„Ова е стапица поставена од Путин и Трамп, а ние влегуваме во неа“, предупреди еден висок дипломат, сугерирајќи дека таков потег би можел да ја дестабилизира Унијата одвнатре, што им одговара и на Москва и на скептичниот Вашингтон.
Зад затворени врати во Европската комисија се подготвува план што би можел фундаментално да ја промени Европската Унија, но и да предизвика длабок раскол меѓу нејзините членки. За да го забрза влезот на Украина во блокот, Брисел размислува да ги напушти строгите процедури за пристапување што се во сила уште од Студената војна и да воведе контроверзен „двостепен модел“ на членство, пишува Н1.
Овој радикален пресврт на настаните, објавен од „Фајненшл тајмс“, предизвика паника во европските престолнини. Седум високи функционери потврдија дека се дискутира за модел на „меко проширување“, што многумина го сметаат за опасен преседан.
Членството како утешна награда за територијални загуби
Политичката позадина на овој маневар е јасна: членството во ЕУ се смета за клучен елемент на повоената иднина на Украина и „морков“ што би му овозможил на Володимир Зеленски да продава болни компромиси на домашната јавност.
Нацртите на мировниот план од 20 точки, за кој се тврди дека е изработен под покровителство на САД, го споменуваат влегувањето на Киев во Унијата уште во 2027 година. Претставниците на Комисијата проценуваат дека Зеленски ќе може да се согласи со губењето на територијата од Русија само ако за возврат добие експресен билет за Брисел.
„Пристапувањето е клучна безбедносна гаранција за Украина“, неодамна изјави Урсула фон дер Лајен, поврзувајќи ги преговорите за членство директно со мировниот процес.
Што значи „членство од втор ред“
Според прелиминарниот план, Украина би станала членка на ЕУ, но со значително намалена моќ за донесување одлуки. Киев првично нема да има вообичаено право на глас на состаноците на лидерите и министерските совети, со што би се избегнала можноста нова, голема и разорена од војна членка да ги блокира одлуките на Унијата.
Пристапот до единствениот пазар и, што е уште поважно, земјоделските субвенции и фондовите за развој, исто така би бил постепен и условен од исполнување на критериумите само по формалниот влез. Ова го поткопува принципот воспоставен во 1993 година дека земјата мора да биде целосно подготвена пред да се приклучи.
Стапицата во која паѓаме
Реакциите на дипломатите беа остри. Додека еден дипломат од ЕУ го брани планот, тврдејќи дека „вонредните времиња бараат вонредни мерки“ и дека 30-годишните правила мора да се променат, други се згрозени.
„Ова е стапица поставена од Путин и Трамп, а ние влегуваме во неа“, предупреди еден висок дипломат, сугерирајќи дека таков потег би можел да ја дестабилизира Унијата одвнатре, што им одговара и на Москва и на скептичниот Вашингтон.
Стравот е дека брзањето во неподготвена Украина, дури и без гласање, би отворило Пандорина кутија од политички и економски ризици.
Студен туш за Балканот
Пораката што овој план ја испраќа до земјите од Западен Балкан е особено загрижувачка. Ако Украина може да ги прескокне децениите реформи и да се приклучи на ЕУ преку политичка одлука, што значи тоа за Црна Гора, Албанија или Босна и Херцеговина?
Службениците предупредуваат дека земјите што се најдалеку напред во преговорите би можеле да заклучат дека им се нуди „помалку привлечна награда“ или дека нивните напори се залудни ако правилата не важат подеднакво за сите. Исто така, останува нејасно дали опцијата за „олеснето членство“ би им се понудила и на земји како Турција или Босна и Херцеговина, кои стагнираат со години.
„Обидете се да го наметнете ова на земјите-членки и тие никогаш нема да го прифатат“, заклучи еден висок функционер, предвидувајќи жесток отпор во самиот блок.