Тонот со кој новинарот ги презентира вестите, изборот на зборови и реченици, балансираноста и оценката на новинарот или редакцијата за политичкиот субјект влегуваат во мониторингот на изборното медиумско претставување за предвремените парламентарни избори закажани за 11. декември.
Веќе четврти ден Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АВМУ) набљудува дали радијата и телевизиите известуваат согласно професионалните стандарди и Изборниот законик или нивните прилози се во функција на кампања со фаворизирачки тон.
Дел од мониторингот е и контекстот на прилозите, како и манипулативната употреба на филмови, слики и звуци. Ова се однесува на тоа дали новинарите конзистентно користат агол на снимање со толпа луѓе присутни на партиските собири и обратно, како и користењето на придружни музички и визуелни ефекти.
Според главната и одговорна уредничка на Канал 5 Телевизија – Лидија Богатинова, ова е најдолг период на предизборно мониторирање, но таа тврди дека Канал 5 ќе се придржува кон коректно известување.
-Имавме забелешки кои ги презентиравме до Агенцијата, дел беа прифатени, дел не. Забелешките беа во однос на тоа зошто и порталите како вас да не бидат санкционирани. Беше укажано дека нема методологија според која може да се следат и тие. Има моменти во кои навистина не може да има стопроцентен избалансиран пристап, но за такви ситуации одлучено е да се консултираме со Агенцијата, вели Богатинова.
На прашање на НОВА што доколку 5 министри од преодната Влада од различни политички партии имаат изјави во ист ден, Богатинова вели дека телевизијата ќе ги емитува сите пет изјави.
Според главниот и одговорен уредник на телевизијата 24 Вести Сеад Ризвановиќ, мониторингот нема да претставува никаков проблем доколку сите работат според професионалните стандарди.
-24 Вести нема никаков проблем со тој мониторинг. Ние и до сега бевме мониторирани со истите критеруми од Агенцијата и оценките покажаа дека телевизијата известува балансирано. Самата телевизија е така поставена што ние и досега ги игнориравме владините промоции на терен, затскриени зад дневни активности на државните институции, така што ќе продолжиме да работиме како и досега, вели Ризвановиќ.
Според него, ова не е момент кога треба да почне мониторинг и врз порталите, бидејќи главно прашање кое треба прво да се реши е нивната регулација, сопствеништвото и јасно истакнување на тимот кој работи во тие портали, па дури потоа тие да се мониторираат.
Во стоте дена пред избори, медиумите ќе треба да внимаваат и на известување за анкетите на јавното мислење, говорот на омраза, а ќе треба да се направи и јасна дистанца од новинарските вести и ставовите на редакцијата, за да може публиката да разликува информација од настан и коментар за настанот.
Дел од медиумите, кои досега прилозите со етикетирање главно врз опозицијата и Специјалното обвинителство ги емитуваа како новинарски прилози, потпишани од новинарите, сега се затскрија врз можноста за уреднички коментар.
Доколку во периодот од распишување на избори до почетокот на изборната кампања се забележат индиции дека некој известува во функција на изборно медиумско претставување на претставниците од власта, АВМУ ќе анализира примерок од центалните дневно – информативни изданија во текот на една седмица и доколку се утврди дека индициите се точни, Агенцијата ќе преземе мерки. Санкции може да следуваат и по поплака на граѓани.
Проценка за балансираното известување ќе врши ад-хок телото во склоп на АВМУ, кое се формрира согласно партискиот договор, а во кој членуваат по двајца предложени кандидати од ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ и еден Албанец.
Првиот прекршок ќе биде санкциониран со предупредување, а евентуалниот втор сноси парични казни. Ниту еден новинар или медиум нема да биде казнуван за искажување на свое мислење, кое пак, според договореното, треба да се разликува од пласирање на информација.
Ад хок телото за следење на медиумите официјално со работа започна во петокот, а првиот извештај ќе треба да биде готов овој петок. Телото се уште го нема усвоено Деловникот за работа.