Малинка Ристевска Јорданова е еден од домашните авторитети за евроинтеграциите чие мислење е секогаш добредојдено во политичките кругови а пред се во јавноста, поради компетентноста и децениската посветеност на анализирање на односите меѓу Скопје и Брисел. Го пренесуваме нејзиниот став по прашањето дали Македонија во случај на уште еден неуспех да почнат преговорите со ЕУ, треба да ги продолжи разговорите со Бугарија или да дигне раце како што заговараат високи политички кругови во Скопје

 

Како ретко кога последниве години прашањето на проширувањето е едно од клучните на претстојниот Самит на ЕУ. Тоа секако се должи најмногу на забрзаните апликации за членство на Украина, Молдавија и Грузија и новиот гео-политички императив што ја забрза одлуката за нив. За ЕУ оваа ситуација ја зголеми и политичката тежина на немањето напредок во проширувањето на Западен Балкан. Најзначајно прашање од регионот стана токму (не)отворањето на преговорите со Македонија и Албанија. Оттаму, се засили притисокот од страна на ЕУ врз Бугарија да го крене ветото на почетокот на преговорите. Шансите за тоа се многу мали поради политичките турбуленции во Бугарија, но не се исклучени. Дури и да дојде до таков чин, решението во овој момент би било далеку од идеално, имајќи ги предвид тврдите бугарски позиции и притисокот за решавање „во последен миг“. За нас се многу побитни условите под кои тоа ќе се случи, дали и како би се изменила предложената преговарачка рамка, односно дали и какви отстапки ние ќе направиме (или веќе сме направиле). Лошо решение ќе има негативно влијание врз целиот пристапен процес, а „откочувањето“ може да има краток рок, со оглед на тоа што на бугарска страна засега не постои политичка клима за менување на позицијата, односно откажување од постојните неодржливи услови.

Повторното одложување на почетокот на преговорите многу веројатно ќе го продлабочи македонското разочарување во ЕУ. Меѓутоа, на овој самит на ЕУ, односно претстојна седница на Советот на ЕУ, иако значајни поради гео-политичкиот момент, не треба да се гледа како на „единствена шанса“. Гео-политичкиот момент нема да се „истроши“ до крајот на јуни, туку ќе потрае подолго време. Од друга страна, извесно е дека ќе треба време и за позначително и одржливо менување на позицијата од бугарска страна.

Она што е неопходно од наша страна е сите ние да престанеме да бидеме заложници на одлуката за почеток на преговорите, туку на ова прашање да гледаме на подолг рок. Мора да се продолжи интензитетот на работата со институциите на ЕУ и државите членки, наместо досегашниот фокус исклучително на преговори со Бугарија, и тоа на агенда поставена од страна на Бугарија. Треба да влијаеме на менување на таа агенда. Договорот за соработка што го склучивме со Бугарија не беше на барање на ЕУ, туку билатерален чин меѓу двете земји, кој Бугарија го претвори во „маша“ за остварување на нејзини цели преку пристапниот процес, односно преку ЕУ. Второ, треба да се зајакне националната позиција за ова прашање. Предуслов за тоа е Владата да ги вклучи сите чинители во овој процес и да ја запознае јавноста со опциите, за да стекне доверба кај граѓаните дека нема да стори ништо против националните интереси. Конечно, легитимитет на надворешен план, но и дома, на која и да е Влада, можат да ѝ дадат само резултати во домашната политика, што ќе биде најголемиот предизвик во периодот што претстои.

Малинка Ристевска Јорданова