На Балканот му треба успех во ЕУ а на ЕУ и треба успех на Балканот.
Ова е тезата од која тргна шефицата на европската дипломатија Федерика Могерини кога одлучи да им испрати покана на шестмината балкански лидери да дојдат во Брисел на неформална вечера.
Балканот е во Европа и тој мора да се интегрира во ЕУ, смета Могерини. Таа на 11 мај за италијанскиот весник ,,Ла Стампа“ рече (линк на италијански):
„Резултатите од претседателските избори во Франција покажаа дека ЕУ е жива и понатаму ќе се проширува. Сигурна сум дека дека по Брегзит ќе имаме нови членки. Мислам дека тоа ќе бидат земјите од Балкан. Многумина овој процес го нарекуваат проширување, но јас сакам да го гледам како реобединување“, изјави Могерини.
Таа ја има и поддршката на тројцата претседатели на ЕУ: ДоналдТуск од Советот на ЕУ, Жан-Клод Јункер од Европската комисија и Антонио Тајани од Европскиот парламент.
Свесни ЕУ им се отвора нова шанса за влез во ЕУ, сите Балканци се одѕваа на поканата. Премиери во заминување како Србинот Александар Вучиќ кој наскоро ќе биде претседател. Или премиери во доаѓање како Македонецот Зоран Заев. Тука беа и Душко Марковиќ од Црна Гора, на Албанија Еди Рама, на Косово Иса Мустафа и на Босна и Херцеговина Дениз Звиздиќ.
Зоран Заев од вечерата излезе задоволен и “уште повеќе охрабрен за европските перспективи на мојата земја и целиот Западен Балкан”, изјави тој.
“Се разговараше за поголемо внимание, посериозна фокусираност на ЕУ кон Западен Балкан што за нас е обврска повеќе да работиме на ЕУ перспективата преку реформи, преку градење пријателства во регионот и исполнување на условите за полноправно членство во ЕУ”, изјави Заев.
Слични охрабрувачки изјави дадоа и другите балкански премиери. Сите подготвени да почнат регионална зајакната соработка на инфраструктурни проекти и на заживување на економиите на Балканот. Могерини била толку задоволна од средбата што по вечерата продолжила преку Вајбер да разменува мислења со нив. Некои добивале дури и “смајлис” од неа.
Европската идеја за балканско реобединување не е нова. Таа беше срамежливо предложена по завршувањето на екс-југословенски војни. ЕУ беше веднаш обвинета дека сака да формира нова Југославија. Беше прерано за оваа идеја. Раните од војните се уште крвареа.
По примерот на Вишеград?
Овој пат идејата повеќе потсетува на групата Вишеградски земји. Четири земји – Унгарија, Полска, Чешка и Словачка – по падот на комунистичкиот режим сфатија дека секоја засебно имаат многу малку, дури и никакво влијание во Европа. И сфатија дека само заедно можат да бидат посилни. Нивното обединување им овозможи да и докажат на Европа дека имаат капацитет да соработуваат. Оваа соработка им дозволи да ја остварат желбата на нивните граѓани и да влезат во НАТО и ЕУ.
Така, според Деан Ѓоршоски, експерт во Холандскиот економски институт, оваа соработка на иницијатива на Могерини би можела да донесе заеднички настап на балканските земји пред ЕУ и побрзи преговори за членство.
“Потребно е прво исполнување на домашните задачи како план за брзи реформски процеси, план за брза интеграција на Балканот во ЕУ и тоа групно за да нема условувања помеѓу земјите и план за решавање на отворените билатерални прашања помеѓу овие земји. Земјите треба да се договорат за заживување на регионалната соработка за која толку долго се зборува а која досега не дала убедливи резултати. Значи, економска интеграција на регионот, зголемување на конкурентноста и подобра инфраструкура”, вели Ѓоршоски.
Доста со национализам
Сепак, првиот услов треба да биде крај на националистичките изјави и чекори. Во последните месеци како да имаше вистински натпревар помеѓу некои балкански земји кој ќе биде поголем националист.
Иднината ќе покаже дали сите ја сфатиле пораката на Могерини која таа ја формулираше на дипломатски начин: “Во последните настани имаше тешкотии но и некои добри чекори па оттука добро е да се сретнеме и да споделиме мислења, сите заедно, за чекорите што треба да се направат во иднина. Верувам дека ова е одлична можност за градење подобро регионално разбирање”, рече таа.
Доказ дека овој прв обид на Могерини почна да дава и резултати се смирувачките тонови кои дојдоа од премиерот на Србија и македонскиот мандатар по изјавата на Заев за националистичко лидерство во Белград.
“Ние сакаме добри односи со Македонија и ќе имаме. Тој самиот се осврна на тоа што го кажа. Тоа беше фер од него”, рече Вучиќ.
И Заев потврди дека разговарал со Вучиќ и изразил жалење поради своите зборови.
Потоа двајцата си подале рака.