?
Првичниот одговор на Москва не беше баш ентузијастички. Во изјава за руската државна новинска служба ТАСС, портпаролката на Министерството за надворешни работи Марија Захарова рече: „Не исклучуваме контакти со американски претставници во следните неколку дена“.
Западните власти долго време беа скептични за тоа дали Путин навистина е заинтересиран за долгорочен мир, дури и ако прифати 30-дневен прекин на огнот. Русија зајакна на бојното поле, со помош од други земји, вклучувајќи ги Северна Кореја, Кина и Иран.
Путин, исто така, постави барања за траен договор што се чини дека е невозможно да ги прифати Украина, вклучително и забрана за европските мировници и меѓународно признавање за териториите окупирани од Русија. Дали ќе направи компромис за тие услови само затоа што Трамп го сака тоа?
3. САД повторно споделуваат разузнавачки информации со Украина
Откако го презедоа радикалниот чекор за прекин на испораката на воен комплет и разузнавачки информации за Киев, САД сега се согласија да продолжат со споделување на своите тајни информации. Исто така, ќе ја рестартира „безбедносната помош“.
4. Ова не е мировен договор
Условите на предлогот се за привремено примирје кое може да се продолжи доколку двете страни се согласат. Откако борбите ќе бидат прекинати, веднаш ќе започнат преговорите за условите за постојан мир. И САД и Украина ветија дека ќе ги именуваат своите преговарачки тимови што е можно поскоро.
5. Ова не е договор за минерали
Трамп јасно стави до знаење дека сака пристап до украинските резерви на критични минерали како што се литиум, ураниум и титаниум. Се очекуваше Зеленски да потпише некаков договор за правата за развој на минерали за американските компании кога ја посети Белата куќа пред две недели, но тоа се распадна за време на жестокиот јавен спор со Трамп и неговиот потпретседател Џеј Ди Венс.
По објавувањето на планот за прекин на огнот во вторникот, Трамп им рече на новинарите дека ќе го покани Зеленски назад во Белата куќа.
6. Украина не се откажала од ниту една територија — сè уште
Пред разговорите, Рубио го предупреди Киев дека ќе треба да направи отстапки, вклучително и на територијата. Но, за време на осумчасовните дискусии во Џеда во вторникот, темата за отстапување територии не се ни покрена, според украински функционер. Сепак, поентата сигурно ќе биде актуелна доколку започнат суштински преговори за трајно решение.
7. Трамп не се согласи да обезбеди безбедносни гаранции
Американскиот претседател јасно стави до знаење дека не е склон да гарантира „многу“ преку идната безбедност на Украина, гледајќи го ова како работа за Европа, а не за Америка. Ништо во заедничката изјава од вторник не сугерира дека тоа е променето.
8. Европа треба да биде „вклучена“
Во соопштението се вели дека Украинците сакаат „европските партнери“ да бидат вклучени во мировниот процес. Сепак, не беше јасно дали американската страна се согласи на тој момент. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и британскиот премиер Кир Стармер брзо го поздравија напредокот кон мир во разговорите.
9. Што понатаму?
Стармер во сабота ќе свика состанок на европски и други лидери. Тој соработуваше со францускиот претседател Емануел Макрон за да состави „коалиција на подготвените“ – земји кои се подготвени да испратат војници како мировници или да обезбедат друга поддршка за меѓународна мисија за одржување на трајно примирје.
САД не се дел од овие дискусии, бидејќи владата на Трамп сигнализираше дека нема да има американски чизми на теренот. Многу работи ќе зависат од тоа дали коалицијата на Стармер и Макрон е доволно силна за да ги убеди Украинците дека ќе ги спречи нападите на Русија и доволно неутрална за да го убеди Путин дека не е закана.
Текстот е сопственост на Politico