Романија има Специјално јавно обвинителство, но има и народ кој постојано му дава поддршка да истрае во борбата со криминалците во власта. Успеаја и во последната битка, ја победија Владата на улица. По пет дена масовни протести, Романците го натераа премиерот Сорин Гриндеану да ја поништи уредбата за амнестија на криминал на функционерите.
Стотици илјади граѓани низ целата држава мината недела секој ден протестираа против контроверзната одлука, натераа еден министер да си поднесе оставка, а на крајот и владата да ја повлече одлуката.
Вчера околу 140.000 луѓе формираа круг околу Палатата на парламентот, а речиси секој ден на протестите имаше најмалку 150.000 луѓе. Се проценува дека вчера на улиците излегоа најмногу демонстранти, околу 200 и 250 илјади.
Зошто Романија е успешна во борбата со корупцијата
Во 2006 година, во Романија формирано е Специјалното јавно обвинителство (ДНА), како еден од условите од Брисел за влез на Романија во Европската Унија. Оваа институција тогаш почнала скромно, па дури изгледала и безнадежно во државата во која корупцијата е навлезена во секоја пора од општеството.
Во првата година од постоењето имало само 360 обвинети, а 155 осудени лица за криминал. Бумот се случува со доаѓањето на младата обвинителка Лауда Кодрута Ковеси во 2013 година, кога дури 1073 луѓе се испратени во судница, а 1051 од нив добиле осудителна пресуда. Трендот продолжува и натаму.
Меѓу осудените и обвинетите има претседатели, премиери, пратеници, сенатори, министри, судии, градоначалници, директори на државни институции, сопственици на медиуми, полицајци и многу други обвинети на различни позиции, за кои ДНА бара да се изречат мерки за замрзнување на нивните пари и имот во вредност од стотици милиони евра.
НОВАТВ во септември минатата година беше во посета на ДНА и Лаура Кодрута Ковеси и други институции во Романија кои се борат против криминалот и корупцијата и одблиску можевме да видиме како за само 10 години, оваа држава успеа зад решетки да стави илјадници корумпирани политичари.
Мотото на романското СЈО е непристрасност, интегритет и ефикасност. Ковеси со гордост вели дека ДНА има голема поддршка од романската популација. Но, наспроти граѓанската поддршка, нејзини „непријатели“ се корупмпираните функционери и бизнисмени кои се богатат со државни пари од тендери и врски со политичката елита.
„Довербата во обвинителството кај јавноста се зголемува. Уживаме поддршка кај повеќе од 62 проценти од граѓаните. Значително е зголемена довербата кај граѓаните во целокупниот судски систем. Имаме случаи против министри, поранешни министри, пратеници, имаме и пресуди за поранешни министри, па дури и една против поранешниот премиер на Романија, кој е осуден за време на мојот мандат“, вели Ковеси.
Романската приказна, во многу нешта потсетува на македонската сага. Но, засега романската е успешнa, а во Македонија се уште сме на почеток.
И ние имаме Специјално јавно обвинителство, но немаме ниту еден осуден функционер. СЈО има поддршка од граѓаните, имаше и протести за негова поддршка, а како една од освоените битки е повлекувањето на амнестијата донесена од претседателот Иванов за 56 функционери кои се под истрага на Специјалното јавно обвинителство.
Ако е за утеха и во Романија се води борба со дел од медиумите кои се под контрола на контроверзни бизнисмени и кои имаат бенефит од корумпирана власт. Но, за разлика од кај нас, таму од вкупно седум информативни телевизии, поведени се истраги и се осудени газдите на шест телевизии, кои завршиле во затвор за криминални активности.
„Има повеќе видови на притисоци. Најмногу сме притиснати од роковите во кои треба да ги сработиме случаите. Има некои барања кои мора да се решат веднаш. Но, другиот аспект се други видови на притисоци. И овие притисоци се манифестираат преку нападите од оние кои се под истрага, или луѓе кои ги поддржуваат тие кои се под истрага.“, вели Ковеси.
Под истрага, како и обвинети во списокот на Ковеси се најдоа поранешните премиери Адријан Настасе и Виктор Понта, како и братот на екс претседателот Трајан Басеску, кој беше осуден додека Басеску беше на функција.
Јанева и СЈО да опстојат во борбата против криминалот
Македонското Специјално обвинителство на чело со Катица е формирано и структурирано по теркот на ДНА на Ковеси. Романската обвинителка беше и во Скопје, а делегација од македонското СЈО престојувало во Букурешт, каде одблиску се запознале со работата на своите колеги. Ковеси вели дека и ДНА на почетокот ги имала истите проблеми како Специјалното јавно обвинителство во Македонија.
Имало обиди за укинување на обвинителството, за деградирање на обвинителите, за нивно поврзување со политички партии, но сепак ДНА се уште опстојува и добива и се поголеми надлежности. Под јурисдикција на ова обвинителство се сите случаи во кои криминалот е поголем од 10.000 евра.
Ковеси на своите македонски колеги им пораа да бидат трпеливи и да опстојат во својата битка за докажување на правдата.
„Мојата порака до колегите во Македонија е да продолжат со нивната работа да не дозволат да бидат заплашувани од никого и да го спроведуваат законот професионално и непристрасно“, порача Ковеси.
Најмасовни протести од падот на Чаушеску
Уредбата за декриминализација, ги предизвика најмасовните протести во Романија, по падот на комунизмот и претседателот Николае Чаушеску во 1989 година.
Според спорната уредба, корумпираните функционери би завршиле во затвор само ако украле над 200.000 леи односно 47.500 долари. Во некои случаи, на пример, ако криминалот се случил меѓу членови на исто семејство, казната во целост би се избегнала.
Но, ова не се први и единствени протести на граѓаните за поддршка на Ковеси и ДНА. Романците постојано излегуваат на улица кога власта ќе се обиде да чепне во интергритетот на специјалното обвинителство. Па така кога се носел буџетот, Министерството за финансии им ги скусило средствата кои ги барала ДНА. Граѓаните се организирале преку социјалните мрежи твитер и фејсбук и отвориле сметка за донации за Специјалното обвинителство. Кога министерот и владата увиделе каков гнев навлекле на себе, за три часа ја смениле одлуката и го одобриле бараниот буџет на ДНА.